Taaldinge

Waarom praat ons van “’n feit soos ‘n koei”?  En is dit korrek om te praat van rippeleffek?  Dr. Willem Botha en Alet Cloete beantwoord taalnavrae saam met Ina Strydom.

Prof. Wannie Carstens van die NWU en Roné Wierenga van VivA vertel vir Ina Strydom van enkele digitiseringsprojekte in Afrikaans, en wat die oogmerk hiervan is.

Prof. Frenette Southwood en Helena Oosthuizen van die Universiteit Stellenbosch en Nina Brink van die Noordwes-Univesiteit vertel van ‘n kindertaalprojek wat gedoen word in al elf landstale. Die oogmerk is om kindertaalontwikkeling te monitor en leemtes betyds op te spoor.

Die taalkundige, Suléne Pilon van die Departement Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria, vertel vir Ina Strydom van die heersende teorieë oor taal en die kognitiewe wetenskap, en tegnologiese voortuitgang in dié verband.

Prof. Gerhard van Huyssteen van die NWU vertel vir Ina Strydom van nuwe navorsing wat bevind het dat ouers advies in boeke wil hê, wat soortgelyk is aan die ouderdomsbeperkings in rolprente. Die skrywers en uitgewers moet hierdie inligting in boeke aanbring.

Jana Luther, sekretaris van die Taalkommissie, praat oor standaardtaal en geselstaal, dat die een nie belangriker as die ander is nie, en dat daar ruimte vir variasie moet wees.

Roné Wierenga vertel vir Ina Strydom van VivA se spraakatlas, en ‘n databasis van stemopnames wat vir taaltegnologieë gebruik word.

In Taalnavrae gee dr. Willem Botha, hoofredakteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal, en Alet Cloete, ‘n senior mederedakteur van die WAT, onder meer duidelikheid oor die verskil tussen naatloos en soomloos; die beklemtoning van woorde se invloed op die betekenis van ‘n sin; en die gebruik van manlike en vroulike vorme van woorde.

‘n Nuwe Afrikaanse boek oor filmontleding, en met Afrikaanse filmterme, verskyn binnekort. Dit is veral gemik op senior hoërskoolleerlinge, maar is ook geskik vir onderwysers en ander belangstellendes. Leon van Nierop het vir Ina Strydom vertel hoe hulle te werk gegaan het met die terminologielys, en hoe die boek bydra tot die ontwikkeling van die Afrikaanse filmbedryf.

Die Virtuele Instituut vir Afrikaans het onlangs deelgeneem aan ‘n konferensie in Duitsland met die tema, Klein Tale, Groot Idees. VivA se taalkundeskrywer en onderrigmateriaalontwerper, Nadine Fouche-Karsten, vertel meer oor VivA se bydrae, en die waarde van die konferensie.

Die voorsitter van die Suider Afrikaanse Neerlandistiekvereniging, prof. Adri Breedt, vertel van hulle onlangse kongres saam met die Internasionale Neerlandistiekvereniging. Prof. Anne-Marie Beukers gee besonderhede oor die nagraadse beurse van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

Prof. Donovan Lawrence van die Departement Afrikaans aan die UWK praat met Ina Strydom oor taalvariasie, wat dit is, en waarom dit belangrik is vir Afrikaansonderrig in skole.

Die hoofredakteur van die WAT, dr. Willem Botha, en ‘n senior mederedakteur, Alet Cloete, beantwoord luisteraars se taalnavrae. Hulle bespreek onder meer stadion vs stadium, en ronde vs rondte.

Wat is die aard van Standaardafrikaans? Hoe pas dit in tussen al die Afrikaanse variëteite? Hoe gaan  die Taalkommissie te werk om dit te beskryf?  Die voorsitter van die kommissie, Suléne Pilon, praat met Ina Strydom hieroor.

Die Afrikaanse Taalraad wil wetenskaplik bepaal wat die stand van Afrikaans is.  Die raad se bestuurshoof, dr. Conrad Steenkamp, die bestuurshoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, prof. Anne-Marie Beukes, en die taalkundige, prof. Wannie Carstens, vertel meer oor die projek.

Die Afrikaanse Wikipedia groei aansienlik, en is van hoë gehalte. ‘n Direkteur van die Wikimedia-stigting Suid-Afrika, Deon Steyn, vertel van ‘n nuwe samewerkingsooreenkoms met die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

Luisteraars se taalnavrae word beantwoord deur Dr. Willem Botha en Alet Cloete van die WAT.  Van die vrae wat bespreek word is die herkoms van die woord UITERAARD en die uitdrukking LEPEL IN DIE DAK STEEK. En, is die Guptas AAN DIE MAN GEBRING of AAN DIE KAAK GESTEL?

Prof. Marné Pienaar van die Universiteit van Johannesburg vertel vir Ina Strydom van die UJ-pryse vir Zoeloe, Noord-Sotho en literêre vertaling wat pas bekend gemaak is.  Sy vertel ook wat die vereistes vir ‘n goeie vertaling is.

Die Virtuele Instituut vir Afrikaans, VivA, stel ‘n nuwe toepassing bekend vir sy aanlyn Lees- en Luisterbiblioteek wat daarop gemik is om kinders se lees- en spelvaardighede te bevorder. Die taaladviseur, Sophia Kapp, vertel hoe dit werk.

Jana Luther vertel hoe sitate van bekende skrywers in die WAT opgeneem is, om hulle gebruik van bepaalde woorde en begrippe aan te dui.  Die ouer skrywers, Alba Bouwer, Audrey Blignault, E. Kotze en Louis Leipoldt word as voorbeelde gebruik.

Luisteraars se taalnavrae word beantwoord. Dr. Willem Botha en Alet Cloete van die WAT verduidelik onder meer die herkoms van die uitdrukking, “weet watter vleis jy in die kuip het”, en waarom so baie Afrikaanse vanne na voëls en diere verwys.

Baie tale het ‘n bydrae gelewer tot die ontstaan van Afrikaans – ook Arabies. Dr. Shamiega Chaudharie, ‘n dosent in Afrikaans aan die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie, vertel vir Ina Strydom meer hieroor, en oor ‘n projek van die Afrikaanse Taalmonument en Museum wat daarop gemik is om Afrikaans se Arabiese erfenis te bewaar.

Klitsgras, waaigras, matjiesgras, lievenheerbesies en joggemlangasems. Dit is maar net enkele van die interessante gras- en gogganame wat in die WAT opgeteken is, en waaroor Jana Luther meer vertel.

Die gesogte Jan H. Maraisprys vir uitnemende bydrae tot Afrikaans as akademiese taal is vanjaar toegeken aan die leksikograaf, prof. Rufus Gouws van die Universiteit Stellenbosch. Hy vertel vir Ina Strydom waarom die toekenning belangrik is, waarom Afrikaans as akademiese taal behoue moet bly, en waarom woordeboeke belangrik is.

Die taalkundige, prof. Gerhard van Huyssteen van die NWU, vertel vir Ina Strydom wat gebeur in twee- en meertalige mense se koppe wanneer hulle van een taal na ‘n ander verwissel. Die studieveld is diasistemiese konstruksiegrammatika.