Een Stukje Leidse Geschiedenis

In de zeventiende eeuw stond de Republiek der Nederlanden bekend als een toevluchtsoord voor vrijdenkers met de meest uiteenlopende ideeën. Nergens was dat duidelijker zichtbaar dan aan de Universiteit Leiden. Terwijl in veel Europese landen strenge censuur heerste, ontwikkelde Leiden zich tot een plek waar geleerden, studenten en schrijvers relatief vrij konden denken, discussiëren en publiceren....

Het is nu een stil en idyllisch pleintje midden in het oude centrum van Leiden. Vroeger was ’t Gerecht vooral een plek waar Leidenaren liever niet kwamen. Alleen om de juiste redenen. Want zo af en toe was het hier een drukte van jewelste, vooral als er strafvonnissen werden geveld. Het stedelijke rechtssysteem speelde zich in de 17e eeuw grotendeels af in de openbare ruimte, waar bijzondere plekk...

In de zeventiende eeuw groeide de Universiteit Leiden uit tot een van de belangrijkste kenniscentra van Europa. De uni was het intellectuele hart van de jonge Republiek. In een tijd die we nu kennen als de Gouden Eeuw, kwamen wetenschap, handel en kunst samen in een explosie van creativiteit – en Leiden stond midden in dat proces. Het Academiegebouw aan het Rapenburg was daarbij het middelpunt. Er...

Ontdek het bijzondere verhaal van het Eva van Hoogeveenshofje in Leiden, één van de mooiste en meest historische hofjes van de stad. In de podcast Een Stukje Leidse Geschiedenis duiken we in de rijke historie van dit zeventiende-eeuwse hofje aan de Doelensteeg, gesticht door de welgestelde Eva van Hoogeveen. Van verborgen symboliek en oude liefdadigheidstradities tot bijzondere bewoners en eeuweno...

Leiden. Leiden is prachtig. Oud Leiden is misschien wel de mooiste stad van Nederland. En dat komt ZEKER door de indrukwekkende en toonaangevende gebouwen die onze lievelingsstad zo mooi en herkenbaar maken. De Marekerk, de stadspoorten zoals de Morspoort, de Hooglandse Kerk. En wat te denken van de vele verhalen en mythes die onlosmakelijk verbonden zijn met bijvoorbeeld de Groenhazegracht. Leide...

Aan het begin van de 17e eeuw gaat het echt lekker met Leiden. Er wordt veel geld verdiend met Leids Laecken, de uni floreert, de stad groeit… Dit is alleen vol te houden dankzij een stevig en standvastig stadsbestuur. Bestaande uit afgevaardigden van een klein aantal vooraanstaande families. Met aan het hoofd, meerdere burgemeesters. Daaromheen stond De Vroedschap, de gemeenteraad, zeg maar. En o...

Rond de eeuwwisseling van 16e naar 17e eeuw, zijn de sporen van het Beleg en het Ontzet van de stad Leiden steeds minder zichtbaar. De stad floreert dankzij de komst van de Universiteit en de groeiende handel in het Leidse laken. Er wordt goed geld verdiend. En waar geld is, daar zijn ondernemers! Een aantal zijn belangrijk voor de verdere ontwikkeling van Leiden. Denk aan de stadstimmerman Lieven...

Wie vandaag door de Kloksteeg in Leiden wandelt, vlak bij de Pieterskerk, loopt onbewust over heilige grond van de Amerikaanse geschiedenis. Hier vestigde zich aan het begin van de zeventiende eeuw een groep Engelse geloofsvluchtelingen: The Pilgrims. Afkomstig uit Engeland, hadden deze puriteinen zich losgemaakt van de Engelse Anglicaanse staatskerk. Hun kritische houding werd niet geaccepteerd....

Aan het einde van de 16e eeuw heeft Leiden de zaakjes goed voor elkaar. We hebben een oorlog overleefd, de wederopbouw loopt voorspoedig, kunstenaars trekken en masse naar de stad om zich te laten inspireren en er is een splinternieuwe universiteit. En die laatste doet precies wat ie moet doen: de uni trekt wetenschappers vanuit binnen en buitenland aan. En zo wordt Leiden naast Lakenstad en Kunst...

Na iedere oorlog, gaan mensen op zoek naar de lichtheid van het leven. Ze zoeken manieren om zichzelf te uiten en kunst krijgt volop de ruimte. Zo ook aan het eind van de 80-jarige oorlog. De 17e eeuw staat bol van de kunstenaars die ineens hun talent ontdekken en succes krijgen. In de Leidse regio staat na het ontzet van de stad de ene na de andere schilder op. Gaat het nu weer over Rembrandt? Ne...

Het is 15 juli 1606, als op een warme zomeravond in de Weddesteeg een jongetje wordt geboren. Zoon van een hardwerkende molenaar en een liefhebbende moeder. Hij is één van de negen kinderen van het gezin. Maar met één ding stak hij met kop en schouders boven anderen uit: hij kon verschrikkelijk goed tekenen. Al was dat niet meteen duidelijk voor zijn omgeving. Al op jonge leeftijd gaat hij naar de...

Lang voordat Leiden bekend stond als de Sleutelstad, had het een hele andere bijnaam: De Lakenstad. Vanwege de goede verbindingen met Haarlem, Utrecht maar ook via Katwijk naar de zee, was Leiden de spil van de Hollandse textielnijverheid. En bleef dat vanaf de Middeleeuwen ook eeuwenlang. Het Leids Laecken was een beroemd exportproduct. Dat kwam onder meer door het gebruik van de beste Engelse wo...

Leiden had zo zijn best gedaan om de Spanjaarden tijdens het beleg op afstand te houden, zo vond stadhouder Willem van Oranje, dat de stad wel een cadeautje had verdiend na het ontzet in oktober 1574. En ja, wat geef je dan? Willem wist wel iets, Leiden achtte hij een bekwame plaats voor het stichten van de eerste universiteit van de Noordelijke Nederlanden. Het universiteitsgebouw opende in 1575,...

Het is het najaar van 1574, de overwinning op de Spanjaarden hangt in de lucht. De Geuzen kunnen het al ruiken! Er heerst een opperbeste stemming. Maar binnen de stadsmuren van Leiden hangt een hele andere sfeer. Er is honger, veel honger. Ziektes, aangewakkerd door het voedseltekort en de slechte hygiëne, eisen veel slachtoffers. Uiteindelijk sterven er 6-duizend mensen in de belegerde stad Leide...

LEIDENS ONTZET-special Elke geboren Leidenaar leert, vaak nog voor ze hun eerste woordje kunnen zeggen, de geschiedenis van het ontzet van Leiden. Of moeten we zeggen: het verháál van het ontzet van Leiden. Want zoals dat vaker gaat met grote historische gebeurtenissen gaan feiten en herinneringen door elkaar lopen en voor je het weet zit je met namen als Cornelis Joppensz en Magdalena Moons in je...

Sinds de late Middeleeuwen heeft Leiden een aantal gezichtsbepalende torens in haar skyline. Kerktorens om precies te zijn; die van de Pieterskerk en die van de Hooglandse Kerk. Over de Pieterskerk hebben we het eerder in deze serie ook gehad. Over hoe die kerk eigenlijk begon als een veredeld schuurtje dat later door Graaf Floris de 2e een stenen kerk werd. En ook over die andere kerk, de Hooglan...

Op hun achternaam na, hebben onze hoofdpersonen van deze aflevering meer verschillen dan overeenkomsten. Lucas van Leyden en Jan van Leyden. Geen familie. De één was schilder, de ander een fantast met een grote mond. Maar beiden verwierven bekendheid vanwege hun talent. De een is een wereldberoemd schilder geworden, de ander een soort Jochem Myjer avant la lettre. De een schilderde meer dan 17 sch...

Vroeger moesten kinderen op school ze nog allemaal uit hun hoofd kennen: de graven van Holland die het in de Middeleeuwen voor het zeggen hadden in het westelijk deel van het huidige Nederland. Omdat veel graven de naam Willem droegen of Floris, of Dirk, was het kennen van alle graven niet al te lastig. Eén graaf springt boven de andere graven uit. En die graaf is Floris de 5e.

Op de Stadhuistoren zie je een afbeelding van vijf mensen. Ze staan met z’n vijven fier naast elkaar en kijken, als de blikken nog zichtbaar zijn, de stad in. Het zijn wat vertegenwoordigers en in het midden Graaf Floris de Vijfde. Floris staat trouwens niet, maar zit en heeft iets in zijn hand: De stadsrechten die hij Leiden gaf in 1266. Floris V was graaf van Holland, maar niet de eerste graaf v...

Tegelijkertijd is over de vroege Middeleeuwen van Leiden zowel heel weinig, als heel veel te vertellen. Wat we weten, hebben we vanuit de overlevering want veel werd er in die tijd nog niet opgeschreven. Maar wat er werd opgeschreven… Dat was van waarde. Letterlijk. Wist je bijvoorbeeld dat de eerste keer dat de naam Leiden voorkwam op schrift, was op een goederenlijstje. En wat heeft dat met de D...

Op een druilerige dag sla ik met een paraplu in de hand de Cananefatenpoort in. Een ietwat mistroostig steegje evenwijdig aan de Hogewoerd. Nieuwbouwpanden en historische gebouwen vechten in deze steeg om aandacht. Ik blijf het onbegrijpelijk vinden dat de oude historische binnenstad zo hier en daar volgebouw is met detonerende nieuwbouw. Tegen de muren aan tiert onkruid welig, soms wel tot knieho...

In 1996 werd er bij graafwerkzaamheden een hele bijzondere vondst gedaan. Archeologen vonden vlak bij Matilo een Ruitermasker uit de Romeinse Tijd. Omdat het masker sterke overeenkomsten had met volkszanger en entertainer Gordon in zijn jonge jaren, was de naam van het masker snel gevonden: Gordon! Ruitermaskers als deze droegen Romeinse soldaten aan hun helm om indruk te maken op de vijand. Voora...

Wie vanuit het Ruhrgebied in Duitsland via de A12 Nederland weer inrijdt, heeft het grote bruine toeristische bord vlak na de grens wel eens zien staan: Neder- Germaanse Limes. Grens Romeinse Rijk staat erop met een afbeelding van een rivier en Romeins wachttorens erbij. UNESCO werelderfgoed staat er onder geschreven. Bij binnenkomst wordt de terugkerende vakantieganger of de bezoeker die vanuit D...

Rond onze jaartelling vestigden de Romeinen zich in ons deel van Nederland. De Rijn was de meest noordelijke grens van het Romeinse Rijk. Al voor de komst van Corbulo en zijn soldaten rond het jaar 50 na Christus werden er verdedigingswerken langs de Rijn opgeworpen, ook wel Castella geheten. Die Castella werden door middel van een weg (de Limes) met elkaar verbonden. Ook op het huidige grondgebie...

Wanneer Gnaius Domitius Corbulo , want zo heette Corbulo voluit, geboren is weten we niet. Dat moet ergens vlak voor het begin van de jaartelling zijn geweest. Ook de plek waar hij ter wereld kwam is onbekend. Historici vermoeden dat Corbulo in Peltuinum in Italië geboren is. Van Peltuinum, een bergstadje in de Apennijnen 140 km ten noordoosten van Rome, zijn slechts de archeologische resten nog t...