Podcast Muzeum Historii Polski

Ile prawdy jest w niedawnych twierdzeniach rzecznika Kremla oraz patriarchy Moskwy Cyryla, jakoby w swojej historii Rosja nigdy nikogo nie napadła? W jaki sposób Rosja stała się największym państwem świata, skoro nigdy nie prowadziła wojen agresywnych? Dlaczego rosyjskie elity powtarzają tezę o tym, że Rosja w swojej historii nigdy nikogo nie napadła właśnie teraz, w 2022 roku, kiedy rosyjskie woj...

Salwy z pancernika Schleswig-Holstein spadły na polską składnicę tranzytową na Westerplatte o 4.45. Był 1 września 1939 roku. Wojsko Polskie zostało - bez wypowiedzenia wojny - zaatakowane na całej długości granicy polsko-niemieckiej, a polskie miasta znalazły się pod niemieckimi bombami. Pomimo heroicznej walki, Polacy ponieśli klęskę. Czy mogliśmy lepiej przygotować się do wojny? Dlaczego Polska...

5 lipca 1945 roku rządy Stanów Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii cofnęły dyplomatyczne uznanie rządowi II Rzeczpospolitej rezydującemu w Londynie. Kilka miesięcy wcześniej miała miejsce konferencja jałtańska, gdzie ustalono, że powstanie nowy, powołany w Moskwie rząd Polski. Czy Polska została zdradzona przez anglosaskich sojuszników? Kim był Franklin Delano Roosevelt, najdłużej urzędujący prez...

„Cud nad Wisłą” – tak zwykło się mówić o bitwie stoczonej w sierpniu 1920 roku pomiędzy oddziałami radzieckiej Armii Czerwonej a Wojskiem Polskim. Dlaczego dla błyskotliwych dowódców, walecznych żołnierzy jest to krzywdzące określenie? Spróbujemy zmierzyć się też z tezą, iż Polska zatrzymała komunistyczną powódź, która mogła zalać całą Europę. Będzie też o tym, dlaczego nie warto nam było zdobywać...

Spisując testament Bolesław Krzywousty próbował zatrzymać bieg historii. Umiera w 1138 roku. Dla Polski to data graniczna. Synowie Krzywoustego rzucają się sobie do gardeł, kolejne pokolenia rozszarpują kraj na coraz drobniejsze części, a tron krakowski zmienia się w gorące krzesło. Rozpoczyna się rozbicie dzielnicowe, które potrwa niemal 200 lat, aż do koronacji Władysława Łokietka w 1320 roku. T...

Dokładnie o godzinie 17.00 na magazyny na ulicy Stawki uderzył Oddział Dyspozycyjny "A" Kedywu Okręgu Warszawskiego AK. Obiekt został w krótkim czasie przejęty przez jeden z najlepiej wyszkolonych i uzbrojonych oddziałów Armii Krajowej w Warszawie. Stare Miasto zdobyło w ten sposób dostęp do zapasów wyżywienia i odzieży, zabezpieczając walczących na kolejny miesiąc. W Podcaście Muzeum Historii Pol...

Mało kto wie, że pionierskie programy ochrony zwierząt powstały wiele wieków temu. Już nasi dawni przodkowie myśleli o ratowaniu najcenniejszych gatunków. Stoczyli m.in. trwającą wiele dziesięcioleci – przegraną ostatecznie – walkę o tura. W tego typu działania angażowali się nawet polscy królowie stanowiąc prawo chroniące zwierzęta lub tworząc rezerwaty dla rzadkich gatunków. W tym odcinku podcas...

Był zaangażowany w osadzenie na tronie aż trzech polskich władców, stworzył podwaliny największego magnackiego rodu w naszych dziejach, założył własne miasto, akademię, wykreował nawet własne stronnictwo polityczne. Wicekról, magnat wszechczasów, polski Richelieu, a może Machiavelli i – o czym mało kto wie – przede wszystkim pierwszy Polak, który odniósł sukces za granicą. Gdy Jan Zamoyski zaczyna...

W 1348 roku epidemia dżumy pustoszy północną Italię, rozlewa się na większość Europy powodując największą apokalipsę w dziejach kontynentu. „Czarna Śmierć” dziesiątkuje miasta średniowiecznej Europy, powoduje długotrwałe i nie zawsze negatywne konsekwencje społeczne i gospodarcze, ale… nie dociera do ziem Królestwa Polskiego. Kiedy największa i najbardziej przerażająca epidemia dżumy tak naprawdę...

Czy rozliczenie komunistycznego reżimu jest wciąż otwartym rozdziałem historii Polski? Kto może dokonać ostatecznego rozrachunku i na jakich zasadach? Jak oceniać polskie spojrzenie na trudną przeszłość? Rządząca przez 45 lat w okresie powojennym komunistyczna monopartia wprowadziła w Polsce niedemokratyczny ustrój, który trwał do 1989 roku. Czy III Rzeczpospolita poradziła sobie z poprzedzającym...

Kilkadziesiąt lwów na Wawelu? Wielbłąd jako prezent dla władcy? Niedźwiedzie zaprzęgane do karety jednego z polskich arystokratów? To wcale nie fantasy, a prawdziwe wydarzenia z dziejów Polski. Tym razem w podcaście 1000 lat. Prześwietlenie Łukasz Starowieyski przyjrzy się kolekcjom zwierząt w dawnej Polsce. Wielu władców, książąt, magnatów posiadało własne menażerie i zwierzyńce, w których gromad...

Poświęcił życie na badanie eksterminacji narodów i grup etnicznych. Choć odniósł sukces wprowadzając pojęcie ludobójstwa do języka prawniczego, dziś pozostaje postacią mało rozpoznawalną. Rafał Lemkin - kim był? Na czym polegała jego nowatorska propozycja sformułowania definicji ludobójstwa i dlaczego wpisanie jej do konwencji Narodów Zjednoczonych w 1948 roku było tak istotne? Opowiemy o bardzo a...

Pierwszych polskich podróżników okresu I Rzeczpospolitej nie nazwiemy turystami. Kim byli? Co możemy powiedzieć o tych, którzy odważyli się przekraczać granice państw Europy? Czy byli to wyłącznie dyplomaci? Dlaczego podróż odgrywała tak istotną rolę w kształtowaniu młodego człowieka z "dobrego domu"? O tym wszystkim w specjalnym - turystycznym - odcinku podcastu Muzeum Historii Polski "Prześwietl...

Był jednym z najbardziej niezwykłych twórców polskiej literatury XX wieku. Józef Mackiewicz to nie tylko pisarz polityczny, nie tylko integralny antykomunista i nieprzejednany indywidualista. To także jedyny w swoim rodzaju kronikarz Wielkiego Księstwa Litewskiego, świadek historii XX wieku, uważny obserwator przyrody. Chociaż otacza go aura twórcy wyklętego, pozostaje jednym z najżywiej dyskutowa...

Czy Joanna Szczepkowska miała rację wypowiadając w Dzienniku Telewizyjnym słynne słowa – „4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm”? Dlaczego do nich doszło i jak przebiegały pierwsze od dziesięcioleci częściowo wolne wybory parlamentarne? Dlaczego przedstawiciele Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej okazali się tak nieskuteczni w kampanii wyborczej? O tym wszystkim rozmawiamy w najn...

Jak to się stało, że komunizm upadł? Czy możliwe było naprawienie PRLu? Czy ktokolwiek wierzył w reformy gospodarcze i obietnice polityczne tamtych czasów? W najnowszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski wsiądziemy na swoisty historyczny rollercoaster lat 80-tych; od szczytu solidarnościowego entuzjazmu, przez mroki stanu wojennego, kocie łby kryzysu ostatnich lat komunizmu, aż do przedświtu...

Otaczały ich żarty, drwiny i skandale. Kojarzeni z upadkiem obyczajów, bezwstydną mową i cwaniactwem. Równocześnie podziwiani, szanowani, cenieni. Włosi w Polsce – handlarze, bankierzy, czasem paserzy, ale także architekci, malarze i muzycy. Bez nich trudno byłoby mówić o renesansie w Polsce. W podcaście Muzeum Historii Polski "1000 lat. Prześwietlenie" Łukasz Starowieyski skieruje historyczny ren...

Czwarty rozbiór Polski, a może państwo wielkich nadziei? Tak odmiennie na Księstwo Warszawskie patrzyli ówcześni Polacy. Trwało zaledwie osiem lat, ale były to lata niezwykle burzliwe. Czy Księstwo Warszawskie było pierwszym krokiem do odtworzenia Królestwa Polskiego, czy może tylko zabawką i taktycznym zabiegiem Napoleona Bonaparte? A może warto było porzucić cesarza Francuzów i skorzystać z poli...

30 kwietnia 1939 roku, prezydent USA Franklin Delano Roosevelt otworzył Nowojorską Wystawę Światową, która pod hasłem „Świat Jutra” miała zaprezentować wizję postępu społecznego i rozwoju techniki. Wśród eksponatów na polskim pawilonie znalazł się cykl obrazów Bractwa św. Łukasza, który po 83 latach wraca do Polski, gdzie znajdzie się jako element wystawy stałej Muzeum Historii Polski. Obrazy Łuka...

Euromajdan - to hasło nie schodziło z pierwszych stron gazet w 2013 i 2014 roku. Pokojowa manifestacja przerodziła się w trwałą zmianę społeczną, która zyskała miano "Rewolucji Godności". Co tak naprawdę oznacza ta nazwa? Jaką rolę odegrali w niej zwykli Ukraińcy, jaką prezydent Janukowycz, a jaką ukraińscy oligarchowie? Odpowiedzi na te pytania padną w nowym odcinku podcastu "Co to znaczy Ukraina...

Polscy posłowie gubili w Rzymie złote podkowy, papiescy w Warszawie często mieli ogromne wpływy. Daleko przekraczali rolę zwykłych ambasadorów. Potrafili wciągnąć Rzeczpospolitą do wojny, czasem byli architektami zawarcia pokoju. Mieli wpływ na wybór władców. Umieli zorganizować nawet międzynarodowy sojusz – przeciw Turcji. Papiescy wysłannicy jako jedni z niewielu mieli w Polsce swoje stałe przed...

Hitlerowscy zbrodniarze na ławach sądowych w Norymberdze to symbol moralnego tryumfu nad zbrodniczym reżimem. Czy podobny sąd spotka odpowiedzialnych za śmierć tysięcy niewinnych Ukraińców? Jakie instrumenty prawne można zastosować, by powstrzymać dramat? I jak rozliczyć odpowiedzialnych za te straszne zbrodnie? Wreszcie, czy jesteśmy świadkami rosyjskiego ludobójstwa popełnianego na narodzie ukra...

Polacy na moskiewskim tronie osadzają przybłędę i oszusta – łże-Dymitra, później sami rosyjscy bojarzy wybierają na cara – syna polskiego władcy Zygmunta III Wazy, a w imieniu Władysława Kreml okupują polskie wojska. W tym odcinku podkastu Łukasz Starowieyski zajmie się czasami, gdy to Rzeczpospolita dyktowała warunki Rosji. Będzie o polskim awanturnictwie, rozbiciu rosyjsko-szwedzkiej armii pod K...

24 marca 1942 r. rozpoczął się pierwszy etap ewakuacji Polskich Sił Zbrojnych w Związku Sowieckim. Od decyzji Józefa Stalina, do rozpoczęcia ewakuacji minęło zaledwie 6 dni. Generał Władysław Anders i jego podwładni sprostali zadaniu. Do listopada 1942 r. wysłano do Iranu ponad 115 tys. osób, z czego 37 tys. to cywile, w tym dzieci. W tym odcinku podcastu historycznego „1000 lat. Prześwietlenie” s...

Koniec XVI wieku mógł być okresem w którym przeciętna zamożność mieszkańców Krakowa mogło być na poziomie średniej europejskiej. Może Londyn i Amsterdam były troszkę lepsze, ale tylko trochę - mówi w podcaście „Prześwietlenie. Inne historie Polski” profesor Michał Kopczyński, który jednocześnie stwierdza, że znane nam dziś wskaźniki rozwoju takie jak PKB są jednak bezużyteczne w dyskusji o gospoda...