Zientzia

Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunak hasiera batean lotzen zailak diruditen hiru elementu lotu dizkigu: Malagan izan berri diren suteak, Arkimedesen printzipioa eta globo aeroestatikoak. Su ekaitzak izan dira Malagako sutean arreta deitu duen elementua, horiek hobeto ulertzeko globo baten funtzionamendua azaldu digu eta globo baten funtzionamendua ulertzeko Arkimedesen p...

Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunarekin hasi dugu Zientzia Gosariaren irrati urte berria. Geroz eta gehiago ugaritzen ari den bioplastiko izendapenaz azalpenak eman dizkigu. Esaterako, bioplastikoa ez dela beti biodegradagarria. Eta biodegradagarria ere ez da beti konpostagarria. Bioplastikoak izendapenaren pean kontuan hartu beharreko faktoreak azaldu dizkigu eta esper...

Zientzia eta Pazientzia podcastean, anila eta 9. planeta izan ditugu hizpide Uxune Martinez eta Eneko Axperekin. Uxunek, Papilonazeen familiako zuhaiskaz hitz egin digu. Bertatik ateratzen bait da Egiptiarren garaitik antiseptiko gisara erabiltzen den anilaren pigmentuaz. Hari esker babestu dira etxeak eta zuritu dira arropak mendeetan barrena. Eneko Axpek aldiz, berriz ere azaleratu den eztabaida...

Globalizazioak alde onak ditu, baina okerrak ere bai, jakina! Espezie inbaditzaileak dira albo kalte horietako bat, leku bateko landare edo animaliek beren habitatetik kanpo eragin ditzaketen arazoak. Ingurusferan podcastean hegaztiak aipatuko ditugu  Asier Sarasua ornitologoarekin. Araba zozoak, Shakespeare eta New York protagonista duen istorioa entzun eta izan gogoan Eugene Schieffelin-en izena...

Idoia Mujika Materiaren Fisika Zentroko komunikazio arduradunaren eskutik irrati urteko azken Zientzia Gosaria jaso dugu. Udan egin ditzakegun zientzia plan gozagarriak proposatzeko une ederra. Euskal Herritik irten gabe lau proposamen egin dizkigu Mujikak: Euskal kostaldeko flysch-a, Eureka zientzia museoa, Ekainberri eta Laboratorium museoa. Eta inora mugitu beharrik gabe, beste aukera bat ere a...

Idoia Mujika Materiaren Fisika zentroko komunikazio eta dibulgazio arduradunaren eskutik jaso dugu Zientzia Gosaria. Oraingoan argi egiten aritu zaigu. Ez da zalantzarik, LED teknologiak aldaketak ekarri zituen argiztapenaren esparruan, baina dagoeneko, LED-aren barnean ere aldaketak ematen ari dira. Esango zenuke, LED argi zuriak, benetan zuriak direla? Edo beste kolore batekoak ote dira? Protein...

Eneko Axpe eta Uxune Martinezek  kontzientzia ekologikoa sustatu nahi izan digute Zientzia eta pazientzia podcastean.   Behi okelaren kiloko txuleta baten ekoizpenak, autoz 1.600 km egiteak adina kutsadura sortzen du. Izan ere behi bakoitzak egunero 500 litro metano sortzen ditu. Mundu jasangarria izateko, zifra altuegian dira horiek  Eneko Axperen esanetan. Laborategiko okela ez da utopia dagoene...

Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko komunikazio teknikariaren eskutik jaso dugu Zientzia Gosaria. Gaur Nancy Hopkins biologoaren lana eta bereziki berak eragindako iraultza aztergai. Nancy Hopkins biologoak genetikaren eta zebra arraien kasuan egindako lanak zientziaren onespena lortu du. Baina hori lortzeko, aurrez emakume zientzialarien diskriminazioa agerian utzi behar izan zu...

Amaia Arregi Donostia International Phisic Center-eko zientzialari eta komunikazio teknikariak eskaini digu aste honetan Zientzia Gosaria. Asier Hilario geologoa lagun hartuta etorri zaigu, pirineoen inguruko beste begirada bat eskaintzeko. Izan ere, pirineoetako mendiei begira, itsasoa, basamortua edo koralak ikus daitezke. Mendien arroketan guzti horien seinaleak daude. Zientzia Kutxa hitzaldi z...

Badakizu umami zaporea bereizten? Bada, horixe da aurreneko dastatu zenuena. Izan ere ama esneak du nagusiki zapore hori. Beraz, orain arte gazia, gozoa, garratza eta mikatza edo mingotsaren artean berezi izan badituzu ezagutzen zenituen zaporeak, zapore bat gehiago erantsi behar diozu zure zaporeen ezagutzari. Zure garunak badu ezagutza hori, hitza da erantsi behar duzuna.  Zientzia eta Pazientzi...

Iker Alecharekin osatu dugu Ingurusferako podcasta, Cidetec ikerketa-zentroko ingeniaria da bera. Hidrogenoaren gaiari heldu nahi izan diogu. Batetik, hidrogeno berdeaz hitz egin dugu; askotan aipatzen den teknologia da, baina errealitate izatetik gertu ote gauden jakin nahi dugu. Bestalde, erregai pilei buruz ere hitz egin dugu, alegia, hidrogenoz funtzionatzen duen motor bati energia ematen dion...

Lurraren eguna baliatu du AEBko presidenteak, John Biden-ek Klimaren inguruan hitz egiteko eta herrialde esanguratsuak bilerara deitzeko. Parisko akordioetatik at geratu ziren AEB edo Txina elkartu dira bilera horretan. Agian, Glasgow-n udazkenean egingo den goi bilerara itzultzen hasteko helburuz gauzatu da bilera, baina beste asmo esanguratsuak ere egon litezke atzetik. Aldaketa klimatikoaren ko...

Polemika harrotu du Netflixeko Seaspiracy izeneko dokumentalak. “Egungo arrantza-joerek bere horretan jarraitzen badute, 2048rako ozeanoak ia hutsik izango ditugu”, esaldiak laburbiltzen du egoera. Kanadako Dalhousie Unibersityko Boris Worm  ikerlariak 2006an egindako ikerketa da abiapuntua. Egileak ordea dio, datuak orain  20 urteko egoera islatzen dutela eta geroztik, asko aldatu dela arrantzare...

 XVII.mendean jartzen da zientzia modernoaren hasera. Teleskopioa sortu zen, Galileo, Newton edo eta Kepler  bizi izan ziren mendea da eta Matematikatan ere aurrerapauso handiak eman ziren. Nola nahi, gertakari zientifikoak sorginkeriarekin nahasteko joera ere bazegoen. 1693an, Salem-eko sorginen kasua adibide.  Betty Parris, Salemeko erreberendoaren 9urteko  alaba, eta haren 11 urteko lehengusua,...

Partikula subatomikoak dira Muoiak, oraindik ere ikerketa asko eskatuko duten partikulak . Izan ere, ez dira uste zena bezain egonkorrak agian oraindik ezagutzen ez dugun partikularen baten eragiten dio atomoaren barruan eragiten diona? Muoiak fisikarien lehentasunean sartu dira, portaera xelebrea dut egoera zehatz batzuetan eta horren zergatiak eta zertarakoak aztertzeko beharra sortu zaie fisika...

Dagoeneko ez dago zalantzarik Svante Pääbo ikertzaile suediarrak garatutako teoria egiazkoa dela esateko. DNA-ren azterketek egiaztatu dute Neandertalak eta Homo sapiensak nahastu egin zirela urteen joanean. Alegia, Europan ezagutzen ditugun Homo sapiens zaharrenek ere badute neandertalen nahasketa material genetikoan. Bulgariako eta Txekiako kobazuloetan hartutako gizaki modernoaren fosilen azter...

Desde la prehistoria los humanos se han preocupado de conservar los alimentos para hacerlos durar más tiempo, aprovechaban corrientes y zonas sombrías para ello. Después se construyeron los neveros y en todas las casas existía una fresquera. Fue en los años cincuenta cuando se inventó la nevera y hoy el frigorífico es uno de los  muebles más visitados de la casa. Mikel Abadia de Eureka museoa nos...

La tolerancia al picante no es igual en todas las personas, ni el grado de picante es el mismo en el mismo tipo de alimentos. Los pimientos son un buen ejemplo para este podcast en el que Larraitz Etxeberria del Museo de la ciencia Eureka, nos habla de la capsazaina o molécula del picante y su comportamiento. El picante lo utilizan algunas plantas para la supervivencia y también existen picantes c...

Telefonoaz aritu gara Zientzia Gosarian DPHC materialen arloko komunikazio arduradunarekin.  Egun sakelakorik gabe ezin dugu bizi , baina Telefonoak mende eta laurden baian gehiago darama gure artean . Badira ehun eta hogeita bost urte patentatu zutela, baina teletrofonoa lehenago asmatu zuen Antonio Meucci Italiarrak osasun arazoak zituen emaztearekin etxean gora eta behera ibili gabe komunikatu...

Perseverance robota Martera iritsi denez, hark bildutako informazioak erraztuko dio pertsonari planeta gorrira hurbiltzen. Uxune Martinezek, Giovanni Schiaparelli astronomo Italiarrak Marten ikusi zituen ur-kanalek eragin duten estra-lurtarren istorioak aipatu dizkigu podcast honetan. Eneko Axpe "Maisha" fisikariak NASArako egin duen ikerketak berriz 2050 hamarkadan aurre ikusten ditu pertsonak Ma...

De momento no tenemos respuesta concreta a la pregunta, pero si evidencias de que ademas de comunicarse los Neandertales poseían una cavidad auditiva semejante a la nuestra que lleva a pensar que si. Eso se deduce de la investigación hecha publica recientemente por la Universidad de Alcalá y que lidera la profesora Mercedes Conde. El divulgador Javier Armentia nos comenta el interesante estudio so...

Artelanak faltsutzea ez da gauza erraza; artea, zientzia eta Teknologia behar dira. Mapak kopiatzea aldiz , neketsua baina erraza da. Kolore pixka bat aldatu eta aurrera! Jatorrizko mapa egiten dutenek, akatsak txikiak nahita jartzen dituzte, kopiatzailea agerian uzteko.  Bitxiak dira erabiltzen dituzten sistemak. Guillermo Roak azalpenak Ingurusfera podcastean.  

En el podcast el Astrofísico Javier Armentia, nos habla de Omuamua, el primer objeto interestelar en movimiento del que se tiene constancia. Hay quien apuesta por creer que es una evidencia extra terrestre. Se detecto por primera vez en 2017 en Hawai y por eso adquirió un nombre que nos resulta tan extraño.

Los pilotos suelen comunicar a los viajeros de la altitud a la que vuelan el avión que les transporta una vez que la maniobra de aterrizaje ha finalizado y el avión se ha estabilizado. Normalmente suelen ser unos diez mil metros sobre el nivel del mar. Mikel Abadia de Eureka zientzia museoa nos explica en el podcast cuál es la altitud adecuada y por qué. 

"Comium Maculatum"  latinezko izendapenak gauza gutxi esango dizue ziurrenera , Astaperrexila ordea ezagunagoa da  gure  artean eta zer esanik ez Zikuta. Orban gorriak dituen belar hilgarria da eta historian zehar askotan erabili izan dena. Greziar klasikoen armadako kideek soinean eramaten omen zuten,  preso hartuta ere etsaiaren mende erorita ere heriotza norberak eskura izateko. Heriotza gozoa...