Nuacht Mhall

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an 29ú lá de mhí Bealtaine. Is mise Niall Ó Cuileagáin. D’ordaigh Uachtarán na Bealarúise Alexander Lukashenko do eitilt de chuid Ryanair tuirlingt i Mionsc Dé Domhnaigh. Bhí an t-eitleán ar a shlí ón nGréig go dtí an Liotuáin nuair a fuair an píolóta an t-ordú. Bhí an gníomhaí de chuid an fhreasúra Roman Protasevich ar an...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Ghlac Comh-Aireacht Slándála Iosrael le sos comhraic chun deireadh a chur le coimhlint idir Iosrael agus míleataigh as Gaza. Dhaingnigh grúpaí armtha na Pailistíne an sos comhraic. Dúradh go dtiocfaidh sé i bhfeidhm ón Aoine ag 2 a.m. Mhair an choimhlint aon lá déag go dtí seo, le 232 duine maraithe in Gaza agus dhá du...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an cúigiú lá déag de mhí na Bealtaine. Is mise Niall Ó Siadhail. Fógraíodh i dtuarascáil chróinéara Dé Máirt go raibh deichniúir íospartach sléachta i mBaile Uí Mhurchú i mBéal Feirste in 1971 go hiomlán neamhchiontach agus níorbh iad aon bhagairt ar na saighdiúirí a dhúnmharaigh iad. Tháinig an breithiúnas seo i ndiaidh feachtas fa...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an t-ochtú lá de mhí na Bealtaine. Is mise Ella Hassett. Tá an tOllamh Regina Uí Chollatáin ceaptha ina Cathaoirleach ar Bhord Fhoras na Gaeilge. Faoi láthair, tá sí ag obair mar Chathaoir agus Ollamh na Nua-Ghaeilge agus Ceann Scoil na Gaeilge, an Léinn Cheiltigh agus an Bhéaloidis i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath. Chomh ma...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniú Lá Bealtaine. Is mise Liam Ó Brádaigh. D’fhógair Céad-Aire Thuaisceart Éireann agus ceannaire an Pháirtí Aontachtaigh Dhaonlathaigh, Arlene Foster, go n-éireoidh sí as. Tháinig an fógra tar éis glaonna móra ón bpáirtí iomaíocht cheannaireachta a reáchtáil. Bhí Foster i gceannas ar an DUP ar feadh breis agus cúig bliana. Le déanaí, c...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an ceathrú lá is fiche de mhí Aibreáin. Is mise Gráinne Ní Bhrosnacháin. Ciontaíodh an iar-phoilín Derek Chauvin as dúnmharú George Floyd a fuair bás i gCathair Minneapolis an bhliain seo caite. Bhí Derek Chauvin le feiscint ar fís ag tachtadh George Floyd lena ghlúin ós cionn naoi nóiméad. Spreag dúnmharú George Floyd agóidí timpea...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an 17ú lá de mhí Aibreáin. Is mise Oisín Mac Conamhna. D’oscail na siopaí neamhriachtanacha i Sasana an tseachtain seo, agus d’oscail siopaí bearbóra agus a leithéid, agus bialanna agus tithe tábhairne d’fhreastal lasmuigh faoin aer chomh maith. Beidh Tuaisceart na hÉireann ag leanúint an tseachtain seo chugainn. Tá l...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an deichiú lá de mhí Aibreáin. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loingsigh. Foilsíodh ‘treochlár’ an Chumainn Lúthchleas Gael Déardaoin a bhaineann le gníomhaíocht na heagraíochta i mbliana faoi shrianta Covid-19. Léiríonn an treochlár plean le haghaidh filleadh na gcomórtas idirchontae, ag tosú ar an ochtú lá de mhí na Bealtaine leis...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an triú lá de mhí Aibreáin. Is mise Niall Ó Cuileagáin. Chuaigh an long mór, an Ever Given, i bhfostú i mbruach Chanáil Shuais an tseachtain seo caite agus d’fhan sé ann ar feadh sé lá. Tá an long ceithre chéad méadar ar fad agus bhí sí tarraingthe trasna na canálach i mbealach nach raibh aon long eile in ann dul thairsti. De b...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an seachtú lá is fiche de mhí an Mhárta. Is mise Alanna Ní Ghallachóir. D’fhógraigh an Coimisiún Eorpach go n-éireofar na rialacha a bhaineann le heaspórtáil vacsaíní Covid-19 ón Aontas Eorpach níos daingne agus na ballstáit ag iarraidh a bheith cinnte go bhfuil a ndótháin soláthairtí acu. Dé Céadaoin, afách, foilsíodh ráiteas oifig...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniú an fichiú lá de mhí an Mhárta. Is mise Liam Ó Brádaigh Tá rialtas na Ríochta Aontaithe ag iarraidh bille nua conspóideach a chur i bhfeidhm a chuirfeadh srian ar cheart saoránach agóid a dhéanamh. Clúdaíonn an Bille Póilíní, Coireachta, Pianbhreithe, agus Cúirteanna 2021 réimse leathan saincheisteanna a bhaineann le hathchóiriú cear...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Tá an pictiúrleabhar Gaeilge MÍP ainmnithe ar ghearrliosta ‘KPMG Children’s Books Ireland Awards 2021’, na mórghradaim náisiúnta litríochta do leabhair do pháistí. Is í Máire Zepf a scríobh MÍP agus is é Paddy Donnelly a mhaisigh an leabhar. Tá MÍP foilsithe ag Futa Fata. Bhuaigh Máire an gradam anuraidh dá húrscéal d'...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an séú lá de mhí an Mhárta. Is mise Niall Ó Siadhail. Tá Pontins tar éis gealladh a gcleachtais oibre maidir le háirithintí a athrú. Cuireadh in iúl an tseachtáin seo go bhfuil liosta sloinnte “neamh-inmhianaithe” ag an chuideachta, a reáchtálann páirceanna saoire i Sasana agus sa Bhreatain Bheag. Cé gurb iad sloinnte Éireannacha an...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an seachtú lá déag de mhí Feabhra. Is mise Gráinne Ní Bhrosnacháin. Thug an Chuirt Eaglasta i gCanterbury cead do chlann Margaret Keane ráiteas Gaelainn a chur ar a leac cuimhneacháin i gCoventry, Sasana. Fuair Margaret Keane bás dhá bhliain ó shin. Ní raibh cead ag a clann ráiteas i nGaeilge amháin a chur ar a leac mar cheap an bre...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an fichiú lá de mhí Feabhra. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loinsigh. Beidh rogha ag daltaí na hardteiste i mbliana idir grád measta nó scrúdú traidisiúnta a dhéanamh le haghaidh gach ábhair. Is féidir leis na daltaí grád measta a roghnú, na scrúduithe a dhéanamh le haghaidh gach ábhair nó meascán idir na hábhair a roghnú. Gheo...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an dara lá déag de mhí Feabhra. Is mise Oisín Mac Conamhna. Tar éis imeacht tobann téamh strataisféarach, tá cuid mhaith de thuaisceart an domhain faoi bhrat sneachta. Thit an teocht go lúide fiche trí in Albain, an teocht is ísle ó 1995; agus i Londain, bhí deis ag go leor naíonán an chéad fhear sneachta dá saol a dh...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an séú lá de mhí Feabhra. Is mise Niall Ó Cuileagáin. Tá an t-arm i Maenmar tar éis coup míleata a thosú agus tá an ceannaire polaitiúil, Aung San Suu Kyi, gafa acu. De réir an t-arm, bhí an toghchán is déanaí sa tír lochtach. Tá an ceannasaí airm, Min Aung Hlaing, ag reáchtáil na tíre anois. Bhuaigh Aung San Suu Kyi an Duais Síochá...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an 30 Eanáir. Is mise Alanna Ní Ghallachóir. D’fhéadfadh sé go bhfuil suas le 1,000 páiste i gcruachás le gréasán coiriúil, de réir stáidéar a d’fhoilsigh Ollscoil Luimnigh, a bhí faoi bhun acu ar feadh cúig bliana. Léiríonn an taighde an tslí ina mheallann agus a bheireann na gréasáin choiriúla ar pháistí atá chomh óg le hocht mbli...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an 23ú lá de mhí Eanáir. Is mise Liam Ó Brádaigh. “Éistíodh toil na ndaoine agus tugadh aird ar thoil na ndaoine.” Sin a dúirt Joe Biden ina chéad óráid mar Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Insealbhaíodh Biden roimh meán lae Dé Máirt agus roinnt uaireanta a chloig tar éis an tsearmanais insealbhaithe, chuir an riarachán nua tús...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an séú lá déag de mhí Eanáir. Is mise Ella Hassett. Tá peileadóir óg ó Chorca Dhuibhne ar a shlí chun na hAstráile inniu, le dul ag imirt peil na hAstráile ar feadh dhá bhliain ar a laghad. Is as an Liotuáin é Deividas Uosis ó dhúchais, ach d’aistrigh a chlann go hÉirinn nuair a bhí sé ceithre bliana d’aois. Tá cáil bainte amac...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an naoú lá déag de mhí Eanáir. Is mise Niall Ó Siadhail. Tá géarchéim an chorónvíris dulta in olcas arís in Éirinn agus sa Bhreatain agus na huimhreacha is airde feicthe ó bhí tús na paindéime ann, in ainneoin srianta nua curtha i bhfeidhm sa dá thír. Tá eagla ar na húdaráis nach mbeidh leapacha ospidéil ar fáil roimh i bhfad, agus...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an chéad lá de mhí Eanáir. Is mise Gráinne Ní Bhrosnacháin. Tá an Bhreatain imithe as an Aontas Eorpach ó aon déag a chlog ar Oíche Chinn Bliana. Thángadar ar an gcomhaontú nach mbeadh aon táillí breise ar thradáil idir an Bhreatain agus an Aontas Eorpach. Fanfaidh Tuaisceart na hEireann sa Margadh Aonair le rialacha chustaim an Aon...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu Lá Fhéile Stiofáin. Is mise Oisín Mac Conamhna. Breis agus ceithre bliana tar éis reifreann an Bhreatimeachta, agus na blianta ag idirbheartú, tá comhaontú trádála bainte amach ag an Aontas Eorpach leis an Ríocht Aontaithe. D’fhoilsíodh an téacs inniu ar maidin. Tá an tAontas Eorpach sásta go bhfuil cosaint oiriúnach...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an naoú lá dhéag de mhí na Nollag. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loingsigh. Tháinig níos mó ná trí chéad buachaill abhaile go sábhailte inné, seachtain tar éis dóibh a bheith fuadaithe óna scoil sa Nigéir. Tháinig na buachaillí ar bus go Katsina, áit ina bhuail siad le hUachtarán na Nigéire Muhammadu Bahari. Tharla an fuadach ar an...

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an dara lá dhéag de mhí na Nollag. Is mise Niall Ó Cuileagáin. Chuir an Ríocht Aontaithe tús ar a plean vacsaínithe Covid-19 an tseachtain seo caite. Maidin Dé Máirt fuair an chéad duine an vacsaín, bean darb ainm Margaret Keenan atá nócha bliain d’aois. Rugadh í in Inis Ceithleann i gContae Fhear Manach agus bhog sí go Coventry i S...