ARGIA

Berriki Zohran Mamdani New Yorkeko alkate aukeratu dute, eta haren aurkako kanpainan trumpzaleek demonizatu eta ezkerrak idealizatu egin du. Eta lore eta kritika horien artean batek deitu du Nagore Irazustabarrenaren arreta: “Mamdanirekin New Yorki gertatuko zaio Detroiti gertatu zaiona”. Eta zer gertatu zaio Detroiti? 

Diario rural. Apuntes de una naturalista. Otoño-invierno liburua (Susan Fenimore Cooper, Pepitas de calabaza argitaletxea) ekarri dugu gaurkoan, tarteka sendabelarrekin, landareekin zein naturarekin lotutako irakurketak gomendatzea pentsatu baitugu. Udazkenerako irakurketa egokia iruditu zaigu. Batetik gure garaitik eta bizi moldetik urrun dagoen testu bat delako, eta bere erritmo pausatuak badu g...

Nafarroan eskola jantokien dekretua aldatu da eta atea zabaldu dio tokian kudeatu ahal izateari. Leitza eta Araitz-Beteluko kasua ezagutu dugu, Arantxa Iparragirre guraso elkarteko kidearen eskutik. Zerbitzua euren gain hartzeak zer aukera ekarri dizkien azaldu du, nola sustatzen duen tokiko ekonomia eta elikadura osasuntsua, kudeaketa nola antolatzen duten... Nafarroako beste ikastetxeek ere badu...

Aurreko saioan santuei buruz hitz egin genuen. Eta argitu genuen, lehen zibersantua kanonizatu duten arren, oraindik online mirariak ez dituztela homologatu. Iraganean, ordea, eliza katolikoa bizkorrago ibili izan da teknologia berriak baliatzen; eta inprenta Europara iritsi zenean, eliza lehen lerroan zegoen asmakizunaren onurak ustiatzeko. 

Euskararen eguna baino zenbat egun lehenago hilko zara zu? Mikel Laboa bi egun lehenago hil zela deskubritu dugu. Eta abeslari ezagunez hizketan hasita, hipotesi bat horra: Bulegoko abeslariak ezkutatu zuen Irulegiko eskua; zeren egun bakar batean kanta bat egitea nahiko susmagarria iruditu zaigu. Beranduegiren atal kulturala amaitu ostean, gazteek alkoholik edaten ez duten etorkizun hurbilaean he...

Aita Santuak lehen santu milleniala, lehen zibersantua, kanonizatu du berriki: Carlo Acutis gazte italiarra leuzemiak jota hil zen 2006an eta 2025eko irialren 7an izendatu zuten santu internet bidez jainkoaren hitza zabaltzeagatik egin zen ezagun. ezaguna zen gaztea. Beraz, santu izateko aukerak zabaltzen ari direla ikusita, santu izateko ikastaro trinko bat eskainiko digu nagore Irazustabarrenak....

Munduan genomarik handiena duena landare bat da, garo bat, hain zuzen ere, eta asko dauka esateko. Berriro ere landare batek txunditu gaitu eta txiki utzi du gizakiaren genoma. Pazifikoan hazten da eta bere genoma sekuentziatu ondoren etorri da sorpresa. Espezieen bizi irauteari eta egokitzeko gaitasunari buruzko informazioa ematen digu. Genomaren tamainaz ere aritu gara, hau da, zertarako sortzen...

Baserritarren Bilguneak eredu agroekologikoan ari diren laborarien ahotsa izan nahi du, oraingoz Gipuzkoan kokatua, eta txikitik antolatua. Lan baldintzak eta bizitza duinak lortzeko borrokatuko du, baserrien iraupena bermatzeko. Elikadura burujabetza du oinarri eta kaletarrek ere lekua izatea aurreikusi dute. Bertako kide diren Lur Pagoaga eta Nerea Arrizabalaga elkarrizketatu ditu Eli Pagolak.

Azken saioan Elisabet I.a Ingalaterrako erreginaz aritu ginen: erregina birjinaz. Eta aste honetan putaren txanda da: Katalina II.a Errusiakoa. Haren bizitzaren nondik norakoak azaldu dizkigu Nagore Irazustabarrenak, ohi bezala, musikaz lagunduta. 

Gida espiritual, edo euscoach, edo laguntzaile-bideratzaile hasiberriez aritu ginen aurreko saioan. Lider beterano bati buruz hitz egin dugu, berriro, hamaikagarrenez, oraingoan: Jon Maia handiaz, Euskal Herriaren itsasotasunaz eta belaontzi gogorrenentzat ere biziki arriskutsuak diren izotz-mendiez. Izotz-mendiak bezalakoak omen gara guztiok, jokabide batzuk azaleratzen ditugu, baina urpean ezkut...

Aro monarkiko batean sartzera doa Oroimen Histerikoa podcasta. Datozen bi saioetan monarkiari buruz ondo hitz egingo dugu. Zehazki, monarkiaren kide batzuei buruz: emakumeak. Edo agian, ondo hitz egin esatea gehiegi da; ez dugu ohi bezain gaizki hitz egingo. 

Sandra Diaz biologo argentinarraren ekarpen interesgarriekin hasi gara gaurkoan. Bide horretatik, etorkizunaz, gure zein landareen etorkizunaz, biodibertsitateari buruz eta kontsumokeriak eta ingurumen arazoek hartu duten larritasun mailaz ariko gara. Izan ere, berak ematen dituen datuak beldurtzekoak dira: munduko begetazioaren %40 arriskuan dago. Bake Nobel sariduna da Diaz, eta zientzian gehien...

Zuzeneko emanaldia egin dugu azaroaren 8an Lurramatik, Kanalduderekin elkarlanean. Laborantza herrikoiaren besta giroa eta puntako elkarrizketatuak ekarri dizkigute Mattin Jauregik eta Eli Pagolak: Sor markez Panpi Olaizola (Ezpeletako biperra) eta Ximun Bergougnan (Irulegiko arnoa) Lurramaz Delia Delanne eta Julene Etcheverry Pacheco (Euskal Herriko Laborantza Ganbara) Erreleboaz Kleina Sallaberr...

Urteurren bat hartuko dugu aitzakia gaurko saioan: 50 urte dira Islandiako emakumeen grebatik, eta honek, herrialdeaz hitz egiteko aukera eman digu. Islandiak, halako uharte txikiak, eta hain gutxi populatuak, munduan nolako eragina daukan aztertuko dugu.

Zer da ezkerra? Zer da eskuina? Zer da feminista? Zer da matxista? Non dago muga? Zein da Stalin?... Ez dira galdera soilak, Asier Arteaga gure gida espiritualak eman dizkigun irizpideak dira, eta guk fin jarraituko dugu gure coach-a. Errabia ematen badizu, zure arazoa da. Guk hautatu dugu gure bidea. Eta entzule, zuentzat abisu bat dugu: zenbat eta gehiago kexatzen zareten Urnieta eta Legazpireki...

Azken saioan Batis izeneko komandante batez hitz egin zigun Nagore Irazustabarrenak. Enukoa zen Batis, hau da, barrabilak moztu zizkioten nerabetan. Gaiak gehiagorako ematen duela eta, gaur kastrazioaz hitz egingo dugu, eta horrek, Heaven's Gate sektaren historiara ekarriko gaitu. 

Txondor plaza prestatzetik ikatza atera bitarteko pausoak ikusgai ditugu Egonarria saio honetan. Udalbiltzaren Geuretik sortuak bekari esker, Colladok Txondor plaza antzezlana sortu du Berriatuako egonaldian eta txondorra egin dute aurten. Ikazkintzari buruzko ezagutza bildu dute: "Nafarroan oraindik ere ikatza egiten duten jendea badago". Lehen aldiz txondorra egiten nola moldatu diren...

Ingalaterrako lorategiak maite ditugu. The poison garden lorategiari buruz aritu ginen podcasteko hamargarren saioan eta gaur Kew Gardens lorategiari buruz arituko gara. Londresen dago kokatua eta munduan dagoen landare bilduma handiena dago bertan. Hango lorezainen artean dago Carlos Magdalena asturiarra. Bere lanaren berezitasunak aipatu ditugu, nola aditua den desagertutako landareak, batez ere...

Orain dela aste batzuk ARGIAk kaleratu zuen Palestinari buruzko ale berezirako K.a. 232ko Gazako setioari buruz idatzi zuen Nagore Irazustabarrenak. Bertan, Gazako biztanleak aipatu zituen hainbatetan, eta galdera bat buruan zuela geratu omen zen: garai hartan nor ziren gazatarrak? Nondik zetozen? Zein jatorri zuten? Erantzuna luzea da, eta noski, podcast baterako eman digu.

Gaur ere jostari gatoz, eta asmatu nor den nor: gutako batek ligatu egin du, beste bat haurdun geratzen saiatzen dabil, hirugarrena Oñatiko batzokiko talo zalea da, eta Hedoi Etxarterekin laurok liatuko ginatekeen arren, batek gogo berezia du. Entzun eta jakingo dituzue erantzun zuzenak.  Saio amaieran jarri dugun kanta: Monsieur Lecrêpe x YPSEN - 'Handsome Izzy' E! Gogoratu. Telegram ka...

Iragana nola irudikatu dugun eta errealitatea nolakoa zen, askotan ez dabiltza oso hurbil. Iraganeko kontzepzio estetiko okerrak ekarri dizkigu aste honetan Nagore Irazustabarrenak, dinosauroak, eskultura klasikoak eta argizari museoak oinarri hartuta.  

Landareen inteligentzia, gaitasunak eta sentiberatasuna hizpide izan ohi ditugu podcast honetan, eta azken urteetan botanikan egiten ari diren ikerketak ekartzen ditugu horretaz aritzeko, landareekiko daukagun begirada aldatzen ari baita. Gaurkoan landareek oihu egiteko gaitasuna dutela aipatzen duen albistearekin gatoz; hori gutxi ez, eta hainbat egoeraren aurrean angustia sentitzeko gaitasuna du...

Londres, 1940ko irailaren 7a. Hegazkin alemaniarrek hiria bonbardatu zuten, Britainiar Uharteen eraso masiboa abiatuz. Edo, bestela esanda, Blitz -a hasi zen. Eta salto batean 75 urte atzera egin eta garai hura ekarri digu gogora Nagore Irazustabarrenak; Blitzaren aurkako erresistentzia era elkartasunaren sinbolo nagusietakoa diren argazkiak oinarri hartuta: Londreseko metroko tuneletan babestu zi...

Sei urteren ostean bere lehen bilkura egin du Beranduegik, saioa hobetzeko asmoz. Baina oraindik ez espero hobekuntza handirik, betiko gaiei heldu diegu: Kevinen lige izendaezinak, Zarauzko jende sasi-famatua, Zinemaldiko hondarrak, Legazpiko kultur eskaintza amaiezina, eta beste mila kontu.  Saio amaieran jarri dugun kanta: Xiberoots - 'Rgga ragga' E! Gogoratu. Telegram kanala ere badug...

Bizi-bizi ekin diogu ikasturteari, eta zer hoberik bizirik gaudela sentitzeko heriotzari begira jartzea baino. Askotan esaten da heriotza dela dugun ziurtasun bakarra. Baina herio beti hor egon den arren, hau bizitzeko moduak eta ohiturak ez dira beti berak izan. Adibidez industrializazioak goitik behera aldatu zituen. Eta nola ez, Oroimen Histerikoa saioan atzera begira jarri gara.