Xerezaderen Artxiboa

Basoaren ertzean bizi den mutiko batek heskai erraldoi bat aurkitu du. Beste aldean zer dagoen jakiteko grinaz, bide bat mozteari ekin dio, baina denbora luzea eman beharko du horretan. Ezagutzen duzu ipuin hau? Ez? Ea, entzun arretaz, eta agian gogoratuko duzu. Irudia: “Udaberria”, Frances MacDonald (1905)

Amerikako Estatu Batuak, XX. mendeko 70eko hamarkada. Bisita bat: aspaldi kanpora ikastera joandako alaba nagusia bere jaioterrira itzuli da ama eta ahizpa gaztea ikustera. Bi belaunaldi, bi hizkera, bi mundu. Izen zaharrak eta izen berriak. Irudia: “Belengo Izarra” estiloko ohazala

Atal honetan Margaret Atwoodek horren argiak ez diren emakumeei egiten die gorazarre, eta Angel Errok laudorio egiten dio gizonik ederrenari.

Agente sekretu bat, denboraren makina bat, eta mendeku bila dabilen gazte bat, denboran atzera eta aurrera bidaiatuz. Eta bakardaderik erradikalena, izenburuan “zonbi” hitza eduki arren zonbirik ageri ez den ipuin honetan.

Bi gizon aurrez aurre bulego batean, eta Heriok ostutako lagun maiteen oroimen eta desoroimena airean. Boterearen dinamika, dominazioa, gerra. Eta haren emaitza: suntsipena edo sorgortasuna.

Ipuin honetako protagonistak modua aurkitu zuen preso zegoen kaiolatik irteteko; orain, bost urte igaro direnean, hitzaldi bat emango du jakintsuen aurrean bere lorpenaren nondik norakoak azaltzeko. Ah, protagonista, tximino bat da.

Gertaera lazgarri batek astindu ditu “Benetako Hamabi Arrantzaleen Klub”eko zaldunak beren urteroko afari esklusiboan, Vernon Hotelean. Baina zer zerikusi dute gertaera horrekin hoteleko karraju batean entzuten diren oin hots harrigarriek?  Aita Brown abade detektibe zuhur eta bihozberak argituko digu.

Sozializazio egoeretan sarri gertatzen zaigu jende berria ezagutu beharra, baita guk geuk bitartekari lana egitea eta ezezagunak elkarri aurkeztea ere. Eta orduan bakardadearen abantailez jabetzen hasten da bat zenbaitetan. Espero dugu zuk guk beste barre egitea ipuin umoretsu honekin.

Adin guztietako kakanarruentzako bi haur ipuin.

Trapitxeo egun gorabeheratsu baten ostean, «Apaiza» bere logelara itzuli da, egun zailari amaiera emango dion heroina dosia hartzeko prest.

“…Gaur izan da, uste dut, nire bizitzako egunik harrigarriena, eta gertaerak oraindik ere buruan bizi ditudala, paperean jarri nahi ditut ahalik eta argien. Hasteko eta bat, esan dezadan nire izena dela James Clarence Withencroft…”. Stephen Kingek dio bere ikasleei ipuin hau irakurri zienean, gelako isiltasuna orratz bat lurrean jausi eta haren zarata entzuteko modukoa zela...

Senarra hil zaion albistea jaso, eta ordubetean makina bat gauza aldatuko dira Mallard andrearen bizitzan, ustekabean.

Goiz umelak, langileak, trenak, emakume bakartiak… Iolanda Zuñiga galiziarraren lau ipuin hiritar, Post-it bizitzak liburutik hartuak: “…gravissimo…” “…allegretto agitato…” “…con fuoco…” “…crescendo…” Musika: Ravelen «Boleroa» www.goear.com-etik hartua da. Gainerako musika, berriz, www.musopen.org webgunetik hartua.

2052 urtea da. Krimena gainbeheran dago, ez dago poliziaren beharrik. Kaleak inoiz baino lasaiago daude eta Leonard Meadek hiritik ibiltzea maite du. Alabaina… Porlana desagertzen ari zen belar eta loreen azpian. Hamar urteko ibileretan, gauez edo egunez, milaka miliatan, egundo ez zuen beste ibiltaririk ikusi, ezta behin ere denbora hartan guztian.

Umeak hazten hasi zirenetik, senarrarekin izaten zituen elkarrizketak ekonomiaren eta gastuen arloetako gaietara mugatzen ziren ia. Euren harremana negozioetako harreman bihurtu zen, ugazaba eta maizterraren artekoa bezalakoa. Baina zirkua etorri da hirira, eta horrek iraganeko urak nahasiko ditu… * Atal honetako musika guztia goear.com-etik hartua da.

Leihoan erretzen dagoen emakume erditu eta erdibitu baten istorioa.

Raimundo Flamel Tubiacangara heltzen denean, mesfidantzaz hartzen dute hasieran herritarrek. Laster zabaltzen da, baina, zientzia gizona dela, jakintsua, itzal handiko alkimista bat, eta herria begirunez hartzen hasten da… Baina bolada baten ostean Flamel bat-batean desagertuko da, eta gauza arraroak gertatzen hasiko dira herrian. Ezkutuko esperimentuak, hilobi profanatuak, sekretu handien j...

Jantzi kapela eta eskularru zuriak eta etorri gurekin lurrun ibaiontzira, eta, brisara leunak azala kilikatzen digula, entzun Mark Twain pilotuaren gogoeta ironikoak munduaren edadeaz eta gizakiak bertan betetzen duen lekuaz. *Atal honetako musika goear.com-etik hartua da

Muidinga mutikoa eta Tahuir agurea oinez doaz bide infinituan, beren herria odolusten dagoen gerra ankerretik ihesi. Bidean: desolazioa, herioa, eta etsipenaren paisaia kolorgea. Bidaiariengan: tristezia, beldurra eta aurrera jarraitzeko grina setatia. Eta sekretu bat. Mia Couto idazle mozanbiketarraren Terra sonambula nobelako lehenengo bi atalak.

Carmody jauna ez dago bere bizitzaren une goxoenean: Ostatuko  bere  gela  tristea gogoratu zuen, non ez baitzegoen surik eta errenta ordaindu barik baitzegoen.  Bizitzen  jarraitu  behar  hutsaren  zorigaiztoaz  pentsatu zuen (…)         Hala ere, hitzordu bat lortu du Dublingo Gazteluan administrazioko norbaitekin lanpostu batez berba egiteko.

Oraingoan bi ipuin dakartzagu: Giovannino Guareschiren “Hirugarren istorioa” eta Julen Gabiriaren “FOAF tale”. Ilunabar alderantz egin dugu, mundu honetan ei dauden beste mundu horien interferentziak sentitzen diren eremura. Eta, apur bat beldur ginenez, Julen Gabiriari eskatu diogu gurekin irakurtzeko… Bai, bai: egilea bera dugu irakurle gonbidatua “FOEF tale” gurekin batera leitzeko!

Haurtzaroko etxera itzultzeko tren bidaian, oroitzapenek mina eta beldurra sortzen dute. Familia barruko sexu abusuen gai gordinari eusten dio Montoiak ipuin honetan.

Carson McCullersi ez zitzaion asko interesatzen jende «normala», edo, beharbada, jende normalik ez dagoela ohartzeko moduko begi zolia zeukan, bai eta horren berri emateko artea ere. Izan ere, nondik begiratzen zaion, mundua jende arraroz beteta dago. Begira zu eta gu, adibidez. Guk primeran ulertzen dugu Madame Zilensky eta Finlandiako erregearen kontua, ezta? Gaurkoan Edu Lartzanguren eta Izarne...

Xerezaderen Artxiboak beti dauka atea zabalik eta te kikara bat prest Katherine Mansfieldentzat, bere idazketarekin Virginia Woolf handia jeloskor jarri zuen idazle bakarrarentzat. Gauza ederrez betetako ipuina da “Panpina etxea”: umeak, lorategiak, panpina etxe xarmant bat eta haren miniaturazko altzari miragarriak… Edertasun horren kontrastean ikusten da ondoenik azpiko itsusta...

Gaur errealismo zikinaren ordezkaritzat ezaguna den Raymond Carver idazle estatubatuarraren ipuin bat dakargu. Hala ere, ipuin honetan ez dugu aurkitzen haren ezaugarri izan ohi den minimalismoa. Ipuin berezia da «Mandatua» Raymond Carverren literaturan. Bertan, Anton Txekhoven azken egunen eta heriotzaren kontaketa egiten du, narrazio maila desberdinak konbinaturik, omenaldi jostari eta xamurra e...