مجله تریبون

سعید شریفی: تبریزده بیرداها ۷.۳ و ۷.۴ بؤیوکلویونده زلزله اولارسا

پنج سال پیش از دوستان عزیز ترکم می‌پرسیدم که پان‌ترک‌ها کیستند و چه می‌گویند و در ورزشگاه یادگار امام تبریز و در بازی‌های «تراختور» چه خبر است؟ الان مساله آن قدر به من نزدیک است که فکر کنم برخی از دوستان ترکم باید از من بپرسند که ماجرا چیست؟! ماجرا چیزی است که در جامعه‌شناسی به آن جنگ هویتی می‌گویند. جنگ هویتی پدیده‌ای اجتماعی است که ابعاد روانی و سیاسی‌ جدی دارد. جنگ هویتی ریشه در تقابل دارد. در...

یکی از علل سرانجام فاجعه‌بار انقلاب 1356ـ1357، سرعت شدید فروریختن نظام پهلوی بود. نه خود رژیم پهلوی و نه مخالفین آن، انتظار محو شدن رژیم پهلوی در طی یکسال را نداشتند. در کشورهای برخوردار از تحزب و انتخابات آزاد، مردم در یک زمان طولانی به آرامی، تجربه سیاسی کسب می‌کنند. در یک چنین نظامی، احزاب سیاسی در قالب شعارها، پروژه‌ها و برنامه‌های خود وعده می‌دهند و رأی دهندگان با دادن رأی و دیدن نتیجه حاصل ا...

گروه های اتنیکی، ملیت‌ها و ملت‌های ساکن در ایران برای نشان دادن تمایز و تفاوت خود از دیگران، از بخشهای هویتی متنوع و متفاوت استفاده می‌کنند. این طبقه بندی کردن هویت‌ها امری است طبیعی و نهفته در بطن و ساختار زبانها، اما هنگامی کە دولت و دستگاە اداری و قدرت حاکم در تایید و تعریف هویت‌ها دخالت می کند، انگاە مسئلە ازمقوله زبانی خارج می‌شود و در حوزه نابرابری‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. دخالت‌های مشخص گر...

فقط در سه ماه نخست امسال حداقل ۲۷ زن بنا بر دلایل مبتنی بر ناموس توسط شوهر یا پدرشان به قتل رسیدند. البته این آماری است که رسانه‌ای شده و به زعم بسیاری از فعالان حقوق زنان در نقاط مختلف کشور، زن‌کشی‌های زیادی هم رخ می‌دهد که عامدانه خبری از آن به بیرون از منطقه مورد نظر مخابره نمی‌شود. این گزارش به دنبال تحلیل علل زن‌کشی نیست، یک گزارش صرفا تحقیقی، روایی و مبتنی بر آمار است. آمار رسمی و تأییدشده د...

چند روز پیش آشنایی از ایران با من تماس گرفت تا چیزهایی درباره شهر محل سکونتم بپرسد. تا چند ماه دیگر آنها برای ادامه تحصیل به یک شهر اروپایی مهاجرت می‌کنند. در یک گفت وگوی طولانی راجع به همه مواردی که در این مهاجرت بزرگ باید در نظر بگیرد، ناگهان از من پرسید که دخترم به چه مدرسه‌ای می‌رود؟ آیا در مدرسه‌اش مهاجرهای عرب و هندی زیاد هستند؟ آیا می‌تواند جایی خانه بگیرد که مهاجرهای کمتری زندگی کنند تا مد...

برای نمایشِ ساده ی راه پیماییِ طولانیِ اردوغان از یک سیاستمدارِ محلیِ مخالفِ سیستم، شبیهِ انقلابیونِ ویرانگرِ 1357 ایران، به سیاستمدارِ پراگماتیستِ ملی و بین المللیِ استاد در اداره ی سیستم، سه تابلوی انتخاب شده ی زیر از میانِ هزاران تابلوی موجود، شاید مناسب باشد:

کشور سوئد دوباره با واقعه قرآن‌سوزی در صدر اخبار کشورهای مسلمان قرار گرفته و اینبار یک جوان عراقی مقابل مسجد استکهلم دست به این اقدام افراطی زده است. قبل از این هم چند بار یک افراطی دانمارکی-سوئدی در شهرهای مختلف سوئد اقدام به سوزاندن قران کرده بود که دردسر زیادی برای مردم و دولت سوئد ایجاد کرد. در طرف مقابل، در کشورهای اسلامی به این عمل اعتراض می شود، پرچم سوئد به آتش کشیده می شود و سفارت سوئد بع...

منبع: سایت اتک یازی پرداختن به دلایل اهمیت زبان مادری، به‌خاطر پرحجم بودن تحقیقات و یافته‌های این حوزه مطالعاتی، تکرار مکرراتی است که اغلب مخاطبان با آن گزاره‌ها آشنا هستند. اینکه انسان در آغاز به‌وسیله زبان مادری، مفاهیم و مصادیق را مبادله می‌کند و انتزاعیات را پدید می‌آورد و علم و ادب می‌آفریند، جای هیچ تردید و انکاری نیست.

سئوالی اساسی که در اینجا با آن مواجهیم آن است که اگر قرار باشد از دو نوع سیستم معروف جاافتاده عدم تمرکز قدرت در ایران، یعنی مدل کانادایی و مدل آمریکایی، یکی را برای آینده ایران انتخاب کنیم کدام مدل مناسب‌‌تر است. بر اساس نظریه "شهروندی چندفرهنگی" ویل کیملیکا، سه نوع حق گروه-جدایش‌‌یافته، به سخنی دیگر حق گروه‌محور، به اقلیت‌‌های ملی/قومی اختصاص داده می‌شود: حق چندقومیتی، حق نمایندگی ویژه،...

این روزها چیزی که در تهران و شهرهای ایران بسیار به چشم می آید لباس های رنگی است، به ویژه لباس زنان. حتی اگر حکومت بتواند روسری را به سر زن ها برگرداند، بازگشت به رنگ تیره و تیرگی بعید و بل محال است. ”انقلاب رنگی” در ایران رخ داده و همه جا هم دیده می شود. این انقلاب، “قدرت توده ” را نشان می دهد و در آینده نیز همین قدرت تعیین کننده سرشت و سرنوشت ایران خواهد شد.

گزارش تازه‌ای از سازمان ملل متحد، واقعیت تلخی را آشکار می‌کند: از هر ۱۰ نفر در جهان، ۹ نفر فارغ از جنسیت نسبت به زنان سوگیری دارند. گزارش «شاخص هنجارهای اجتماعی جنسیتی» سازمان ملل هر ده سال یک‌بار منتشر می‌شود و متاسفانه گزارش تازه هیچ فرق معناداری نسبت به گزارش یک دهه‌ی قبل را نشان نمی‌دهد؛ اکثریت قاطع مردم جهان از هر جنسیت کماکان نسبت به زنان و توانایی‌ها و ویژگی‌های آن‌ها سوگیری دارند.

دو روز است که تلویزیون ایران از اتحاد و همدلی ملیت‌های ایران اعم از کرد، ترک، لر، عرب، بلوچ و ... می‌گوید ولی اصلاً نامی از ملیت فارس به میان نمی‌آورد. این شیوه در همه کتاب‌هایی که باموضوع اقلیت‌های ملی ایران نوشته شده‌اند نیز به وضوح دیده میشود. کتاب منازعات قومی در ایران؛ نوشته سیدرضا صالحی‌امیری (با مقدمه سیدمحمد خاتمی) اقوام ایران را بلوچ، عرب، ترکمن، کرد و آذری میداند. کتاب قومیت و قومگرایی د...

ائتلافِ نیروهایِ راست، تحتِ رهبریِ پهلوی‌گرایان رویایِ برپاییِ حاکمیتی یکه‌سالار را در سر می‌پروارند، حکومتی که به لحاظِ ایدئولوژیک، اسطوره‌ای-الهیاتی خواهد بود و به لحاظِ سیاسی، ضدِ دموکراتیک و امنیتی.

تحولاتِ شگرفِ دو دهه ی ترکیه هم در مواردی که این کشور موفقیت‌هایی داشته است و هم در مواردِ ناکامی، برای ما مفید است. گزارش دهی از ترکیه در سالهایِ اخیر واردِ یک ژانرِ اجباری و انحصاری شده است که در چهارچوبِ آن باید همه ی تحولاتِ ترکیه را "تکرارِ سناریویِ جمهوریِ اسلامی در نسخه ی لایتِ ترکیِ آن" نامید و وعده ی پایانِ عنقریبِ اقتدارِ حزبِ عدالت و توسعه را داد. 

گفت‌وگو با آرش نصر‌اصفهانی؛ پاسخ به یک پرسش ناخوشایند در حاشیه شهر تهران، اطراف کهریزک، از ماشین پیاده شد تا از سوپرمارکت کوچک خرید کند. وقتی دوباره سوار ماشین شد، بغض کرده بود: «فروشنده افغانستانی بود و به من گفت 20 سال است در ایران هستم و هیچ ایرانی‌ای با من این‌طور حرف نزده بود». پرسیدم «مگر چه گفتی؟». «فقط باهاش محترمانه حرف زدم». از بین تمام رفتارهای تبعیض‌آمیزی که با افغانستانی‌های ساکن ایرا...

سالِ گذشته پرشتاب و باشکوه سپری شد. قیام ژينا و رویدادهایِ بعد از آن یکی پس از دیگری سپهرِ سیاست و گفتمان‌ها را تغییر دادند. داغ رویِ داغ آمد و سوگ پشت سوگ. کشته‌ها به اعداد بدل شدند، بی‌شمار شدند و آن‌ها‌که جان‌شان ارزان‌تر بود، نه نام‌شان و نه نشانِ عزیزانِ سوگوارشان خبر شد. هرکجا نیز که جانِ ارزانی نامدار شد، آن‌گونه صدا زده شد که به گوشِ همگان آشنا بیاید و همانی را تداعی کند که مطلوبِ فهم عموم...

سالها پیش در دانشکده ی جامعه شناسی، در کمالِ تعجب متن نسبتاً کوتاه و سرراست و عاری از استدلال هایِ مفصلِ توضیحی؛ از میشل فوکو خواندم که استاد آن را لابلایِ دیگر متن هایِ کلاس گنجانده بود. در این متنِ کوتاه، فوکو از مردِ شیرین عقلی می‌گوید که یادم نیست چه زمانی در یکی از روستاهایِ فرانسه با دختربچه ی  ظاهراً سرخودی که آزادانه در روستا و بیرونِ روستا به گردش و کنجکاوی می پرداخته، دوست شده و کار به م...

بین مسئولیتِ شخصی و مسئولیتِ سیاسی باید تفاوت قائل شد. هر رژیمی مسئولِ کرده ها و ناکرده هایِ پیشینیانِ خود است همچنان که هر ملتی مسئولیتِ کرده ها و ناکرده هایِ گذشته را به عهده می گیرد.

مهمترین عامل در تحلیل مسائل اجتماعی و سیاسی این هست که ما به عنوان agency و یا کنشگر موقعیت و پوزیشن خودمان و یا گروه و تشکیلات سیاسی‌مان را نسبت به روابط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و یا به زبان ساده‌تر روابط قدرت درجامعه درک کنیم. مثلا مدیای فارسی (داخلی و یا خارجی) که اکثرا مرکزگرا هستند به علت موقعیت غالب خود عموما در جهت تثبیت موقعیت مسلط خود در عرصه اجتماعی مشغول مهندسی اجتماعی می‌باشد.

کاتلین هوگ، زبان‌شناس و متخصص سیاست‌های زبانی در دوران پسااستعمار است. او علاوه‌ بر انجام تحقیقات بسیار، پروژه‌های زیادی برای حفظ زبان‌مادری اقوام مختلف در هند و کشورهای مختلف آفریقایی با همکاری دانشگاه‌های کیپ تاون و جواهر لعل‌نهرو انجام داده است. کاتلین هوگ دراین گفت‌وگوی اختصاصی، ضمن شرح اهمیت آموزش و تحصیل به زبان‌مادری، گفت که بدون مهارت در زبان‌مادری، زندگی عقلانی دچار مشکل می‌شود.

«آذربایجان» عنوان هویت سرزمینی و «تورک» عنوان هویت اتنیکی «ما» است. از صد سال گذشته در راستای سیاست فارسیزاسیون، از یک طرف، تورکیت ما را با عنوان جعلی «آذری» و نیز تحقیر و اهانت هدفمند، مورد حمله قرار داده‌اند و از طرف دیگر، بتدریج نام آذربایجان را از مناطق مختلف آن حذف کرده‌اند.

"زبان خانه‌ی وجود (هستی) است." هایدگر فیلسوفان بزرگ به مقوله‌ی زبان اهمیت بسیار زیادی داده‌اند و میان زبان و اندیشه ارتباط تنگاتنگی قائل بوده‌اند .زبان بر شیوه تفکر و جهان‌بینی ما تأثیر می‌گذارد و از آنجا که هر زبان تصویر متفاوتی از واقعیات جهان خارج به دست می‌دهد، طبعاً ما نیز جهان را آنچنان درک می‌کنیم که زبانمان ترسیم می‌کند.

حتما در گفتگوهای مختلف در رابطه با آموزش به زبان مادری با این پرسش ها و عبارات مواجه شده اید: هر کشوری یه زبان رسمی داره و آموزش فقط به اون زبان صورت می گیره! اگر هر کسی به زبان خودش درس بخونه چطوری مردم قسمتهای مختلف کشور با هم ارتباط داشته باشن؟ یه عالمه زبون مختلف تو ایران داریم چطوری یه بچه همشون رو یاد بگیره؟ اگر هر کسی به زبون خودش درس بخونه مملکت به سمت تجزیه میره! اگر روش خیلی خوبیه چرا آم...

از مشخصاتِ اعتراضاتِ زن زندگی آزادی، ظهورِ شعارهایِ فحش محور است. نسلِ زد، امیدِ ما برایِ تقدس زدایی و تابوشکنی را جان بخشیده است و فحش یکی از ابزارهایِ آنهاست. فحشها ابزاری برای ابرازِ خشم و اعتراض و در قالبِ شعار نیز وسیله ی روحیه‌بخشی و نمایشِ همدلی بینِ معترضان هستند. اما نه هر فحشی!