ARGIA

Zein da historiako urterik txarrena? Ez da erantzuteko galdera erraza. Zein irizpideren arabera? Eta noren arabera? Asko aldatu daiteke erantzuna, baina azken urteetan, badirudi horrelako ranking absurduetaz arduratzen direnek adostasuna lortu dutela: giza historiako urterik txarrena 536. urtea omen da.

Ika-mika ez gutxi eragin ditu gaiak: eskola jardun jarraitua sutsuki defendatzen dutenak bezain tinko egiten dute zatituaren aldekoek. Argudioz ongi hornituta datoz batzuk eta besteak. Eztabaidaren gakoak mahaigaineratzen saiatu da Mikel Garcia Idiakez, Joxe Amiama psikopedagogoak lagunduta. 

Memoria historiko ariketa egin dugu gaurkoan, gure arbasoen trapu zikinak atera ditugu, faxismoa eta ETA gurutzatzen diren leku horretan amaitzeraino. Aktualitatera etorrita, berriz, mozorroen mugez hitz egin dugu, eta gezurra badirudi ere, serio jarri gara.

2026ko otsailaren 28an 40 urte beteko dira Olof Palme Suediako lehen ministroa hil zutela. Eta 40 urte eta gero, oraindik ez dakigu nork hil zuen. Gaurkoan misterioa argitzen saiatu gara.

Urtebetetze festa buruhauste? Oraingoan Mikel Garcia Idiakez esajeratzen ari dela esango du batek baino gehiagok, baina ez pentsa, kezka iturri da etxe batzuetan. Gonbidatu zerrendatik kanpo geratzen direnak, gero eta ikusgarriagoak diren festak, ospakizun kopuru handia, oparien gaia... Mireia Centeno psikopedagogoaren laguntzaz aztertu dute afera.

Oso modu arraroan aldatzen ari dira landareak Danimarkan, eta zientzialariek ez dakite zergatik. Albiste deigarria iruditu zaigu eta saioaren sarreran hainbat hipotesiri buruz aritu gara. Gai nagusia, berriz, minbizia izan da, bere kontra egiteko hamabi osagai edo konposaturi buruzko ikerketa sendo bat , zehazki. Hauetako asko sendabelarrak dira, eta batzuk gure artean oso ohikoak. Gomendioaren at...

🌿 Iratzea edo garoa ongarri ezinbestekoa izan da baserri bizimoduan. Ez zegoen nahi beste, horrek gatazkak ekarri zituen eta udalek esku hartu behar izan zuten. Horregatik, herri lurrekin harreman estua du iratzeak eta eragin handia izan du paisaiaren bilakaeran. 🌿 "Iñistorketan" liburuan jaso ditu historia eta istorio horiek Iñaki Sanz Azkuek, eta berarekin jarri gara XVIII. mendetik...

Gaur liburutegi berezi batez hitz egin digu Nagore Irazustabarrenak. Bibliotheca Fictiva du izena, fikziozko liburutegia, eta Johns Hopkins unibersitatean dago (Baltimore, AEB). Fatsifikazio historiko eta literarioak biltzen dituen liburutegi berezia da eta 22.000 dokumentuz osatua dago. Nolabait esateko, gezurrak biltzen dituen liburutegia da.

Berriki argitaraturiko txosten batek dio ongi legokeela Haur Hezkuntzan maisu gehiago izatea, genero estereotipoak apurtzen eta zaintza ardurak banatzen laguntzeko. Txikienen hezitzaile aritu diren Axi Iriarte eta Rafa Lizeagak beren esperientzia kontatu diote Mikel Garcia Idiakezi.

Argia Sariak pasa berri, euskal prentsa eta kultur munduko txutxumutxuak ekarri ditugu aste hontan; Kevinek ekitaldiko aurkezpenean esan bezala, euskal prentsa larrosa egitea baita Beranduegiren funtzioetako bat. Hori bakarrik ez, Olentzeroren identitate sexuala ere izan dugu hizpide; eta hortik, ehizara, finean, bizitzara. 

Hausnarkari denei eragiten die eltxo zehatz baten ziztaden bidez kutsatzen den gaitz honek, baina artaldeetan dauka ondorio larriena. Gaitza kudeatzeko politika aldatu izanak gaitza gehiago zabaltzea eragin duela salatu du. Hau da, ganadutegi handien aldeko neurri politikoak hartu izana dago oinarrian. Artaldeen ongizatean sortzen dituen kalteak eta eragin ekonomikoak deskribatu ditu eta berretsi...

2026ko otsailaren 6an 2026ko Neguko Olinpiar Jokoak abiatuko dira Milano-Cortinan, Italiar Alpeetan. Nabarituko zenuten dagoeneko munduan zehar zabaldu den espiritu olinpikoa, kontinente eta herrialde guztien arteko batasun baketsua. Ba giro lasai honetan, neguko olinpiar jokoez hitz egin digu Nagore Irazustabarrenak. 

Lehiatik eratorritako ikasketez jardun genuen aurreko podcastean, baina gaizki ulertutako lehiak albo-ondorio kaltegarriak (eta irain eta garrasi ugari) ere baditu. Zergatik uste du hainbeste gurasok Messi bat duela etxean? Mikel Garcia Idiakezek Ainhoa Azurmendirengana jo du, lehiari buruzko bigarren kapitulu honetan ere.

Erruda edo boskotxa ( Ruta graveolens ) izan da gaurko saioko protagonista. Entzule batek idatzi zigun errudaren inguruan galdezka, hain zuzen, bere amatxik zizareen kontra erabiltzen zuelako. Ahotsak.eus atarian bilaketa egin eta Martina Bergararen ahotsa ere ekarri dugu, berak erruda nola erabiltzen zuen azaltzen baitu bertan. Sendabelar hau nolakoa den, zertarako erabiltzen den, eta batez ere,...

Haurren arteko norgehiagoka askotan, tanto kopuru batetik aurrera markagailua gelditu egiten da, alde oso handiko emaitzak ezkutatzeko. Baina nola da posible halako aldea adin antzeko haurren jokoan? Hariari tiraka, hainbat galdera mahaigaineratzen lagundu dio Ainhoa Azurmendi kirol aholkulariak Mikel Garcia Idiakezi. 

Kevin da gure korrespontsal ofiziala, baina oraingoan Axik ekarri digu Senegalgo berri, eta ondorio nagusia atera du: zuriok gaizki eginda gaude eta behera begira bizi gara. Hau orokorrean, xehetasun gehiago eman ditugu saioan. Eta ohi dugun bezala, gaizki egindako espezieko jende askoz aritu gara: Trump, Josu Jon Imaz, Bush, Jesukristo, Teo... zerrenda amaigabea da.  Saio amaieran jarri dugun kan...

Gaur animalia espezie inbaditzaileei buruz hitz egin dute Nagore Irazustabarrena eta Axier Lopezek. Hiru kasu aztertu dituzte, guztien artean inbaditzaileena zein den ondorioztatzeko. 

 Ez da oso ohikoa ikasleek ikasturtea errepikatzea, baina hala erabakitzen denean, zeintzuk dira ondorioak? Ebaluatzeko modua, ikerketek diotena, errefortzuak eta familiak ditu hizpide Mikel Garcia Idiakezek. Iritzia ematen izan ditu Pedro José Macho ikuskaria eta Agurtzane Martinez eta Myriam Iralde irakasleak. 

Duela 2.200-2.500 urte iritsi zen olibondoa Arabara, feniziarren eskutik. Aldiz, oraindik oso ezezaguna da euskal herritar askorentzat. Erromatarrek egin ohi zuten modura, mahastiaren inguruan dute olibondoa landatuta Lantziegoko (Araba) Erroiz proiektuan. Modu tradizionalean olibondoa nola lantzen duten azaldu du Mikel Izagirrek. Ekologikoan zaintzen dute Arroniz barietateko olibadia eta kalitate...

Rosa Tristanek Mujeres con Ciencia webgunean idatzitako artikulu bat landu dugu gaurkoan. Asima Chatterjee kimikari indiarraz aritu gara. Emakume honek balio handiko lana egin zuen sendabelarren eta botiken arloan eta interesgarria iruditu zaigu bere bizitza gure podcastera ekartzea. Ayurveda medikuntza tradizionalean erabiliak diren sendabelarrak ikertzen hasi zen eta haietatik eratorritako botik...

2026ko urtarrilaren 19an Blue monday ospatzen da, astelehen goibela edo tristea moduan itzultzen dena. Urteko egunik tristeena omen da urtarrileko hirugarren astelehena, eta horren jatorri historikoa bilatzeko gogoa piztu zaio Nagore Irazustabarrenari. Arazoa da ez duela jatorri historikorik, baina hala ere saioa bete egin behar. 

Zenbat eta zein etxerako lan bidaltzen dituzte irakasleek? Zertan dira lagungarri eta zertan ez? Ba al dute zentzurik? Eztabaida klasiko batekin hasi du saila Mikel Garcia Idiakezek. Oraingo honetan, Lurdes Imaz guraso elkarteko koordinatzailea eta Iñaki Larrea irakaslea izan ditu bidelagun.

Sendabelarren eta botiken arteko elkarreraginak izango ditugu hizpide. "Emaidazu zerbait naturala, botika asko hartzen dut eta" bezalako esaldiak askotan entzuten ditugu, eta pentsamolde horren okerraz aritu gara. Rosario Cáceres Fernández-Bolaños farmazilariak idatzitako artikulua ekarri dugu. Bertan botika “kimikoen” eta alternatiba “naturalen” arteko talkaz ari da; Idorreria, liserike...

 Abenduaren 25ean 2026 urte beteko dira Nazareteko Jesus Betleemeko estalpe batean jaio zela. Edo, behintzat, horixe da urtero munduan 2.000.000 pertsonak ospatzen dutena, edo duguna. Beraz, garaiak hala eskatuta, eguberriei errpaso historiko bat egin die aste honetan Nagore Irazustabarrenak.  

Aurten ere asko eman digu Durangoko Azokak eta euskal famoseoaren analisi sakona egin dugu. FIjatu zarete nola egoten den jende ezaguna stand-en atzean ganadua ferietan egoten den gisan? Gozatu Beranduegiten historian lehenengoz hutsunez betetako saioaz, nongoa den ez dakigun oteizaren omenez. Saio amaieran jarri dugun kanta: Jitipi jatapa - 'Haurrock' E! Gogoratu. Telegram kanala ere ba...