Podcast Muzeum Historii Polski

Miasto to jest soczewką cywilizacji, miejscem w którym na niedużym terenie gromadzi się duża liczba ludzi, przyspiesza obieg informacji, przyciąga ludzi z wielu regionów. Miasto to jest okno na świat cywilizacji - mówi profesor Michał Kopczyński w podcaście „Prześwietlenie. Inne historie Polski” w którym postanowiliśmy się przyjrzeć jak na przestrzeni wieków wyglądał rozwój polskich miast i dlacze...

Akcja #MojaPamiątka została zainicjowana w pierwszych tygodniach pandemii koronawirusa. Zachęcała do podzielenia się swoim wspomnieniami osoby po 60. roku życia, z których Muzeum Historii Polski stworzyło wirtualną wystawę. Punktem wyjścia do opowieści mogło być zdjęcie, dokument lub film wideo z domowego archiwum. Do Muzeum wpłynęło prawie 400 prac. Wystawa opowiada o wydarzeniach z naszej histor...

Bomby spadające na Kijów niszczą nie tylko stolicę dzisiejszej Ukrainy. Niosą zagładę historycznemu miastu, od tysiąca lat uważanego za kolebkę średniowiecznych grodów ruskich. Ruś Kijowska już przed wiekami miała własne tradycje demokratyczne oraz bujnie rozwijającą się kulturę, a jej wpływ na dzieje Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego był kolosalny. Dlaczego pomimo tego nigdy ni...

Okres międzywojenny kojarzy się nam - Polakom z niepodległością, rozwojem państwowości i tożsamości narodowej. Ukraińcom nie udało się wywalczyć niepodległego państwa - Armia Czerwona zajęła ziemie aż po rzekę Zbrucz, a w 1922 Ukraina stała się założycielską republiką Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich. To zapoczątkowało dekady dramatycznych przemian naznaczonych ludobójstwem Wielkiego G...

16 lipca 1991 roku ukraiński parlament przyjął Deklarację suwerenności państwowej Ukrainy, kładąc prawny fundament pod niepodległe państwo ukraińskie. Ale skąd tak naprawdę wzięła się Ukraina? Dlaczego Moskwa odwołuje się do „dziejowego zjednoczenia” i określa Ukraińców mianem Małorusinów? O historii Ukrainy, jej tożsamości i skomplikowanej drodze do niepodległości rozmawiają dr Wojciech Stanisław...

Historia Polski od zawsze kojarzy nam się z nazwiskami wielkich wodzów i datami militarnych zwycięstw. Termin pospolite ruszenie wszedł do polszczyzny, jako synonim powszechnego udziału społeczeństwa w bitwach w obronie Rzeczypospolitej. Co dziś znaczy ten mit i czy pospolitym ruszeniem wygraliśmy nim jakąkolwiek znaczącą bitwę lub wojnę? Czy nie mamy przypadkiem do czynienia z romantyczną wizją h...

Dualizm rozwoju gospodarczego Europy sprawił, że to na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów rozwinęła się gospodarka folwarczno-pańszczyźniana i ekstensywne rolnictwo. Choć był taki czas w naszej historii, gdy właśnie produkcja zboża jednym z największych źródeł bogactwa i potęgi Rzeczypospolitej. Wszystko dlatego, że ominęła nas epidemia dżumy a na kontynencie nastąpił skokowy wzrost cen żywn...

Między 200, a nawet 400 tys. Tylu członków w szczytowym momencie liczyła Armia Krajowa. Armia, która stworzona została w świecie codziennego terroru i okupacji niemieckiej i sowieckiej. W osiemdziesiątą rocznicę wydania rozkazu o utworzeniu Armii Krajowej Łukasz Starowieyski spróbuje prześwietlić fenomen tej organizacji. Wraz historykiem i pisarzem Sebastianem Pawliną z Muzeum Historii Polski spró...

Historycy uwielbiają kreślić linie na mapach, wyznaczać europejskie strefy „kultury wina” tradycyjnie zarezerwowanej dla południowej Europy, „narody piwa” na północy i obszar gdzie najchętniej spożywa się alkohole wysokoprocentowe. Stereotyp rozpowszechniony na świecie głosi, że typowo polskim trunkiem jest wódka. Ile jest w nim prawdy, skoro w kronikach Ibrahima Ibn Jakuba relacjonującego w X w....

Nazywany był „pół-opozycjonistą”, gdy kierował tygodnikiem „Polityka”. Pod koniec lat 70-tych miał powiedzieć: „właściwie jestem po waszej stronie, ale wiem, że musicie przegrać” i właśnie wówczas rozpoczęła się jego oszałamiająca kariera polityczno-partyjna. W czasach stanu wojennego był wicepremierem, premierem i I sekretarzem PZPR. I to on kazał „sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotnicze...

Był synem małorolnego chłopa, a takżefilologiem klasycznym i wybitnym politykiem. W sytuacjach kryzysowych dwukrotnie przejmował rolę głowy państwa – tak było po zamordowaniu prezydenta Gabriela Narutowicza i w czasie zamachu majowego. To także dzięki niemu udało się ograniczyć rozlew braterskiej krwi. Dziś Łukasz Starowieyski wraz z dr Mateuszem Ratyńskim z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludoweg...

To były czasy, gdy wolne miejsce przy wigilijnym stole nie było przeznaczone tylko dla nieznajomych, ale także dla bliskich – zaginionych, więzionych, wywiezionych, czy zamordowanych. Gdy nie życzyło się „wesołych”, a jedynie „spokojnych” świąt. Gdy choinka była ekstrawagancją, soja naśladowała rybę, a na świątecznym stole królowały ziemniaki. W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski Łukasz S...

Nad Polską w latach 1980-1981 unosił się duch wolności i groźba jego zdławienia. O tym dlaczego rewolucja Solidarności budziła nadzieję jednych i nienawiść drugich, dlaczego polskie czołgi wymierzyły lufy w Polaków i dlaczego stan wojenny zaczął się 13 grudnia 1981, a skończył się znacznie później - rozmawiamy z dr. Tomaszem Kozłowskim, badaczem lat 80. z ISP PAN oraz IPN. Dofinansowano ze środków...

”Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego. Zwracam się do Was w sprawach wagi najwyższej. Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią. Dorobek wielu pokoleń, wzniesiony z popiołów polski dom ulega ruinie. Struktury państwa przestają działać.” – tymi słowami, wypowiadanymi przez gen. Jaruzelskiego o 6:00 13 grudnia 19...

Czy można było wygrać powstanie i odzyskać niepodległość w latach trzydziestych XIX wieku, a nie blisko 90 lat później? W kolejnym odcinku podcastu historycznego Muzeum Historii Polski, spróbujemy prześwietlić jedno z najbardziej natarczywych polskich „gdyby” i odpowiedzieć na pytanie, czy powstanie listopadowe miało szanse na powodzenie. Czy można było pokonać najpotężniejszą armię ówczesnego świ...

W kolejny odcinku podcastu "1000 lat. Prześwietlenie" przeniesiemy się do średniowiecza, by prześwietlić jego mroczne strony. Wraz z dr. Tomaszem Borowskim, mediewistą z Muzeum Historii Polski spróbujemy odnaleźć magię i czary tej epoki. Będziemy poszukiwać odpowiedzi na pytania takie jak; dlaczego tylko osoba z wysokim wykształceniem mogła być magiem, czy było coś złego w tym, że magią zajmowali...

To niepozorne urządzenie okazało się być polem jednej z najciekawszych bitew II wojny światowej, którą było starcie wybitnych umysłów. Zaciekle walczyli na nim polscy, niemieccy, angielscy oraz francuscy specjaliści od szyfrów. O czym mowa? W tym podcaście Łukasz Starowieyski wraz z gościem dr. Markiem Grajkiem, historykiem i kryptologiem prześwietli Enigmę – maszynę szyfrującą rozkazy Niemców w c...

Czym była Enigma? Jak jej używano? Co legendarna maszyna szyfrująca ma wspólnego z dzisiejszymi komputerami? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w podcaście Muzeum Historii Polski, w którym Michał Nałęcz-Nienewski, jeden z kuratorów wystawy “Enigma. Zagadka rozwiązana” rozmawia z dr Markiem Grajkiem, kryptologiem, informatykiem, specjalistą w dziedzinie szyfrów. Chcecie zobaczyć oryg...

O szyfrach Enigmy Niemcy mówili, że są „niemożliwe do przezwyciężenia”. Ten błąd pychy znacznie przyspieszył ich klęskę – część historyków mówi, że nawet o dwa lata. Kto złamał szyfr, kto zrekonstruował urządzenie? Jak była rola Polaków? Dlaczego Brytyjczycy tak długo ukrywali prawdę o niemieckim urządzeniu szyfrującym – o tym usłyszycie w kolejnym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski. Łukasz S...

Gdyby rządził dłużej być może podbiłby nawet Moskwę, a marzył nawet o podbiciu Stambułu. Ale i tak choć polsko-litewskim państwem rządził ledwie 11 lat, zasłużył na miano jednego z najwybitniejszych polskich władców. Choć z urodzenia praktycznie nie miał szans na polską koronę! W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski "1000 lat. Prześwietlenie" - Łukasz Starowieyski skieruje promienie rentgen...

Gdy 3 października 1944 podpisany został układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, skończyło się powstanie, a zaczęła nowa gehenna. Do obozów urządzanych przez Niemców szli nie tylko walczący z bronią w ręku żołnierze, ale też mieszkańcy miasta. Przez największy z nich, w Pruszkowie, przeszło od 350 do 650 tys. osób. W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski prześwietlimy ich popowst...

Szacuje się, że w Powstaniu Warszawskim wzięło udział nawet 12 tysięcy kobiet, co stanowiło ok. 20 proc. wszystkich powstańców. Kobiety w powstaniu to nie tylko sanitariuszki i emisariuszki. Wiele z nich przeprowadzało powstańców przez ciemne i wilgotne kanały, podkładało miny, a nawet chwytało za karabiny na równi z mężczyznami. Jaka była więc rola kobiet w Powstaniu Warszawskim? W czym się specj...

W najnowszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski, Łukasz Starowieyski prześwietli jedną z największych wiktorii w naszej historii, a zdaniem niektórych, także jedną z najbardziej nieopłacalnych. Czy naprawdę odsiecz wiedeńska nie przyniosła Polsce żadnych korzyści? Czy to prawda, że słynny Lew Lechistanu Jan III, długo wzbraniał się przed wojną z Turcją, bo starał się o pokój w Stambule? Czy z...

W kolejnym podcaście z serii "1000 lat. Prześwietlenie" spotkamy się z wybitnymi kobietami polskiego średniowiecza. Ich rola jest niedoceniana. A przecież Dobrawa przyniosła Polsce chrześcijaństwo, Rycheza uratowała dynastię Piastowską, Gertruda była pierwszy polskim pisarzem. A było ich znacznie więcej - dzielnych, mądrych, władczych, a czasem okrutnych i bezwzględnych. Dlaczego więc tak mało o n...

Czas na kolejną odsłonę podcastu Muzeum Historii Polski. Tym razem pełną sportowych emocji, ale też niezwykłych postaci i wielkich czynów dokonywanych nie tylko na sportowych, ale też na wojennych arenach. Prześwietlimy polski udział w igrzyskach olimpijskich. Pokażemy trudne początki, łącznie z odwołanym na miesiąc przed Igrzyskami debiutem olimpijskim, gdy z powodu wojny bolszewickiej sportowcy...