Sterre en Planete

Hoveel sterre en sterrestelsels is daar in die hemelruim? Dis ‘n tergende vraag, want dit kan nie eintlik getel word nie. Die span praat oor die tegnieke wat gebruik word om die aantal sterre te bereken. So elke nou en dan hoor ons van mense wat meteore gesien het. Dit was laasweek die geval toe twee groot vuurballe oor die Wes-Kaap waargeneem is. Die span gesels oor die groot meteore, wat eintlik...

Clyde Foster, die ontdekker van Clyde’s Spot op Jupiter, vertel wat van Clyde’s spot geword het, en sy nuwe sterrewag by Gamsberg in Namibië wat ‘n paradys vir amateursterrekundiges is. Die snelheid van die Internasionale Ruimtestasie om die aarde is gemiddeld 29,000 km per uur. Enige iets meer beteken dat die tuig sy ontsnapsnelheid bereik het en weg van die aarde sal beweeg. ‘n Tuig soos Juno wa...

Het jy al van ‘n stofmaan gehoor? Lafras Smit verduidelik wat dit is. Daar is nuus oor die James Webb-ruimteteleskoop wat nou al ‘n jaar lank in die ruimte rondtuur. Die span praat oor Ingenuity Marshelikopter, en hoe dit grense verskuif. Die vergadering van Bricslande vind in Augustus in Suid-Afrika plaas. Rusland het onlangs aangebied om lidlande te betrek om ‘n nuwe ruimtestasie te bou. Wat is...

Het die maan en Mars ‘n atmosfeer? Wat is die geval met Enceladus, een van Saturnus se mane, waaruit waterdampe spuit?

Een van die uitdagings deur die eeue heen was om in ruimte te kom. Vuurpyle is deesdae die aangewese manier, maar het jy al van ‘n ruimtehysbak gehoor? Is die sogenaamde koriolisverskynsel waar? Daarvolgens word geglo dat badwater in die noordelike halfrond anders uitvloei as in die suidelike halfrond.

Die Titan-tragedie het kenners opnuut laat kyk na mense in uitdagende omgewings. Daar is al so ver met ruimtevaart gevorder dat ruimtetoerisme besig is om al hoe meer pos te vat. ‘n Voorbeeld daarvan is Richard Branson se onlangse vaart met die Virgin Galactic-ruimetuig waarin ‘n handjievol toeriste die kans kon kry om mikrogravitasie te beleef. Stefan Lotz verduidelik die verskil tussen sonvlekke...

Dit neem ‘n ruimtevaarder ses ure om voor te berei vir ‘n ruimtewandeling. Elke wandelaar dra ook ‘n spesifieke pak wat net vir hom of haar gemaak is. Na aanleiding van die tragedie met die Titan-duikboot praat die span oor soortgelyke uitdagings in die ruimte, en die maatreëls wat getref word om ruimtedruk te hanteer.

In videogrepe van die Internasionale Ruimtestasie sien mens dikwels van die bemanning wat take buite die tuig doen. Hulle is gewoonlik baie helder verlig teen die swart ruimteagtergrond. Waar kom die lig vandaan? Ons hoor ook waarom die ruimte so doknker is in weerwil van die baie sterre wat mens sien. Lafras Smit vertel wat in Julie in die ruimte te sien sal wees. Willie Koorts en Hennie Maas ver...

Kunsmatige intelligensie is deesdae ‘n gonswoord. Wat beteken dit vir ruimtenavorsing en sterrekunde? Matie Hoffman praat uit New York oor sy besoek aan die American Museum of Natural History.

Is die volgorde van rotsagtige planete en dan gasplanete, tipies van elke ster se planete in die ruimte? Betelgeuse, wat naby die Orionkonstellasie gevind kan word, begin manewales uithaal. Hoekom is dié ster so onstabiel? Stefan Lotz praat oor die 11 jaar sonsiklusse en die Maunder-minimum toe daar tussen 1645 en 1715 feitlik geen sonsiklusse was nie. Dis was by tye so koud dat die Teemsrivier in...

Kommunikasie in die ruimte is belangrik. Soos ruimtetuie verder die ruimte inklief, moet aanpassings gemaak word. Jim Adams verduidelik hoe lastertegnologie ingespan kan word om dataaflaaisnelhede veelvoudig te verhoog. Skylab, die voorloper van die Internasionale Ruimtestasie, is 50 jaar gelede die ruimte ingestuur. In die verlede is aanvaar dat Jupiter die planeet is met die meeste mane. Daar is...

Donker energie is ‘n moeilike begrip om te beskryf, maar prof. Matie Hoffman is die regte persoon om dit te doen. Kunsmatige intelligensie is deesdae ‘n gonswoord. Die vraag is nou watter toepassings dit in ruimtetegnologie het. Jaarringe word gebruik om ‘n boom se ouderdom te bepaal. In ‘n sekere mate kan yslae ook gebruik word om die aarde se geskiedenis vas te stel. Navorsers in Japan het onlan...

Christian Andreas Doppler word beskou as die eerste om die Doppler-effek wat op baie terreine gebruik word, te beskryf. In Sterrekunde word die verskynsel aktief gebruik, byvoorbeeld om eksoplanete te ontdek. Die span verduidelik wat dit is en hoe dit werk. As mens in sterrekunde van ‘n ligjaar praat, is dit ‘n periode of is dit ‘n afstand? Ons weet dat daar in die ruimte drie voorwerpe is: astero...

Die son is tans baie aktief. Is hoë sonaktiwiteit voordelig vir jou sonpanele? Die antwoord sal jou verbaas. ‘n Luisteraar wil ook weet wat die uitwerking op die menslike liggaam sal wees as die mens uiteindelik ‘n reis na Mars onderneem.

Die Voyager satelliete is tans die verste mensgemaakte voorwerpe wat die ruimte ingeskiet is. Voyager 2 beleef tans beurtkrag omdat sy kernkrag oor jare afgeneem het. Nietemin is die satelliet nog funksioneel al is hy 122,6 astronomiese eenhede van die aarde af. ‘n Astronomiese eenheid is die afstand van die aarde af na die son – 150 miljoen kilometer.

Wanneer daar oor die aktiwiteite van die son gepraat word, word daar dikwels na plasma verwys. Wat is plasma? Is dit moontlik om van die suidpunt van Suid-Afrika auroras te sien? Die Amerikaanse lugvaartadministrasie het ‘n ondersoek gelas na SpaceX se Starship wat tydens lansering ontplof het.

Die maan beweeg stadig weg van die aarde af. Hoe beïnvloed dit iets soos tyd? Japie van Zyl se baba, die Ingenuity-helikopter op Mars, het nou al 50 vlugte voltooi - veel meer as wat verwag is. Is daar iets soos ’n suksesvolle mislukking? Dis nou na aanleiding van die Starship van SpaceX wat Donderdag kort na die lansering ontplof het. Wat gebeur as twee sterrestelsels teen mekaar bots? Daar is be...

Galileo Gallelei was die eerste om deur ‘n teleskoop die vier mane van Jupiter te sien. Hoe het sy teleskoop gelyk? Was hy die eerste persoon om ‘n teleskoop te bou? Matie Hoffman gesels oor die geskiedenis van teleskope. Die Aurora Borealis en Aurora Australis is baie aanskoulik, en reis ver om hierdie verskynsel waar te neem. Maar het jy geweet die ligte kan ’n geluid maak? Hennie Maas nooi jou...

‘n Reuse gammaknal het onlangs groot opspraak in die sterrekunde veroorsaak. Stefan Lotz van Sansa verduidelik waarom hierdie gebeurtenis so besonders is. Venus is ‘n interessante planeet. Hoewel dit die tweede planeet van die son af is, is die temperatuur op dié planeet hoër as op Mercurius wat nader aan die son is. Daar is onlangs bevind dat daar interessante dinge op Venus gebeur. Die grootste...

Die eerste volledig elektriese stumotor vir vuurpyle is byna gereed om die ruimte te deurklief. Jim Adams praat oor hierdie ontwikkeling wat die snelheid van ruimtetuie aansienlik kan verhoog. Daar is ook inligting oor die Osiris Rex-tuig wat sy lading asteroïdestof later vanjaar oor die Amerikaanse deelstaat Utah sal loslaat, nadat dit ‘n paar jaar gelede die asteroïde Bennu besoek het. En, Clyde...

Wat is in April in die hemelruim te sien? Lafras Smit het die inligting. Daar is ook inligting oor die verskillende sterrelyste wat jy kan raadpleeg as jy na iets besonders soek. Sowat ‘n dekade gelede het ‘n reuse meteoor bokant die Russiese dorp, Tjeljabinsk, ontplof. Een van Sterre en Planete se luisteraars het onlangs so ‘n meteoor gesien en gehoor. Hy het naby Brey in die Noord-Kaap in die ve...

Waar in ons sonnestelsel is die hoogste berg? Dié planeet het ook die diepste en langste skeurvallei. Daar is kommer oor die Hubble-teleskoop wat deur mensgemaakte voorwerpe soos satelliete getref kan word. Daarteenoor ontdek die nuutste ruimteteleskoop, die James Webb, byna daagliks nuwe horisonne in die ruimte.

Die son is deesdae vol sonvlekke. Wat beteken dit? Stefan Lotz van SANSA gee ‘n oorsig oor die aktiwiteit van die son. Daar is ook inligting oor diegene wat glo dat die aarde plat is. Die Flat Earth Society bestaan steeds, en Willie Koorts praat oor ‘n paar argumente wat jy kan gebruik wanneer jy so ‘n persoon ontmoet. Hoeveel sterre is daar in die heelal? Dis ‘n vraag wat ‘n luisteraar aan die sp...

’n Asteroïde het onlangs die naam van ‘n bekende in sterrekundekringe gekry. Die James Webb-ruimteteleskoop is steeds besig om nuwe horisonne te ontdek. Een van die mees onlangse waarnemings is gemaak toe reuse sterrestelsels ontdek is wat eintlik nie daar behoort te wees nie. Dit lyk dus of die hemelruim al groter word soos die toerusting en insig verbeter.

Daar was onlangs heelwat berigte oor klippe wat uit die ruimte op die aarde geval het. Die span praat oor hoe akkuraat sterrekundiges kan voorspel hoe groot ‘n meteoor is en of dit op die aarde sal val. Een van die teleskope op Sutherland, die Atlas, is een van vier teleskope in die wêreld wat sulke hemelliggame dophou. Hoekom noem ons die aarde die aarde? Waar die kom begrip vandaan?