Sterre en Planete

Die asteroïde, Apophis, sal die volgende 10 jaar redelik naby aan die aarde verbyvlieg. Jim Adams verduidelik wat bedoel word met "naby aan die aarde". Ons sonnestelsel bestaan uit agt planete, waarvan die rotsagtige planete die naaste aan die son is.  Daar is gevind dat ander sonnestelsels omgekeerd is. Die naaste aan hulle ster is die gasplanete. Dis ‘n tergende vraag waaroor die spanlede gesels...

Daar is deesdae heelwat planete sigbaar in die naghemel. Lafras Smit gee ‘n volledige uiteensetting van watter planete en sterre te sien is. Hoewel die Parker-ruimtetuig gelanseer is om na die son te kyk, het die tuig onlangs ‘n besondere foto  van die oppervlak van Venus geneem. Die span vertel waarom dit so besonders is.

‘n Reuse sterrestelsel, die grootste ooit, is onlangs gevind. Die stelsel wat ‘n hele paar miljard ligjare weg is, is in die infrarooideel van die ligspektrum raakgesien. Prof. Matie Hoffman het die besonderhede. Die James Webb-ruimteteleskoop het ook sy eerste ster waargeneem. Willie Koorts verduidelik hoe hulle geweet het na watter ster die teleskoop kyk.

Baie mense het al die rye Starlink-satelliete van SpaceX gesien. Dit het nou bekend geword dat ‘n geomagnetiese storm meer as 40 van ‘n onlangse sending satelliete verwoes het. Die span praat oor die voorspelling van magnetiese storms en hoe dit satelliete beïnvloed. Daar is ook inligting oor die belyning van die James Webb-teleskoop se spieëls waarmee daar onlangs begin is.

Suid-Afrika maak stadig maar seker sy toetrede tot ruimtenavorsing. Met die inwerkingstelling van die Atlasteleskoop op Sutherland, sal sterrekundiges wêreldwyd gehelp word om asteroïedes op te spoor. Daar is ook die vooruitsig dat Suid-Afrika deel sal word van die diepruimnetwerk, met die oprigting van ‘n grondstasie by Matjiesfontein. Die deenemers is Jim Adams in die VSA, prof. Matie Hoffman en...

Is dit moontlik dat daar lewe kan wees op ’n planeet waarvan die oppervlaktemperatuur so warm is, dat lood daar smelt? Wat is te sien in die naghemel in Februarie? Werk die maatreëls wat Elon Musk se SpaceX maatskappy in werking gestel het, sodat die 1 440 Starlink-satelliete nie sterrekundige waarnemings belemmer nie? Daar is besonderhede oor ’n kragtige 3.2 Giga-pixel kamera!

Wat is ‘n burgerlike sterrekundige? 'n Luisteraar wil weet hoe dit vir sterrekundiges moontlik sal wees om  infrarooibeelde van die James Webb-teleskoop te sien as infrarooi buite die optiese gedeelte van die ligspektrum val? Die kenwysie van Sterre en Planete verskaf ‘n deel van die antwoord.

Die James Webb-ruimteteleskoop se reuse spieëls is ‘n paar dae gelede heetemal ontplooi. Dit is ‘n belangrike mylpaal in die teleskoop se tog na die L2-punt. Daar is ook nuus oor vogtigheid wat opgespoor is in die Valle Marineres skeurvallei op Mars. Is dit moontlik dat planete nie om ‘n ster kan wentel nie? Planete is onlangs waargeneem wat vryswewend in die ruimte beweeg.

Die son word beskou as ‘n gemiddelde ster, en soos wat die eeue aangaan word hy al hoe groter. Die span beantwoord die vraag of die intensiteit van die son se straling deur die eeue op een of ander manier gemeet is.  Die tog van die James Webb-ruimteteleskoop na die L2-punt word fyn dopgehou. ‘n Belangrike maneuver is uitgevoer toe die sonskerm van die teleskoop volledig ontplooi is. Die span verd...

Die veelbesproke James Webb-ruimteteleskoop is suksesvol gelanseer, en onderweg na sy eindbestemming.  Jim Adams van Maryland in die VSA praat oor verskeie interessante aspekte van sending. Wat is die Lagrange-punt en wat is die grootte van die teleskoop vergeleke met die Hubble?  Hy praat ook oor die ligspektrum waarin die James Webb sal werk. Die ander spanlede is Willie Koorts en Matie Hoffman.

Daar is die afgelope dae baie gepraat oor die komeet Leonard wat bokant ons westelike horison kuier. Lafras Smit vertel meer van hierdie besoeker. Daar is nuus oor ‘n sterrekundige wat ‘n besondere foto van die maan gepubliseer het.  Hy het 200 000 foto’s geneem en dit saamgestel om ‘n baie realistiese foto van die maan te produseer. En, is dit moontlik om byna die spoed van lig te bereik?

Heelwat mense het verlede week die helder voorwerp gesien wat ons lugruim binnegedring het. Wat was dit? Daar is inligting oor die Atlas-teleskoop op Sutherland wat onlangs “eerste lig” gesien het. Al gehoor van ‘n brandstofstasie in die ruimte? Prof. Matie Hoffman verduidelik.

In Suid-Afrika is ons nie bevoorreg om die suider- of noorderligte te sien nie. Stefan Lotz verduidelik hoekom dit die geval is. Daar is inligting oor ‘n nuwe robotiese teleskoop wat by die Boyden-sterrewag opgerig is.  Daar is heelwat geskryf oor die volledige sonverduistering wat onlangs plaasgevind het. Mense in Antarktika kon wel die skouspel in volle glorie aanskou.

Die teenwoordigheid van asteroïedes in ons hemelruim laat mense dikwels wonder en selfs kommer uitspreek.  Wat gebeur wanneer ‘n groot asteroïede die aarde tref? Jim Adams praat oor ‘n projek wat pas van stapel laat loop is om ‘n bepaalde asteroïede te deflekteer. Dis ‘n eksperiment om vas te stel of so ‘n hemelliggaam wel effe van koers af gestoot kan word. Daar is ook inligting oor die Parker-sa...

Wanneer jy is die veld loop en ‘n eienaardige klip sien, hoe sal jy weet of dit ‘n meteoriet is of nie? Daar is inligting oor wat in die hemelruim te sien sal wees in Desember. Die Meerkat-radioteleskoop in die Karoo het onlangs besondere beelde van sterrestelsels die lig laat sien. Die Meerkat is deel van die SKA-projek. Daar is ook interessante inligting oor ‘n teleskoop wat van 168 Canon 400 mm...

Die Hubble-ruimteteleskoop begin tekens van veroudering toon. Vir die tweede keer vanjaar moes die instrument in rusmodus geplaas word omdat sekere onderdele nie werk nie. Daar is ‘n interessante vuurpyl lanseermetode getoets wat nie van tradisionele vuurpylbrandstof gebruik maak nie. Die vuurpyl word baie vinnig “geswaai” en deur middel van kinetiese energie die lug ingeskiet.

Stefan Lotz van die Suid-Afrikaanse Ruimte-agentskap op Hermanus vertel wat sy werk by die agentskap behels, en die metodies wat aangewend word om die aktiwiteite op die son waar te neem.

Wat het die Trojane, die Grieke en Lucy met Jupiter te doen? Jim Adams vertel van die jongste sending met die naam Lucy.  Hy vertel waarom asteroïedes wat om Jupiter wentel, belangrik is. Die asteroïedes het hulle name te dankie aan die vroeëre geskiedenis en die stryd tussen Troje en die Grieke. Jim vertel ook van die probleem wat ervaar is om een van die sonpanele van Lucy ten volle ontplooi te...

Het jy al gehoor hoe dit klink wanneer die metaalwiele van Perseverance oor die klippe van Mars ry? Ons speel ‘n paar opnames wat deur die aanboord-mikrofone van die Marstuig opgeneem is. Daar is ook inligting oor wat daar in November in die hemelruim te sien is.  Jy kan gerus probeer om die Andromeda-galaksie op die noordelike horison te sien. Matie Hoffman verduidelik hoe ‘n satelliet se verbyvl...

Hoe gemaak as ‘n meteoriet deur jou dak val, en langs jou op jou kopkussing beland? Dit is een van die intessanthede waaroor daar gepraat word nadat die ‘n vrou in Kanada ‘n noue ontkoming gehad het. Nick Erasmus van die SAAO praat oor die waarskynlikheid van so ‘n voorval. Wat is ‘n foton? Prof. Matie Hoffman het die antwoord.

So elke nou-en-dan maak ‘n komeet sy verskyning. Halley se komeet is waarskynlik die bekendste. Nou is daar aanduidings dat ‘n reuse komeet sy opwagting in ons sonnestelsel gemaak het. Dit is sowat 300 km in deursnee. Hoe koud is koud? Hoe laag moet die temperatuur wees sodat ‘n absulote nulpunt bereik word?

Daar is verskeie plekke in die wêreld wat met ‘n donkerlug status kan spog. Wat presies word bedoel met hierdie begrip in sterrekunde?  Die span praat ook oor die rol van ‘n atoomklok in die ruimte. Verlede week was Internasionale Ruimteweek en, die span vertel hoe dit in Suid-Afrika gevier is.

Wat is terraformering?  Jim Adams, Sterre en Planete se man in Maryland in die VSA, verduidelik wat daarmee bedoel word.  Daar is ook interessante inligting oor baie koue plekke op die maan – plekke wat oor miljoene jare nog nooit die son gesien het nie. Een van die tegnieke om ruimtetuie te laat versnel is die slingervelmetode, waar die gravitasie van ‘n planeet gebruik word om tuie vinniger te l...

Soos die belangstelling in die ruimte toeneem, neem die belangstelling in amateursterrekunde toe. ‘n Vraag wat dikwels voorkom, is watter amateurteleskoop aangekoop moet word. Die span verduidelik wat in gedagte gehou moet word, en die onderskeid tussen ‘n Alt-Az en ‘n ekwatoriale teleskoop.  Lafras Smit verduidelik ook wat die beste teleskoop vir astrofotografie is.

‘n Voorwerp, waarskynlik ‘n asteroïede, het Dinsdag in ons sonnestelsel se grootste planeet, Jupiter, ingeval. Ons praat hieroor met Clyde Foster, wat Jupiter deurgaans fyn dophou. Is daar klank in die ruimte? Dit is een van die luisteraarsvrae wat beantwoord word. Daar word ook gesels oor een van die Hubble-teleskoop se beroemdste foto’s – die Hubble Ultra Deep field.