De Stoïcijnse Podcast

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In de tijd van Epictetus werd logica niet alleen gezien als een essentieel onderdeel van filosofie, het werd door veel scholen ook behandeld als inleiding op het filosoferen zelf. En dat is niet gek. Epictetus maakt zijn studenten duidelijk dat je zonder de structuur van het denken en redeneren stuurloos bent.  Sterker nog, wie als goede filosoof een bijdr...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In deze aflevering ga ik in gesprek met Kenny Vandennoortgaete, werkzaam bij het Belgische bedrijf Prana . Kenny is trainer, coach en schrijver met een specialisme in mental fitness op de werkvloer.  We gaan lekker wat thema's af. Over slapen en wakker zijn, mentale fitheid, preventieve coaching op de werkvloer, spiritualiteit, verschillen in coaching...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Dit college vertrekt vanuit de stoïcijnse kennistheorie, die stelt dat wat we weten voortkomt uit zintuiglijke indrukken. Het is één van de belangrijkste twistpunten tussen de Hellenistische scholen: hoe weten we wat we weten? En hoe weet je dat je het weet? Vandaar dat er weer wat kritiek wordt geleverd op de skeptici van de Academie. De originele Griekse...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Dit college opent in... een college over logica. Voor de stoïcijnen is logica één van de drie essentiële pijlers van de filosofie. Het is een korte, maar interessante bespreking over wat volgens Epictetus het belangrijkste ingrediënt voor een een goed leven is.  De originele Griekse tekst staat hier. Wil je de eerdere afleveringen luisteren? In deze Stoa v...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Het vervolg van het eerste praktische hoofdstuk is een verdieping. Het gaat niet alleen om wat je moet doen, maar ook met welke mentaliteit je het moet doen. Want dat maakt een praktijk echt stoïcijns: de handeling is gekaderd in de juiste, filosofische overtuigingen.  De originele Griekse tekst staat hier. Wil je de eerdere afleveringen luisteren? In deze...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Voor het eerst in de Colleges krijgen we een zeer praktisch hoofdstuk, over hoe om te gaan met moeilijke situaties.  Dat is ook niet gek. De stoïcijnse filosofie is 90% theorie en 10% praktijk. Want als niet weet waarom je iets moet doen, dan heeft het ook geen zin om iets te doen. Voor je het weer sta je te behangen met een hamer.  De originele Griekse te...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Veel mensen die een beeld van Epictetus in hun powerpoint zetten hebben eigenlijk een beeld van Epicurus gekozen.  Op zich niet gek, want hun namen liggen dicht bij elkaar en je kunt makkelijk vergissen. Toch staan ze qua doctrines lijnrecht tegenover elkaar. Hun ideeën over wat goed en kwaad is, de rol van genot in het leven en zelfs of je van je kinderen...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Veel studenten in de school van Epictetus werden opgeleid om filosoof te worden. En die hadden nogal eens last van hun ego. In dit korte stukje spreekt Epictetus hen aan op filosofie als houding en filosofie als pose.  De originele Griekse tekst staat hier. Wil je de eerdere afleveringen luisteren? In deze Stoa van Epictetus playlist staan ze bij elkaar! ...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Volgens de stoïcijnen worden mensen zonder aangeboren kennis geboren, maar ze hebben wel aangeboren morele intuïties. En die brengen ons vaak in de problemen. In dit college maken we kennis met de intuïties, vooroordelen of 'primaire noties', en hoe ze aan de basis staan van elk conflict. Hier geldt hetzelfde als bij het oordelen zelf. We moeten...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Klassieke filosofen spreken vrijwel unaniem over 'de rede', de logos of nous. Maar elke filosofische school geeft daar een andere functie of inhoud aan. Soms radicaal, soms subtiel.  Epictetus keert terug naar de aard en functie van de rede. Wat daarbij in ieder geval belangrijk is, is dat de rede zichzelf kan onderzoeken. En dus ook vrij is om t...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In de oudheid was er geen gebrek aan tirannen. Overigens had het begrip 'tiran' niet dezelfde lading als bij ons vandaag. Een tiran is een alleenheerser, maar niet per sé een slechterik.  De tirannen waar Epictetus hier over spreekt zijn wel boefjes. En de vraag is, hoe ga je daar nu precies mee om? Epictetus geeft een aantal praktische adviezen,...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Dit is één van de moeilijkste colleges: we moeten niet boos worden op mensen die fouten maken.  Voor Epictetus is het moreel goede doen net zoiets als schrijven. Het heeft geen zin boos te worden op iemand die niet kan schrijven. Net zo heeft het ook geen zin boos te worden op iemand die het slechte doet.  Het staat op gespannen voet met andere stoïcijnse...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Wat is urgenter, de zorg voor de ziel of de logica waarmee je de zorg voor de ziel kunt begrijpen?  Die laatste natuurlijk! Epictetus krijgt het regelmatig aan de stok met studenten die geen trek hebben in logica en liever hun filosofische belezenheid etaleren. Daar maakt Epictetus in dit college korte metten mee. Ik denk dat er wat wasbordjes door de coll...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Hedendaagse stoïcijnen verkondigen het graag: stoïcisme is een praktische filosofie! De verzwegen premisse: - ik hoef me niet bezig te houden met logica, metafysica en esthetica. Dit college wordt dan ook vaak geciteerd om te bewijzen dat Epictetus geen interesse had in logica. Maar het tegendeel is waar.  Wie de logica niet beheerst kan ook niet op de jui...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Wéér een college over god en de voorzienigheid? Yep, voor Epictetus is de spirituele dimensie van de Stoa van groot belang! De stoïcijnen erkennen geen schepper-god die buiten de natuur staat. Nee, de natuur heeft zichzelf gemaakt en regelt alles zelf. In de Romeinse filosofie noemt men de natuur dan ook wel een  causa sui , een oorzaak van zichzelf.  In d...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In dit korte college een verkenning van wat je nu eigenlijk écht aan filosofie hebt. De realiteit is dat filosofie voor het grote publiek een onbegrepen gebied was, en ook nog eens nutteloos. Filosofie heeft zichzelf dus altijd moeten 'verkopen'. Dat zie je nu nog steeds: opleidingen filosofie verkopen zich door te stellen dat het je wat oplevert...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Wederom een kort college over de verbinding tussen de mens en het grotere geheel. Hier liggen interessante connecties met metafysica, kosmologie en de oud-Griekse mysterie cultussen.  De originele Griekse tekst staat hier . Wil je de eerdere afleveringen luisteren? In deze Stoa van Epictetus playlist staan ze bij elkaar!  Ik ben benieuwd naar jullie eigen...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Deze aflevering begint met mijn persoonlijke visie op moderne stoïcijnen, beetje gedateerd, maar toch. ;-) Ik checkte nog even of de AI app van Mark Tuitert nog steeds bestaat. Ja, dus.  ;-) Dit is een kort college over 'de wet van de goden', een beginsel dat bij Epictetus regelmatig terugkomt. Het gaat hier om het juiste gedrag met de juiste int...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Dit college is weer een mooi voorbeeld van de veelzijdigheid van het stoïcijnse denken. Ja, tegenslag verdragen of overwinnen is een belangrijk onderdeel. Maar tevreden zijn met wat en hoe het is, dat mag ook gewoon! Veel van Epictetus' colleges lijken direct aan te sluiten op uitspraken of redeneringen van Seneca. En ik vermoed sterk dat de teksten v...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Dit is een van mijn favoriete Epictetus colleges: het is een persoonlijke dialoog met een bezoeker, een schoolvoorbeeld van het Socratische onderzoek en een uiteenzetting van stoïcijnse theorie.  De bezoeker vraagt zich af of het natuurlijk en redelijk is dat hij zijn zieke dochtertje alleen liet omdat hij haar situatie niet kon verdragen. Epictetus heeft...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In dit college stelt Epictetus dat we ons teveel toeleggen op uiterlijke zaken en te weinig op onze eigen ontwikkeling. Het lijkt eigenlijk best op onze tijd, waarin iedereen lijkt over te lopen van persoonlijke ontwikkeling en een leven lang leren, maar we voortdurend door onze beslommeringen worden ingepakt. Dat betekent voor Epictetus niet dat we uiterl...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! [College 7 en 8 zijn op dit moment helaas niet langer beschikbaar en moeten opnieuw worden opgenomen.] In dit college borduurt Epictetus verder op de relatie tussen mensen en god, of de natuur. In navolging van Socrates stelt hij dat god de filosofische mens als een soldaat op zijn post zet. Hoe moeilijk de omstandigheden ook worden, de filosoof moet wacht...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Liefde, dat is toch niks voor stoïcijnen? Natuurlijk wel. Ik vertel het je nog sterker, het is het fundament van de stoïcijnse filosofie! Op veler verzoek een aflevering over stoïcijnse liefde. We pakken de ideeën van Musonius Rufus erbij aan de hand van de volgende twee vragen: - wat is het doel van het huwelijk? - staat het huwelijk de filosofie in de we...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! In dit college weerspreekt Epictetus zijn concullega's, de Epicturisten. Zij ontkennen dat de Natuur rationeel geordend en doelgericht is: volgens hen is de Natuur een toevallige samenklontering van atomen. Epictetus wil duidelijk maken dat de Natuur wel 'voorzienig' is, geordend en doelgericht. Dat er nare dingen gebeuren in de wereld is vo...

Stuur je verzoek voor een thema of vraag! Stoïcijnen kregen het in de oudheid aan de stok met Epicuristen en Sceptici. Sterker nog, dankzij de Sceptische filosoof Carneades kreeg het derde Stoïcijnse schoolhoofd Chrysippus de drive om zijn eigen filosofie in 700 boeken uit te werken. Epictetus heeft ook niks met Sceptici. Volgens hem zijn het filosofische poseurs die net doen alsof je niks zeker k...