Newmag

The Mandela Effect

History HY ↓ 7 episodes

The Mandela Effect is a history-and-mythbusting podcast concept built around a simple promise: many of the “facts” we feel certain about—famous events, dates, quotes, causes, outcomes—are often remembered incorrectly by large groups of people. The show uses the “Mandela effect” idea (shared, confident misremembering) as a framing device to revisit widely believed narratives and compare them against the historical record.

Author

Newmag

Episodes

Փանահ Խան. ինչպես թուրքը փորձեց «բնավորվել» Արցախում / Panah Khan: How Turks tried to "settled" in Artsakh 03.07.2026 39:36

Համաշխարհային պատմագիտությանը հայտնի չէ որևէ տեսակի փաստ, որ Ղարաբաղում հայերից առաջ ինչ-որ ժողովուրդ է ապրել: Ավելին՝ մասնագիտական խիղճ ու հարգանք ունեցող ցանկացած պատմաբան կհավաստի, որ Արցախը հայ ժողովրդի ձևավորման օրրաներից է, և երբ տեղի է ունեցել անցումը հոմոսապիենսից դեպի էթնիկ միավոր, ապա Ղարաբաղի տարածքի հոմոսապիենսը դարձել է հայ մարդ՝ լեզվով, մշակույթով և կրոնածիսական համակարգով: Այս թողար...

Հայոց պատմության ամենահայտնի դավաճանները / The most famous traitors in Armenian history 04.06.2026 1:04:26

Պատմությունը միայն հաղթանակների ու հերոսամարտերի մասին չէ։ Այն նաև ծանր դասերի շարան է՝ հաճախ գրված արյունով, պառակտմամբ ու դավաճանությամբ։ Այս էպիզոդում խոսում ենք պետական և ազգային դավաճանության տարբերությունների, դրանց պատմական հետևանքների և հանրային հիշողության մեջ թողած հետքի մասին։ Հայոց պատմության մեջ հերոսական կերպարների կողքին կան նաև այն անուններն ու դրվագները, որոնք երբեմն ուզում ենք մո...

Էնվերի ջախջախումը Սարիղամիշում / Enver's defeat at Sarıghamış 23.04.2026 47:44

Սարիղամիշ 1914. ինչպես Էնվերի ջախջախումը կանխորոշեց հայերի ճակատագիրը Սարիղամիշը պարզապես մի ճակատամարտ չէր։ Այն պատմական այն կետն էր, որտեղ որոշվում էր ոչ միայն պատերազմի ընթացքը, այլև արևմտահայության ճակատագիրը։ 1914–1915 թվականների ձմռանը Օսմանյան բանակի կործանարար պարտությունը Սարիղամիշում դարձավ մի շրջադարձ, որը երիտթուրքական վերնախավին մղեց դեպի 20-րդ դարի առաջին մեծագույն հանցագործությունը՝...

Ով հանձնեց Անին / Who Surrendered Ani? 23.03.2026 40:26

1000 տարի հայերը նույն հարցն են տալիս՝ ո՞վ էր Անիի անկման մեղավորը։ Դավաճա՞ն էր Պետրոս Գետադարձը, թե՞ պատմությունը մեզ ուրիշ բան է պատմում։ 1045 թվականին դադարեց գոյություն ունենալ Հայկական լեռնաշխարհի վերջին հայկական թագավորությունը՝ Անիի Բագրատունյաց թագավորությունը։ Այդ օրվանից անցել է ուղիղ մեկ հազարամյակ, բայց վեճը չի ավարտվել մինչև հիմա։ Ո՞վ էր մեղավորը, ո՞վ էր հայրենասերը, և արդյո՞ք մենք ճի...

Հեյդար Ալիև. կեղծիքի ճարտարապետ / Heydar Aliyev: Architect of Falsehood 06.03.2026 48:59

Ժամանակակից Ադրբեջանը հասկանալու համար միայն պատմական անդրադարձը բավարար չէ․ պետք է ճանաչել նաև այն մարդուն, որը ձևավորեց այդ պետությունը, և այն դինաստիային, որը մինչև օրս ղեկավարում է այն։ Այս էպիզոդը բացահայտում է, թե ով էր իրականում Հեյդար Ալիևը, ինչպես նա բարձրացավ խորհրդային համակարգի ամենաբարձր աստիճանները, ինչու կորցրեց իր դիրքերը ԽՍՀՄ վերջին տարիներին, և ինչպես վերադարձավ՝ նախ տիրելով Նախի...

Ով էր իրականում Պապ թագավորը / Who Was King Pap in Reality? 16.02.2026 49:07

Պապ թագավորն ապրել է մեզանից 1651 տարի առաջ, բայց նրա պատմությունը և այդ պատմության դասերն ու փիլիսոփայությունը մինչև օրս հանգիստ չի տալիս ոչ միայն պատմաբաններին, այլև տարբեր ժամանակների քաղաքական գործիչներին ու քաղաքական ռեժիմներին։ Պապի պատմությունը մի քանի անգամ փաթեթավորվել ու ծառայեցվել է որպես գաղափարախոսական գործիք։ Վերջին ամենաթարմ օրինակը խորհրդային տարիների փաթեթավորումն է, երբ հակաեկեղ...

Տափաստաններից դեպի Հայկական բարձրավանդակ․ ինչպես թուրքերը հասան Հայաստան / From the Steppe to the Highlands: How Turks Reached Armenia 26.01.2026 40:18

When the Turks first appeared in the Armenian Highlands in the 11th century, many Armenians perceived them as yet another group of raiders—dangerous, but familiar in pattern. There was a belief that through ransom, tribute, or negotiation, coexistence could be managed and a workable modus vivendi established. A millennium has now passed. Yet even after more than a thousand years of proximity, Arme...