Sterre en Planete

Beweeg sterre? Wanneer jy na die naghemel kyk, lyk alles staties, maar op 'n ander tydskaal is daar tog beweging tussen die sterre onderling. Daar is ook sprake van lewe in die water onder die oppervlak van Enceladus, een van Saturnus se mane. Die span verduidelik hoe vasgestel kan word of daar lewe in die water is. En Willie Koorts gesels oor 'n nuwe teleskoop wat onlangs op Sutherland ingebruik...

Koronamassa-uitbarstings is van die hewigste aktiwiteite op ons ster, die son. Kobus Olckers, ons sonweerkundige, praat hieroor en sluip-uitbarstings wat niemand van weet nie. Daar is ook 'n bydrae deur prof. Matie Hoffman oor die asteroïede wat onlangs verby die aarde geflits het.

Die aksies van die Cassini-satelliet, wat in die omgewing van Saturnus wentel, trek steeds aandag. Dr. Japie van Zyl van die Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, Kalifornië, vertel wat nou net Cassini gaan gebeur. Daar is ook inligting oor die Space Launch System, wat stadig besig is om gestalte te kry. Met die vuurpyl sal reise na ander planete aansienlik verkort word.

Twee baie belangrike begrippe speel 'n kardinale rol in die ruimte – massa en swaartekrag. Wat is die verskil tussen die twee? Die span bespreek ook die besondere foto wat die Cassini-tuig van die aarde geneem het toe hy deur die Sarturnus se ringe beweeg het. Wat sou die uitwerking op die aarde wees as 'n groterige asteroiede op die aarde val? So iets is baie moontlik, en planne word reeds beraam...

Die privaatsektor is besig om sy stem al dikker te maak op die gebied van ruimtelogistiek en -navorsing. Die Cygnus-module is onlangs deur Space Alliance na die Internasionale Ruimtestasie gelanseer. Die organisasie is een van 'n paar wat reeds ruimtetogte onderneem het. Die span gesels oor hierdie projek, en hoe die Gaia-satelliet al 'n paar jaar lank afstande tussen veraf sterre meet.

Die grootste planeet in ons sonnestelsel, Jupiter, is deesdae in opposisie. Wat beteken dit? Cassini, die satelliet wat nou al 'n geruime tyd om Saturnus wentel, is besig om voorberei te word om teen die gasplaneet te bots. Cassini word opsetlik in 'n sekere baan geplaas om sy trajek al nader aan die planeet te bring. Daar word ook gepraat oor watter resolusie bereik kan word met kameras wat plane...

Sekere verskynsels op die son kan lei tot beter weervoorspellings op aarde. Kobus Olckers verduidelik hoe die Rossby-golwe op die son, beter inligting tot gevolg kan hê. Daar is ook inligting oor 'n satelliet wat in die son se korona gaan inbeweeg om ons ster beter te bestudeer. En Willie Koorts praat oor die Lovejoy-komeet wat tans naby aan die aarde is.

By die Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, Kalifornië, waar dr. Japie van Zyl een van die direkteure is, word daar aan verskeie projekte oor lang periodes gewerk. Hy vertel wat hierdie projekte behels. 'n Interessante vraag word ook beantwoord of die maanaktiwiteite van NASA binne die werksopdrag van Japie val. Daar word ook gepraat oor ioonaandrywing wat blykbaar die antwoord is wanneer lang r...

Op sy pad deur die hemelruim, het die son pas die dag-en-nagewening bereik. Die span gesels oor die betekenis van hierdie posisie, en hoe dit uitgewerk is. Daar is ook interessante inligting oor ruimterommel wat 'n al hoe groter probleem word. Prof. Matie Hofmann sê daar is konvensies wat die aktiwiteite van satelliete en ruimterommel beheer, maar nie veel meer as dit nie. Die grootste gros voorwe...

Dit lyk of nanostalliete in die toekoms die in-ding sal wees. Die span praat oor hierdie soort satelliete en wat die impak daarvan op die oorbevolkte aardruim sal wees. Prof. Matie Hoffman en Willie Koorts brei ook uit oor die reuse Andromeda-galaksie wat 2,4 miljoen ligjaar van die aarde af is. Wat die sterrestelsel merkwaardig maak, is dat mens dit op 'n donker aand met die blote oog kan sien -...

Onlangse studies wys dat die intensiteit van kosmiese bestraling uit die ruimte besig is om toe te neem. Is dit iets om oor bekommerd te wees? Daar is ook 'n gesprek met Auke Slotegraaf van die Wes-Kaap. Hy is 'n amateursterrekundige wat veral op die diepruim konsentreer. Hy vertel van een van die skouspelagtige sterreswerms wat met die blote oog naby die Suiderkruis te sien is. Omega Centauri.

Warrelwinde is nogal volop op Mars, tot so 'n mate dat die wind gebruik word om sonpanele van Marstuie skoon te waai. Dr. Japie van Zyl van die Jet Propulsion Laboratory in Kalifornië vertel meer van die aard van die warrelwinde. Vanweë Mars se lae atmosfeer sal wind wat teen sowat 100 km/h waai amper nie deur 'n gewone mense gevoel kan word nie. Nasa gaan ook volgende jaar 'n Marslander gebruik o...

Die span praat oor die weer op ander planete, soos Mars waar erge stofstorms voorkom, hoewel die atmosfeer daar beduidend dunner is as die Aarde s'n. Hoe gebeur dit dat die bekende rooi kolk op Jupiter al vir talle jare onverpoosd voortwoed? Hulle praat ook oor die belangrike vonds wat verlede week bekendgemaak is oor die rooidwergster wat sewe planete het wat om hom wentel.

Later vandeesmaand is daar 'n interessante ruimteverskynsel wat dopgehou kan word. Die span gesels oor die gedeeltelike sonsverduistering wat oor feitlik die hele Suid-Afrika sigbaar sal wees. Hulle kyk ook na die ruimtegebeurtenisse wat die grootste impak gemaak het - van die lansering van die Sputniktuig in 1957 tot die Hubble-ruimteteleskoop wat die mens se siening van die ruimte radikaal veran...

Wat is die belangrikste oorweging as jy 'n eenrigting-reis na Mars wil onderneem? Adriana Marais het sulke planne, en sy vertel wat moet gebeur. Daar is ook 'n gesprek met Lynette du Preez vir wie die onlangse groen flits nie 'n vreemde verskynsel is nie. Sy en haar man het 'n paar jaar gelede tydens vaart om die wêreld in hulle seiljag, die verskynsel dikwels waargeneem. Kobus Olckers gesels ook...

Die Jet Propulsion Laboratory, waar dr. Japie van Zyl een van die direkteure is, is op enige gegewe oomblik met tientalle projekte besig. Hy vertel van 'n paar van die projekte, veral die wat met lesings oor die aarde te doen het. Daar kan selfs gemeet word hoeveel water uit boorgate gepomp word! Hy vetrel ook wat die situasie met Juno en Cassini is.

Die teleskoopplaas op Sutherland is 'n sterrekundige Verenigde Nasies. Willie Koorts vertel van die lande wat betrokke is, en 'n projek wat van 'n klein teleskoop gebruik maak. Robotika-tegnologie maak dit ook moontlik vir sterrekundiges elders in die wêreld om van die fasiliteite op Sutherland gebruik te maak.

Die gesels span oor die voorwerpe wat hierdie tyd van die jaar in die hemelruim gesien kan word.

NASA het onlangs bekend gemaak dat twee besondere sendings in die volgende jaar of drie die ruimte ingestuur sal word. Dr. Japie van Zyl van die Jet Propulsion Laboratory verterl meer van die Psyche- en Lucy-sendings. Prof. Matie Hoffman praat ook oor sterrestelsels wat bots of op pad is om in 'n ander sterrestelsel in te beweeg, soos die Melkweg en Andromeda.

Is klimaatsverandering gekoppel aan die son se aktiwiteit? En Wim Filmalter praat oor kamera/teleskoop-kombinasies vir astrofotografie.

Die span kyk terug na die afgelope ruimtejaar. Dr. Japie van Zyl vertel ook waarom dinge skeepgeloop het met die Juno-tuig wat om Jupiter wentel.

Die uitdying van die heelal is 'n onderwerp waaroor baie gepraat word. Prof. Matie Hoffman vertel van nuwe teorieë wat na vore gekom het dat die heelal nie uitdy nie. Hy verduidelik ook wat die uitwerking van die nuwe siening is, en hoe 'n Nederlandse sterrekundige modelle saamgestel het wat die stelling probeer bewys.

Met nuwe kamerategnologie en die toetrede van selfone, het astrofotografie baie meer gewild en makliker geraak. Wim Filmalter praat in die eerste van twee aflewerings oor die toersuting wat nodig is vir astrofotografie. Kobus Olckers bespreek ook wat die uitwerking van die son is op iets soos aardverwarming en klimaat.

Dr. Japie van Zyl van die Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, Kalifornië, het 'n hele paar jaar gelede voorgestel dat Mars se oppervlak met radar ondersoek moet word om die teenwoordigheid van water te bevestig. Hy verduidelik hoe die radar werk. Daar is ook 'n bespreking oor die grootte van die yskristalle in die ringe van Saturnus.

Kosmiese straling is een van die groot uitdagings as mense na planete soos Mars wil reis. Ruimtewetenskaplikes wat in die Internasionale Ruimtestasie werk, moet voortdurend gemonitor word vir bestraling. Die span gesels ook oor die virtuele koördinate waarmee sterrekundiges in die ruimte werk. Begrippe soos regteklimming en deklinasie word gebruik.