Podcast Muzeum Historii Polski

Co się stało w Katyniu wiosną 1940 roku? Dlaczego Stalin i Beria wydali wyrok śmierci na polskich oficerów, policjantów, pograniczników oraz ich rodziny? NKWD wykonało ten rozkaz i rozstrzelało blisko 22 tysiące polskich obywateli. Czy ktokolwiek ocalał? Jak doszło do odkrycia tej zbrodni i dlaczego Niemcom zależało na jej nagłośnieniu? Jaką rolę w tych wydarzeniach odegrał słynny pisarz – Józef M...

W historii Polski był tylko jeden władca, którego nazwaliśmy "wielkim". Chodzi o syna Władysława Łokietka i ostatniego reprezentanta rodu Piastów - Kazimierza. Czy rzeczywiście był wyjątkowym królem, a jego dokonania nie ograniczają się do zdobycia Rusi Halickiej? Co można powiedzieć o przeprowadzonych przez niego reformach wewnętrznych? Czy słynne powiedzenie, że Kazimierz "zastał Polskę drewnian...

Politycy ginący od kul, krwawo tłumione zamieszki, gwałtownie wybuchające strajki - tak wyglądały lata 20. XX wieku w Europie. Czy dotyczyło to także Polski? Co możemy powiedzieć o wyborach prezydenckich, które wygrał Gabriel Narutowicz i czy dokonany na nim zamach był grzechem pierworodnym II Rzeczpospolitej? Co pisała prasa i jak wielkie były emocje w społeczeństwie? Panująca hiperinflacja dopro...

Kiedy złotówka stała się równowartością 100 groszy i dlaczego nie zawsze tak było? Jak długo rozliczano się pieniądzem kruszcowym i dlaczego odegrał on tak istotną w historii? Czy XIX wiek przyniósł coś, poza masowym drukiem papierowego pieniądza? Kiedy po raz pierwszy pojawiły się polskie napisy na banknotach? Skąd wziął się pomysł wprowadzenia waluty "lech" i co w ten sposób chciał osiągnąć auto...

Dlaczego mówimy o nich "Wyklęci"? Kto był największym wrogiem żołnierzy podziemia niepodległościowego? Dlaczego sfałszowane wybory 1947 roku w decydujący sposób pogorszyły sytuację Żołnierzy Wyklętych? Jak wiele osób działało w podziemiu w latach 1945-1947 i jakie organizacje tworzyły jego trzon? Augusta Emil Fieldorf, Franciszek Niepokólczycki, Witold Pilecki - czy pamięć o żołnierzach podziemia...

Dlaczego Władysław Łokietek został legendą? Czy zadecydował o tym talent polityczny przedostatniego króla z dynastii Piastów? Dlaczego jego postać rozbudza wyobraźnię historyków? Jaka była droga Łokietka na szczyt władzy i jak oceniamy prowadzoną przez niego politykę wobec rozbicia dzielnicowego? W dzisiejszym podkaście przypomnimy także najważniejsze postaci XIV-wiecznej Polski: Przemysła II, arc...

I Dywizja Pancerna zapisała się w historii nie tylko Polski, ale też Holandii, Belgii i Francji. Generał Stanisław Maczek stworzył doskonale zorganizowaną jednostkę taktyczną. Jakim był dowódcą i gdzie zaczęła się jego kariera wojskowa? Kim byli żołnierze, którzy przynależeli do I dywizji i jakim sprzętem dysponowali? Dlaczego silnik czołgu był najważniejszą jego częścią? Gdzie żołnierze generała...

Polska znacznie bardziej kojarzy się z emigracją niż z imigracją. Były jednak w polskiej historii momenty, w których to nasza ojczyzna stawała się domem dla obywateli innych państw. Dzisiaj opowiemy nieoczywistą historię rosyjskiej wielkiej emigracji - Rosjan, którzy uciekali przed rewolucją bolszewicką, by żyć w Polsce. Kim byli? Jak wpisali się w wielobarwny pejzaż II Rzeczpospolitej? Kim był Dy...

Podsumowanie zrywu wolnościowego, jakim było Powstanie Styczniowe może przyprawić o zawrót głowy. W trakcie jego trwania stoczono 1200 bitew, w których brało udział 100 tysięcy powstańców. Jakie były przyczyn jego wybuchu? Kto stanął na jego czele i dlaczego dzisiaj nie wspominamy najlepiej jego pierwszego dyktatora - Ludwika Mierosławskiego? Jak na to wszystko zareagowało Imperium Rosyjskie i car...

Jak wyglądała chirurgia w XIX wieku? Na czym polegały rewolucyjne zmiany tego stulecia? Dlaczego wybitni lekarze i naukowcy z zaboru pruskiego i austriackiego zdecydowali się wybrać polską tożsamość? Wynalazca masek i rękawiczek chirurgicznych, Jan Mikulicz-Radecki, jeden z najwybitniejszych chirurgów ówczesnej Europy – Ludwik Rydygier, a także Rudolf Weigl, twórca szczepionki przeciwko tyfusowi –...

Kto pierwszy odkrył Amerykę i czy mógł być to Jan z Kolna? Kim była ta legendarna postać? Czy Polska brała udział w odkryciach geograficznych? Kto dzisiaj pamięta o Krzysztofie Arciszewskim, Michale Bojmie, a także innych odkrywcach? Co możemy powiedzieć o kolonialnych ambicjach II Rzeczpospolitej? Czy to prawda, że Angola, Liberia czy też Madagaskar mogły stać się polskimi terenami zamorskimi? W...

Jakie właściwości zdrowotne przypisywano tytoniowi w poprzednich wiekach? Kto pierwszy zapakował papierosy do paczki i dlaczego nie zawsze możemy wierzyć autorom XIX-wiecznych poradników zdrowotnych zachwalających jego zalety? Czy to prawda, że w ciągu ostatniego stulecia nikotyna zabiła więcej Polek i Polaków niż dwie wojny światowe? Wreszcie - kiedy w historii Polski palono najwięcej? W najnowsz...

Czy wiesz, że jeszcze w XIX wieku lekarz mył ręce dopiero po operacji, a nie przed? Amputacja piłą, kuracja rtęcią, magiczne mikstury oraz nacinanie dziąseł ząbkującym dzieciom - to tylko kilka szokujących przykładów dawnych zabiegów medycznych. Czym była medycyna przed wiekami? Jak często uciekano się do rytuałów opierających się na czynnościach magicznych i do kiedy wierzono w takie rytuały? Kie...

Bohater, heros, wojownik z pomnika − takim znamy księcia Józefa Poniatowskiego z lekcji historii. Słusznie, bo to jeden z najwybitniejszych Polaków, ale nie do końca... W tym odcinku podcastu przedstawimy nagą prawdę o księciu Pepim – chwilami nawet dosłownie, bo dzięki pewnemu zakładowi gołego arystokratę mogła zobaczyć cała Warszawa, i to dwukrotnie. Odpowiemy na pytanie czym zasłużył sobie na m...

Co możemy powiedzieć o Sarmatach? Kim byli i dlaczego są istotni dla historii Polski? "Polacy nie gęsi, iż swój język mają" - jak po wielu wiekach możemy interpretować słynny cytat Mikołaja Reja, zwłaszcza że w okresie Renesansu to właśnie przybysze znad Wisły i Niemna zadziwiali Europę znajomością języków i otwartością na inne kultury? Czy mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów mieli kompleksy...

W środku Europy w latach 1932-1933 zagłodzono kilka milionów obywateli Związku Sowieckiego. Za decyzją stał Józef Stalin. Dlaczego Wielki Głód na Ukrainie spotkał się z obojętnością całego świata, a Walter Duranty - dziennikarz, który kłamał na jego temat został uhonorowany prestiżową nagrodą Pulitzera? I co wspólnego z tragedią na Ukrainie miał paranoiczny strach Józefa Stalina przed Polakami? Po...

W tym szczególnym odcinku powrócimy do czerwca 1938 roku. Przeniesiemy się na murawę boiska, na którym polska reprezentacja piłki nożnej stawiła czoła poteżnej drużynie z Brazylii. W jakim składzie zagrali Polacy w swoim debiutanckim meczu? Kto dzisiaj pamięta takie nazwiska jak Ernest Wilimowski czy Leonidas da Silva? Kim był Michał Frank i dlaczego zapadł w pamięć jako wybitny komentator sportow...

Co w gruncie rzeczy wydarzyło się 11 listopada 1918 roku i dlaczego ten dzień został Narodowym Świętem Niepodległości? W jakich warunkach powstała nowa Europa po I wojnie światowej i czy burzliwe losy naszego kraju w latach 1918-1923 były wyjątkowe na tle losów innych państw europejskich? Czy odrodzona Polska była pomysłem elit, które siłą narzuciły swoją wizję ludowi? A może jednak zbudowały ją –...

Dlaczego Krzyżacy zajmują tak istotne miejsce w polskiej historii? Skąd się wzięli? Czy znaleźli się oni na ziemiach polskich, bo udało im się dokonać fałszerstwa? Jak funkcjonował zakon krzyżacki i za kogo modlili się jego członkowie? Czy do dziś nosimy okulary Sienkiewicza, gdy spoglądamy na rycerzy z czarnym krzyżem na płaszczu? Pomówimy także o tym, co przyniosło zwycięstwo pod Grunwaldem, a t...

W tym podcaście przyjrzyjmy się z bliska średniowiecznemu światkowi przestępczemu. Czy mieliśmy w swojej historii polskiego Robin Hooda? Dlaczego tak często rozbojem parali się na naszych ziemiach szlachetnie urodzeni i kim byli legendarni polscy rozbójnicy? I wreszcie, czy prawdziwe było wyjątkowe okrucieństwo, jakie zadawano każdemu, kto wchodził na ścieżkę bezprawia? Podobno dyby stanowiły bard...

Co o polsko-węgierskich relacjach mówi nam znane przysłowie "Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki"? Czy Węgrzy zawsze byli naszymi przyjaciółmi? Jak te stosunki wyglądały w XX wieku? Dlaczego poznański czerwiec 1956 roku wpłynął na węgierskie powstanie z października tego roku? Kim był Imre Nagy i dlaczego zbezczeszczono zwłoki Jánosa Kádára? Czy Polska stanowiła inspirację dla...

Ludzkie życie - czy można przeliczyć je na pieniądze? Na czym polega odszkodowanie, zadośćuczynienie, a czym są reparacje w kontekście strat wojennych? W jaki sposób eksperci kalkulują ich zakres? Czy można mówić o sprawiedliwej odpłacie w przypadku szkód przyniesionych przez wojnę? Dowiedz się, czy Niemcy rozliczyły się ze swojej mrocznej przeszłości, a państwa Europy Środkowej i Wschodniej mogą...

Wojna obronna 1939 roku to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski. W nieco ponad miesiąc niemieckie dywizje rozbiły do szczętu polską armię, a Sowieci wbili Polakom nóż w plecy, zajmując ogromne obszary wschodniej Polski. Wszystko to przy bierności naszych sojuszników. Czy los Polski był przesądzony już w chwili, w której Hitler wydał rozkaz? W podcaście z serii „1000 lat. Prześwie...

Czy czwarty rozbiór Polski w 1939 roku był dla Hitlera i Stalina oczywistością? Czy ideowe różnice pomiędzy nazizmem a komunizmem były tylko elementami politycznego teatru, a wspólna defilada Wehrmachtu i Armii Czerwonej w Brześciu nad Bugiem, która odbyła się 23 września 1939 roku, spotkaniem dwójki przyjaciół? Porozmawiajmy o układzie niemiecko-sowieckim wymierzonym w Polskę i Polaków. Gościem M...

Połowa września 1939 roku, Polska broni się przed przeważającymi siłami niemieckimi, na wschodzie pozostają głównie oddziały tyłowe. Gdy nad ranem 17 września bez wypowiedzenia wojny polską granicę przekracza Armia Czerwona, opór stawiło jej kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy regularnej armii oraz ochotnicy. Heroiczna obrona Kresów była skrajnie trudna – pomimo to stanowi chwalebny rozdział w narodow...