Эфата

Стары Запавет, хоць пачаткамі сягае яшчэ ў бронзавы век, змяшчае шэраг ідэй, якія з цягам часу стануць асноватворнымі для дэмакратычнай культуры. Такімі ідэямі з’яўляецца дэабсалютазацыя каралеўскай улады або пераход да ўспрымання адносінаў з Богам у катэгорыях партнёрства. Мінулы выпуск быў своеасаблівым падагульненнем сацыяльнага навучання Старога Запавету. У гэтым выпуску аўтар звяртаецца да Но...

Вызваленне ад наканавальніцкага мыслення, пераход да ўспрымання адносінаў з Богам у катэгорыях партнёрства – важная вяха ў духоўна-рэлігійнай эвалюцыі чалавека. У доўгатэрміновай перспектыве яна зрабіла магчымым развіццё крытычнага мыслення. А пераход да ўспрымання адносінаў з Богам у катэгорыях партнёрства адбыўся ўжо ў часы “першага запавету”, у гісторыі старажытнага Ізраіля. Тэма гэтага выпуску...

У гэтым выпуску аўтар разглядае аснову старазапаветнага старазапаветнага вучэння аб уладзе, і не толькі: яно ляжыць у аснове многіх іншых грамадска-этычных тэм. У аснове ўсяго гэтага ляжыць запавет Бога і Ізраіля, або інакш: пагадненне, саюз, кантракт паміж Богам і Ягоным народам. Гэты запавет, як пагадненне або саюз, з’яўляецца цэнтральным элементам гісторыі ізраільскага народа і яго адносін з Бо...

Біблія вельмі насцярожана ставіцца да ідэі аднаасобнай улады. Аналізуючы біблійныя тэксты, асабліва Кнігу Суддзяў і Кнігу Самуіла, можна заўважыць, што Біблія змяшчае сярод іншага крытыку аднаасобнай, манархічнай улады. Тое, што ў XVIII стагоддзі было аформлена Шарлем Мантэск’ё ў якасці разгорнутай філасофскай канцэпцыі падзелу ўлады, у нейкай ступені ўжо як мінімум два з паловай тысячагоддзі прыс...

У гэтым выпуску акцэнт зроблены на выказванні з Centesimus annus: “Крайне важна, каб кожная ўлада раўнаважылася іншай уладай з уласцівымі ёй абшарамі кампетэнцый” (пункт 44). Гэта тэма хрысціянскага разумення дзяржаўнай улады ўжо абмяркоўвалася раней, у тым ліку словы святога Паўла “Усякая ўлада паходзіць ад Бога” (Рым 13:1), якія падкрэсліваюць значнасць дзяржаўнай улады, але не яе сакралізацыю....

У гэтым выпуску аўтар прапануе разгарнуць энцыкліку Яна Паўла ІІ Centesimus annus і дакладна прыгледзецца, што і як там гаворыцца. Дакумент падзелены на шэсць раздзелаў і ахоплівае шэсць тэм, якія былі асабліва актуальнымі на пачатку 1990-х, хоць іх актуальнасць захоўваецца і да сённяшняга дня. Пасля кароткага ўступу (1-3) Папа распавядае пра асаблівасці Rerum novarum Льва XIII і яго дыягназе тага...

Гэты выпуск падкаста Эфата прысвечаны энцыкліцы святога Яна Паўла ІІ Centesimus annus. Яна ўяўляе сабой веху ў сацыяльным навучанні Касцёла, бо – сярод іншага – змяшчае новы погляд на лібералізм і рынкавую эканоміку. Важна нагадаць пра перыяд, у якім гэтая энцыкліка паўстала. Гэта быў час вялікіх перамен: падзенне Савецкага Саюза, канец халоднай вайны і так званая трэцяя хваля дэмакратызацыі. На п...

У рамках перадачы “Эфата” працягваецца абмеркаванне тэмы абортаў і цесна звязанай з ёй тэмы правоў жанчын. 11-12 красавіка 2024 года ў парламенце Польшчы прайшла дыскусія адносна так званага права на аборт. Польшча з’яўляецца адной з нямногіх краін ЕС, дзе існуе заканадаўчая забарона абортаў за выключэннем сітуацый, калі ёсць пагроза для жыцця або здароўя жанчыны або калі зачацце адбылося ў выніку...

У гэтым выпуску аўтар працягвае разважаць над тэмай святасці жыцця. Падчас адной з папярэдніх перадач ён выказаў думку, што ў сваім імкненні да аховы кожнага чалавечага жыцця мы не можам рабіць стаўку толькі на заканадаўчыя забароны, а імкнуцца да больш справядлівага размеркавання адказнасці за зачатае дзіця. Патрэбна такое размеркаванне адказнасці, якое б дазволіла жанчынам рэалізоўваць свае жыцц...

“Абудзіся ты, які спіш! (…) Паўстань! Давай выйдзем адсюль! Бо ты – ува мне, а я – у табе, як адна і непадзельная асоба”. Гэтай цытатай са Старажытнай пропаведзі Эпіфанія Кіпрыйскага распачынаецца выпуск падкаста “Эфата”. Асаблівасць гэтай пропаведзі ў тым, што яна ўяўляе сабой прамову Хрыста да Адама, да першачалавека. А праз Адама яна скіравана да кожнага і кожнай з нас. Гэта пропаведзь дазваляе...

З сучаснай эмбрыялогіі мы ведаем, што жыццё пачынаецца ў момант зачацця. Натуральнай высновай з гэтага ёсць тое, што гэта жыццё заслугоўвае апекі і абароны. Пытанне: як павінна выглядаць гэта апека і абарона? Гэтай тэме і прысвечаны чарговы выпуск падкаста. Няшмат ёсць жанчын, якія ідуць на аборт выключна з-за капрызу і па легкадумнасці. У большасці выпадкаў такія рашэнні прыняты ў складаных сітуа...

Дыскусія аб абортах часта падзяляецца на дзве пазіцыі: prochoice (права выбару) і prolife (права на жыццё). Аўтар прапануе свой альтэрнатыўны падзел на фаталізм і пазіцыю сумяшчэння. Фаталізм – гэта пазіцыя, згодна з якой правы адной катэгорыі людзей несумяшчальныя з правамі іншай катэгорыі людзей, у дадзеным выпадку – правы жанчыны і права на жыццё ненароджаных дзяцей. Сумяшчэнне – гэта пазіцыя,...

4 сакавіка 2024 года парламент Францыі прыняў рашэнне замацаваць так званае права на аборт на канстытуцыйным узроўні. Падзея стала нагодай для таго, каб грунтоўна абмеркаваць праблему абортаў, трапна распазнаць сутнасць гэтага выкліку і адпаведна яго ацаніць. Аўтар разглядае дзве базавыя пазіцыі адносна абортаў. Пазіцыя першая - фаталізм: правы і інтарэсы жанчыны немагчыма сумясціць з правам на жы...

Працягваючы тэму сацыяльнага навучання Касцёла, аўтар нагадвае два скразныя матывы: антыкаставы і над’этнічны матыў, а таксама матыў дэабсалютызацыі зямной улады. Першы азначае адыход ад падзелу грамадства на касты і ад успрымання сваёй этнічнай групы як выключнай на гэтым свеце. Другі зводзіцца да канстатацыі, што зямны валадар (кароль, цэзар, цар, князь або прэзідэнт) – гэта толькі чалавек, а не...

Каталіцкае сацыяльнае навучанне – гэта элемент евангелізацыйнай дзейнасці Касцёла, якая рэалізуецца з улікам прыярытэтаў і сітуацыйных магчымасцяў. У папярэдніх выпусках гаворка была пра тое, як сацыяльнае навучанне Касцёла рэалізуецца – або можа рэалізавацца – ва ўмовах аўтарытарызму. У гэтым падкасце аўтар вырашыў засяродзіцца на больш фундаментальных справах – удакладніць само паняцце сацыяльна...

Гэтая перадача прысвечана разважанню пра ролю Касцёла ў сучаснасці. Каталіцкае сацыяльнае навучанне сярод іншага сцвярджае важнасць правоў чалавека і гарантаванне базавых грамадзянскіх і палітычных свабод, але абарона гэтых правоў не з'яўляецца асноўным прыярытэтам Касцёла. Галоўны прыярытэт Касцёла – збаўленне душ. Salus animarum – suprema lex, збаўленне душ – найвышэйшы закон. Так гучыць асноўны...

Гэты выпуск прысвечаны разгляду базавых прыярытэтаў, якія ёсць у Каталіцкага Касцёла незалежна ад таго, дзейнічае ён у дэмакратычнай, ці недэмакратычнай краіне, у краіне прыязнай Касцёлу ці непрыязнай, эканамічна развітай ці на шляху развіцця. Першаснай задачай Касцёла ёсць збаўленне душ з выкарыстаннем сродкаў, даручаных яму Хрыстом. Такімі сродкамі з’яўляюцца: 1) служэнне сакрамэнтаў; 2) абвяшчэ...

Гэты выпуск перадачы Эфата прысвечаны разгляду некаторых непаразуменняў, якія паўсталі ў ходзе дыскусій вакол Дактрынальнай дэкларацыі Дыкастэрыі Веравучэння Fiducia supplicans і паведамлення беларускіх біскупаў у адказ на яе.

Гэты выпуск падкаста Эфата прысвечаны таму, як выглядала справа змагання з педафіліяй у свецкіх інстытутах або асяроддзях у 1970-80-х гадах. На ўзроўні заканадаўства заўсёды існавала забарона сексуальных стасункаў дарослых з дзецьмі, але на практыцы многія з іх не прымяняліся, асабліва ў кантэксце ідэяў “сексуальнага вызвалення” і “разбурэння сексуальных табу”. Аўтар падкрэслівае, што ў той час як...

Многіх католікаў турбуе пытанне: як быць з выпадкамі педафіліі з боку духоўных асобаў, а таксама выпадкаў “замятання праблемы пад дыван”, нерэагавання на скаргі. Аўтар падкаста вызначае два крайніх падыхода да гэтай тэмы. Першая крайнасць – “маральная паніка”, якая палягае ва ўяўленні, што ўвесь Касцёл уздоўж і ўпоперак прасякнуты педафіліяй – яўнай або схаванай. Праблема настолькі паўсюдная, што...

Гэты выпуск прысвечаны тэме педафіліі і спосабаў процідзеяння ёй. Сексуальнае выкарыстоўванне дзяцей – гэта праблема, якая пранізвае самыя розныя абшары, арганізацыі і структуры. Каталіцкі Касцёл з’яўляецца адным з такіх абшараў – гэта праўда. І да той пары, пакуль гэта праблема хоць у мінімальнай ступені прысутнічае ўнутры гэтай інстытуцыі, неабходны рашучыя крокі па яе выкараненню. Аднак няпраўд...

“О Эмануэль, Валадар наш і Заканадаўца, спадзяванне народаў і Збаўца іх, прыйдзі ўратаваць нас, Госпадзе, Божа наш!” Гэты выпуск прысвечаны Дню Божага Нараджэння – Урачыстасці Таямніцы Уцелаўлення. Ён распачынаецца з антыфоны, якая чытаецца або спяваецца падчас літургіі Вячэрні (Нешпары) у перадапошні дзень Адвэнту. Антыфона пачынаецца ад ускліку “О Эмануэль!”, што значыць, як многія хіба ведаюць,...

15 снежня 2023 года ў Беларусь прыбыў Агонь міру з Бэтлеема. Дэвіз акцыі – Будзем чыніць мір. З гэтай нагоды прыгадаліся пасланні святога Яна Паўла ІІ з пачатку 80-х гадоў мінулага стагоддзя. З таго часу прыйшло ўжо больш за чатыры дзесяцігоддзі. Айчына Яна Паўла ІІ даўно вызвалілася ад аўтарытарызму, шмат што змянілася ў Еўропе і ў свеце. Але ёсць як мінімум дзве прычыны, па якіх мае сэнс звярнуц...

Гэты выпуск працягвае знаёміць з эпохай, калі жыў і дзейнічаў Езус і калі ўсё пачыналася: паўставала супольнасць Касцёла, пачыналася евангелізацыя, пачыналася гісторыя хрысціянства. Гаворка ідзе пра палітычны кантэкст той эпохі, а дакладней, пра адзін з найбольшых выклікаў таго часу – рымскую акупацыю і гвалтоўны супраціў юдэяў. На той момант на чале Рымскай імперыі стаяў імператар Аўгуст. Пр...

Перыяд Адвэнту – гэта час чакання і падрыхтоўкі да Божага Нараджэння. Больш тэалагічная назва гэтага свята: свята Уцелаўлення, таямніца Уцелаўлення, містэрыя Уцелаўлення. У аснове свята ляжыць евангельскае вучэнне аб Слове – Логасе, якое было “на пачатку”, якое “было ў Бога”, і якое “было Богам” (пар. Ян 1:1). Гэтыя словы мы чуем і паўтараем часта, можа быць, занадта часта, так, што губляецца перш...