በሳይንስ እና ቴክኒክ ላይ ያተኩራል። | Deutsche Welle

ኢትዮጵያ ውስጥ ስልክ እና አድራሻ ማግኘት ተቸግረዋል? ብሩክ ጌታቸው እና ብሩክ እንድሪያስ በተባሉ ሁለት ወጣቶች የተሰራው ዲጅታል መድረክ ችግሩን የሚፈታ ይመስላል። ዲጅታል መድረኩ በኢትዮጵያ የሚገኙ የአገልግሎት መስጫ ተቋማት፣የአደጋ ጊዜ ቁጥሮችን እና አድራሻዎችን በቀላሉ ተደራሽ የሚያደርግ መሆኑተገልጿል።

እንደ ቻት ጂፒቲ ያሉ ዲጂታል መድረኮች ከቀላል እስከ ውስብስብ ሀሳቦች ድረስ መረጃ በመስጠት ነባሩን የጉግል ፍለጋ በመተካት ላይ ይገኛሉ።ያም ሆኖ ቻት ጂፒቲን የመሳሰሉ በሰው ሠራሽ አስተውሎት የተመሰረቱ ዲጅታል መድረኮች ልጆችን ለአደጋ በማጋለጥ ፣ሱስ በማስያዝ፣ እና ተጠቃሚዎቹ ራሳቸውን እንዲያጠፉ በመገፋፋት በተደጋጋሚ ይከሰሳሉ።

እነዚህ የስማርት መነፅሮች ካሜራ፣ ማይክሮፎን፣ ድምጽ ማጉያዎች፣ ዳሳሾች/ሴንሰሮች/ እና እንደ ኮምፒውተር ቺፕስ ያሉ ትናንሽ የኤሌክትሮኒክስ ክፍሎች ያሏቸው ሲሆን፤ ከኢንተርኔት ጋር በብሉቱዝ ወይም በዋይፋይ ይገናኛሉ።በዚህም ያለ እጅ ንክኪ በድምፅ ትዕዛዝ ብቻ ሙዚቃ ማዳመጥ፣ የስልክ ጥሪ መቀበል፣ ቢዲዮ መቅረፅ እና ፎቶ ማንስሳትም ይችላሉ።

ዲጅታል ቴክኖሎጂ በአሁኑ ወቅት በእያንዳንዱ የዕለት ተዕለት ህይወታችን ውስጥ ወሳኝ ሚና የሚጫወተውን ያህል፤ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቶችን ለመገንባት በሚካሄዱ ምርጫዎች ውስጥም አንድ አካል እየሆነ መጥቷል። ከመራጮች ምዝገባ እስከ የድምጽ ቆጠራ እና የውጤት ማሳወቂያ ድረስ ቴክኖሎጂ ምርጫዎች የሚካሄዱበትን መንገድ እየቀረጸ ይገኛል።

ናትናኤል ጌጤነው የተባለ 24 ዓመት ወጣት ሰሞኑን አማዞን ባዘጋጀው ዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂ ውድድር አሸናፊ ሆኗል። ወጣቱ አሸናፊ የሆነው አይቪ የተባለ ለትምህርት አጋዥ የሆነና ያለኢንተርኔት የሚሰራ የሰውሰራሽ አስተውሎት ዲጅታል መድረክ በመፍጠር ነው። ወጣቱ ለወደፊቱም ኢትዮጵያን የሰውሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ ማዕከል የማድረግ ህልም አለው።

የማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ሰዎች ተሰጦዎቻቸውን እንዲያወጡ፣ ሀሳቦችን እንዲያካፍሉ እና መስተጋብር እንዲፈጥሩ ያግዛሉ። በዚያው ልክ፤መድረኮችቹ የሳይበር ጉልበተኞች ጥቃት የሚስፋፋባቸው ቦታዎች እየሆኑ ነው። በተለይ ወጣት ሴቶች ለዚህ ጥቃት የበለጠ ተጋላጭ ሲሆኑ፤ራስን እስከማጥፋት የሚያደርስ ሥነልቡናዊ ጫና እንደሚፈጥርም ጥናቶች ያሳያሉ።

ናሳ ያለፈው ማክሰኞ፣ በጎርጎሪያኑ ሚያዚያ 22 ቀን ፣ ከስርዓተ ፀሐይ/ Solar System/ ውጭ ያሉ ፕላኔቶችን ለመፈለግ እና ያልታወቀ ቁስ ሀይልን ሚስጥሮችን ለመመርመር አዲስ ቴሌስኮፕ ይፋ አድርጓል። በመጭው መስከረም ተልዕኮውን ለመጀመር ወደ አፅናፈ ዓለም ወይም ዩንቨርስ የምትጓዘው ይህቺ ቴሌስኮፕ ሮማን የሚል ስም ተሰጥቷታል።

ሰሞኑን በቻይና ቤጂንግ በተካሄደ ግማሽ ማራቶንን ውድድር ሮቦቶች ከሰዎች ጋር የሩጫ ውድድር አድርገዋል።በውድድሩ ጀርመን፣ ፈረንሳይ እና ብራዚልን ጨምሮ ከተለያዩ ሀገራት የመጡ ከ100 በላይ ሮቦቶች ተሳትፈዋል።አሸናፊው፣ ላይትኒግ የተባለ የቻይና ሮቦት ሲሆን፤ የ21 ኪሎ ሜትር ውድድሩን በ50 ደቂቃ ከ26 ሰከንድ ውስጥ አጠናቋል።

እንደ ፌስቡክ፣ ዩቲዩብ እና ቲኮክ ያሉ ዲጅታል መድረኮች ለተግባቦት ብቻ የሚያገለግሉ ዲጅታል መድረኮች ብቻ አይደሉም። ባለሙያዎች እንደሚሉት እነዚህ ዲጅታል መድረኮች ትኩረታችንን ለመሳብ እና ይዞ ለማቆየት ጭምር በጥንቃቄ የተነደፉ ናቸው።ለተጠቃሚዎቹ መረጃ የሚጠቁሙበት እና ለፍላጎት የሚስማሙ ይዘቶችን የሚያቀርቡበት መንገድም በዚህ የተቃኘ ነው።

የሰው ሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ ማሽን ሰወችን ተክቶ እንዲሰራ በማድረግ ጊዜን ፣ገንዘብን እና የሰው ሀይልን ይቆጥባል።ጥራትን እና ምርታማነትን በመጨመር ረገድም ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል። ያም ሆኖ ቴክኖሎጂው ሀሰተኛ ድምፅን፣ ምስልን እና ቪዲዮዎችን አስመስሎ በመስራት ሀሰተኛ ወይም የተዛባ መረጃ በማሰራጨት ረገድም አሉታዊ ጎን አለው።

የሰው ሠራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ፣በዓለም ላይ ከዐይን ጥቅሻ በፈጠነ ሁኔታ እያደገ ይገኛል። ይህንን በፍጥነት እያደገ ያለ ቴክኖሎጂ ኢትዮጵያ ውስጥ በጤና እና ትምህርት ዘርፍ ጥቅም ላይ ለማዋል እና የስልጠና ድጋፍ መሆኑን ፒፕል ቱ ቲፕል የተባለው ተቋም ገልጿል።ተቋሙ በኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን አሜሪካ ውስጥ የተቋቋመ ነው።

የሰው ሠራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ፣በዓለም ላይ ከዐይን ጥቅሻ በፈጠነ ሁኔታ እያደገ ይገኛል። ይህንን በፍጥነት እያደገ ያለ ቴክኖሎጂ ኢትዮጵያ ውስጥ በጤና እና ትምህርት ዘርፍ ጥቅም ላይ ለማዋል እና የስልጠና ድጋፍ መሆኑን ፒፕል ቱ ቲፕል የተባለው ተቋም ገልጿል።ተቋሙ በኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን አሜሪካ ውስጥ የተቋቋመ ነው።

አዲስ ፓወር ሃውስ የተባለ ሀገር በቀል ተቋም በቅርቡ ባወጣው ጥናት፤ በኢትዮጵያ ታዋቂ ሴቶችን ኢላማ ያደረገ ዲጅታል ጥቃት ጨምሯል።ጥናቱ በቲክቶክ፣በፌስቡክ፣በቴሌግራም፣በዩቱብ እና በሊንክዴን ላይ በተለጠፉ1307 ይዘቶች ላይ ትንተና ያደረገ ሲሆን፤ በዚህም በታዋቂ ሴቶች ላይ ጥቃቱ የበረታ መሆኑን የተቋሙ ዳይሬክተር ሀና ለማ ገልፃለች።

በኢትዮጵያ ዲጂታል ክኖሎጂ አጠቃቀም ከቅርብ ዓመታት ወዲህ እያደገ መጥቷል። የማህበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ተሳትፎ ደግሞ 17.7% ደርሷል። በዚያው ልክም ጾታን መሰረት ያደረገ ጥቃትን ጨምሮ በበይነመረብ ደህንነት ላይ ስጋት የሚያሳድሩ ጎጅ ባህሪያትንም እንዲስፋፋ እና በስፋት ሊሰራጩ የሚችሉባቸውን ምቹ ሁኔታም ፈጥሯል።

እነዚህ መተግበሪያዎች ኢንተርኔት ፈፅሞ በሌለባቸው ወይም ደካማ የኢንተርኔት መሰረተ ልማት ባላቸው አካባቢዎችም ያለ ያለኢንተርኔት መልዕክት ለመለዋወጥ የሚያግዙ ናቸው። መተግበሪያዎቹ በተፈጥሮ አደጋዎች የኃይል መቆራረጥ ሲኖር፣ ኢንተርት ሆን ተብሎ በሚዘጋበት ወይም ተደራሽነት በሌለበት ቦታ የሰዎች መስተጋብር ጠንካራ ሆኖ እንዲቆይ ያደርጋሉ።

ጥናቶች እንደሚያሳዩት ልጆች የማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ይዘትን ለረጅም ጊዜ መመልከት፤ ባህሪን እና የአእምሮ ጤናን በዘላቂነት ሊጎዳ ይችላል።ጉዳቱ በተለይም እድገቱ ባልተጠናቀቀ የልጆች አእምሮ ላይ በመሆኑ ደግሞ የሚመጣው መዘዝ ከፍተኛ መሆኑን ባለሙያዎች ያስጠነቅቃሉ።ይህ ያሳሰባቸው ሀገራት ልጆጆን ከዲጅታል መድረኮቹ የሚያግዱ ህጎችን እያወጡ ነው።