رادیو شمسه

بدن و تجربۀ زیبایی‌شناختی؛ روایتی پدیدارشناسانه دپارتمان فلسفۀ آکادمی شمسه مدرس: دکتر مسعود علیا تجربه زیبایی شناختی، اعم از این که تجربه هنرمند باشد یا تجربه مخاطب، به صورت های نهان و آشکار با بدن و حضور بدنمندانه پیوند دارد. روشن سازی وجوه فعالانه و منفعلانه این حضور و نقش آن در تحقق و انکشاف کامل تر اثر هنری هدفی است که در این درسگفتار به آن نزدیک می شویم. در این مسیر بیش از هر چیز از...

زبان و معنای شعر نزد هایدگر متأخر دپارتمان فلسفۀ آکادمی شمسه مدرس: دکتر هانی اشرفی در برابر این تلقی فراگیر که زبان را ابزاری می‌داند که برای سهولت در برقراری ارتباط توسط انسان‌ها قرارداد شده‌است، هایدگر زبان را خانه هستی می‌داند، بدین معنا که مقدم بر همه انسان‌ها بوده و هرکدام از ما در زبانی متولد می‌شویم که از پیش، تناسبات هستی‌مان را تدارک دیده است. افزون بر این بعد هستی‌شناسانه زبان، هایدگر مت...

درآمدی بر پدیدارشناسی شعر دپارتمان فلسفۀ آکادمی شمسه مدرس: دکتر مسعود علیا پدیدارشناسی شعر شاخه ای است از پدیدارشناسی هنرهای ادبی یا ادبیات، و مورد توجه بسیاری از متفکرانی که در سنت پدیدارشناسی به هنر پرداخته اند. این درسگفتار دعوتی است به تامل درباره شعر و شاعری از منظر رویکردی که می کوشد به تجربه زیسته شعر بازگردد و غنای پدیداری آن را به چنگ آورد. مباحث درسگفتا...

سیاست‌های هنر و نهادهای هنر دپارتمان جامعه‌شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر محمدرضا مریدی رابطه هنرمند با نهادها و رویدادهای هنری رابطه­ ای در هم­ تنیده است. هم با مشارکت در این رویدادها، به آنها شکل می­دهد و هم نهادها و رویدادها همچون ساختار، بر هنرمند تاثیر می­گذارند. از همین رو جریان­های هنری شکل گرفته در این رویدادها همچون برساخته اجتماعی جلوه می­کنند که نمی­توان آن­ها را به کنش نبوغ­ آمیز یا آزاد...

خوانشی دیگر از «شهریار» ماکیاولی دپارتمان جامعه‌شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر فؤاد حبیبی چرا شرارت تنها راه نیل به حقیقت می‌نماید؟ لویی آلتوسر قریب نیم سده پیش از جذابیت، افسون و گیرایی اسرارآمیزی سخن گفت که هر خوانندۀ متون منشی فلورانسی لاجرم در مواجهه با وی احساس می‌کند. از اینکه چگونه نزد ماکیاولی با رازی عجیب مواجه می‌شویم، نوعی آشنایی غریب. متونی بس کهن که از فراز بیش از پانصد سال فاصلۀ ت...

برهان اتاق چینی و منتقدانش (فلسفه ذهن جان سرل) دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر کاوه بهبهانی جان سِرل فیلسوف معاصر ذهن و فیلسوف زبان آمریکایی است که دیدگاه‌های ویژه بحث‌انگیزی در زمینۀ ماهیت ذهن و هوش مصنوعی دارد. در این جلسات به تفصیل از دیدگاه‌های او بحث خواهیم کرد. از مباحث مهم جان سرل برهان اتاق چینی است که با این برهان نشان می‌دهد وجود هوش مصنوعیِ قوی، به معنای وجود ماشین‌های هوشمند...

جامعه شناسی مشروطه ایران دپارتمان جامعه شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر نیما شجاعی زندگی اجتماعی و حیات جمعی انسان‌ها مستلزم وجود نهادهای دموکراتیکی است که کنش‌های متقابل آن‌ها را سامان و نظم دهد. به عبارت دیگر، شکوفایی زندگی بشری، منوط به تکوین و توسعه‌ی این نهادها است؛ یعنی، آموختن بهترین شیوه‌ی «با هم زیستن». «نهادهای دموکراتیک» از لحظه‌ی تولد تا زمان مرگ با زندگی ما عجین‌اند. این دستاوردهای...

دوره انتقادی تاريخ فلسفه غرب (5): مواجهۀ عشق و عقل مدرن؛ بازخوانی اخلاق اسپینوزا دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر محمد مهدی اردبیلی هرچند دکارت نخستین فیلسوف مدرن است، اما این بندیکت اسپینوزا بود که عقلگرایی مدرن را به اوج رساند و به تعبیر هگل، اصول دکارتی را محقق ساخت. همچنین به میانجیِ او بود که برای نخستین بار عقلگرایی مدرن با شکل نوینی از وحدت‌وجود عرفانی آمیخت و فلسفه‌ای بدیع و جذاب را ر...

 متفکران سده بیستم | امانوئل لویناس 🔶رادیو شمسه،‌ پادکست آکادمی شمسه🔶 چهره دیگری آن چیزی است که آدمی قادر به کشتنش نیست، یا دست کم آن چیزی است که معنایش در این گفته خلاصه می‌شود: «قتل مکن!» نخستین کلام چهره این است «مرا نکش!» خوش‌آمدید به قسمت سوم از مجموعه پادکست های فیلسوفان سده بیست. این قسمت را به متفکری اختصاص دادیم که در دوران ما بیش از همه به مسأله «دیگری» پرداخته یعنی امانوئل ل...

هنراجتماعی؛ درباره حساسیت‌های اجتماعی هنرمند دپارتمان جامعه‌شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر محمدرضا مریدی کارِ هنرمند مستلزم فاصله‌گرفتن از زندگی روزمره است؛ این به معنای گسست رمانتیک از زندگی نیست که هنرمند را نابغه­‌ای منزوی جلوه دهد؛ هنرمند برای کنشگری باید فاصله معناداری با جامعه داشته باشد و حساسیت برانگیخته‌شده‌­ای با مسائل اجتماعی و سیاسی بیابد. به توصیف جورج زیمل، هنرمند همچون «غریبه» در جامع...

بازخوانی فلسفه هگل پیشاپدیدارشناسی: میان سیاست و ایمان دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه کاروبار فکری هگل جوان چه بود؟ مطالعه­ فرهنگ و اندیشه­ کلاسیک، پیگیری رخدادهای انقلاب کبیر فرانسه، درس­ های الهیاتی و مسیح ­شناسی، آشنایی با هنر رومانتیک، اشتغال به تفکرِ سنجشی کانتی، تأمل درباره­ آرمان آلمان، نخستین بذرهای طراحی نوعی تاریخ فلسفه و نخستین طرح­ ها برای پی­ ریزی یک نظام جامع فلسفی بخش مهمی از کار و بار...

سیر تحول چهره نگاری در هنر غرب دپارتمان هنرهای تجسمی آکادمی شمسه مدرس: دکتر فربد مرشدزاده نقاشی اروپایی را می‌توان یکی از قدیمی‌ترین سنت‌های پیوسته‌ی نقاشی در جهان دانست. در هر سنت نقاشانه می‌توان براساس روح و مقتضیات زمان تغییراتی در کیفیت موضوع، محتوی و شکل آثار هنری مشاهده کرد. نقاشی اروپایی را به لحاظ موضوعی در گروه‌های مختلفی تقسیم می‌کنند که یکی از این گروه‌ها چهره‌نگاری ست. اگرچه در سنت‌های...

زیبایی شناسی، تکرار و فرم دپارتمان جامعه شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر آرش حیدری فروید در جایی می‌گوید «یافتن هر چیز در واقع بازیابی آن است». از این منظر امر نو همواره در نسبت با چیزی پیش از خودش و در گذشته‌اش معنادار است. در این معنا فهم لحظۀ اکنون و نسبتش با امر نو همواره درگیر در فرایند تکرار است. به این ترتیب، قلمرو زیبایی شناسی و فلسفه می‌تواند عرصۀ تکرار باشد. خلق هر امر نو همواره با باز...

بازخوانی جوزف کمبل دپارتمان اسطوره شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر عباس مخبر هنر جویانی که کلاس مبانی اسطوره شناختی را گذرانده اند در این کلاس با رویکرد روانشناختی به اسطوره ها آشنا می شوند و آثار یکی از بزرگ ترین نظریه پردازان این حوزه یعنی جوزف کمبل را نقد و بررسی می کنند. در این کلاس مطالب زیر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. 1- نگاهی به جوزف کمبل: جایگاه و آثار او در اسطوره شناسی معاصر 2- اسطوره...

اسطوره های شاهنامه و آفرینش هنری 1 دپارتمان اسطوره شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر ابوالقاسم اسماعیل پورمطلق در این درسگفتار، که در 12 جلسه برگزار شده است، به بررسی و تحلیل داستان ها و اسطوره های شاهنامه، تحلیل شخصیت های کلیدی آن، و بازتاب مضامین اساطیری در هنر و ادبیات پرداخته شده است. اسطوره های کیومرث، هوشنگ، تهمورث، جمشید، فریدون، گرشاسپ، سام، رستم، زال، رودابه و کیقباد از جمله اساطیری هستند که د...

لحظۀ ماکیاولین؛ سپیده‌دمان فلسفۀ مقاومت دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر فؤاد حبیبی بندتو کروچه دهه‌ها پیش ماکیاولی را «معما»یی خواند که چه‌بسا هرگز نتوان موفق به حل آن شد. پس چگونه می‌توانیم دل خوش کنیم که با خواندن او به عوض سوءفهم یا، در بهترین حالت، تکرار مکررات، راهی به درون این دژ تسخیرناشدنی پیدا می‌کنیم؟ آیا سخنی مانده که دربارۀ ماکیاولی گفته نشده باشد؟ آیا جز وصف او در مقام پیشگام عل...

فلسفه هنر در سنت ایدئالیسم 3 دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر مسعود حسینی ســنت ایدئالیســم آلمانــی -کــه چهره هــای اصلــی آن عبارتنــد از کانــت، فیشــته، شــلینگ و هــگل- در بحــث فلســفۀ هـنر یــا «زیبایـی شناسـی»، نظریـات و ایـده هـای بدیـع و برجسـته ای را در خـود گنجانـده اسـت. هـدف ایـن درسـگفتار، بررسـی رونـد ِ تحـول ایــده هــای زیبایــی شناســانه و نقــش زیبایــی شناســی در نظــام...

درسگفتارهایی در جامعه‌شناسی هنر و ادبیات  دپارتمان ادبیات آکادمی شمسه مدرس: دکتر رضا صمیم در این درسگفتار، که نخستین مجموعه از سلسله درسگفتارهایی در جامعه‏‌شناسی هنر و ادبیات خواهد بود قصدم آن است که با مراجعه مدام به 3 شاهکار ادبی اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 میلادی (داستان‏‌های بارتلبی محرر از هرمان ملویل، مرگ ایوان ایلیچ از لئو تولستوی و مسخ از فرانتس کافکا) نشان دهم چگونه می‏‌توان (و شاید...

تاریخ فلسفه غرب | ترم چهارم | دکارت: آغاز فلسفۀ مدرن  دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر محمدمهدی اردبیلی این درسگفتار، به عنوان چهارمین ترم از دورۀ انتقادی تاریخ فلسفۀ غرب، به فلسفۀ دکارت می‌پردازد. اگر با تکیه بر اجماع موجود، رُنه دکارت را نخستین فیلسوف مدرن بدانیم، بلافاصله این پرسش مطرح می ‌شود که چه چیزی او را شایستۀ چنین عنوان برجسته‌ای کرده است؟ به بیان دیگر، او چه نظر انقلابی‌ای را...

جامعه شناسی هنر دپارتمان جامعه شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر آرش حیدری جامعه ­شناسی هنر یکی از قدیمی ­ترین و ریشه ­دارترین شاخه­ های جامعه ­شناسی است. امر هنری را چگونه باید به عنوان یک محصول اجتماعی-تاریخی فهم کرد؟ هنر همچون یک نیرو در میدان زیبایی­ شناسی چه نسبتی با دیگر حوزه ­ها و عناصر حیات اجتماعی-تاریخی دارد؟ این­ها سؤالاتی بنیادین هستند که پاسخ دادن به آن­ها می ­تواند امر هنری و فرایند تولید...

متفکران سده بیستم | ژولیا کریستوا و فمینیسم 🔶رادیو شمسه،‌ پادکست آکادمی شمسه🔶 در دومین قسمت از اپیزودهای ویژه "متفکران سده بیستم" به آثار خانم "ژولیا کریستوا" درباره فمینیسم خواهیم پرداخت . ژولیا کریستِوا (زاده ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱) فیلسوف، منتقد ادبی، روانکاو، فمینیست و رمان نویس بلغاری-فرانسوی است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ساکن فرانسه شد. مشتاقانه پذیرای پیشنهادات و انتقادات شما هستیم اجرا، ضبط، و...

بررسی تطبیقی اساطیر بین النهرین و ایران دپارتمان اسطوره شناسی آکادمی شمسه مدرس: دکتر ابوالقاسم اسماعیل پورمطلق در این درسگفتار به بررسی تطبیقی اساطیر بین النهرین (میانْ رودان) و ایران پرداخته شده است. این بررسی از آن جهت صورت گرفته است که ایران از روزگار باستان در مجاورت سرزمینی قرار داشته که اگرچه از نظر زبانی و حتی قومی و نژادی خویشاند نیستند، اما از نظر فرهنگی کاملاً خویشاوند بوده و ریشه های مش...

دودمان پژوهی هنر و زیبایی در آراء فوکو، دریدا، لاکان، کریستوا  دپارتمان فلسفه آکادمی شمسه مدرس: دکتر محمد ضیمران پسامدرنها به جای کاربرد مفهوم تاریخ از اصطلاحاتی چون دودمان پژوهی (genealogy) و دیرینه شناسی (archaeology) بهره برده اند. نیچه اولین فیلسوفی است که در برخورد با مفهوم متداول تاریخ از دودمان پژوهی یا تبارشناسی سود جست. در دودمان پژوهی، انقطاع، گسست و عدم تداوم ملاک تشخیص و ارزی...

تاریخ تحلیلی نقاشی ایران (4)| مکتب هرات تا پایان مکتب اصفهان دپارتمان هنرهای تجسمی آکادمی شمسه مدرس: دکتر علی اصغر میرزایی مهر تلفیق سنت های محلی ترکمانان با دستاوردهای شاگردان بهزاد در پایتخت جدیدش، یعنی تبریز، آنگاه که با حمایت های بی دریغ اولین پادشاهان صفوی همراه شد، مکتبی پدید آورد که نگاره هایش چشم جهانیان را خیره می کرد. در این سال ها نقاشی ایران به غایتِ درخشش خود رسیده بود، اما با ان...

متفکران سده بیستم | ژولیا کریستوا   🔶رادیو شمسه،‌ پادکست آکادمی شمسه🔶 در اولین قسمت از اپیزودهای ویژه "متفکران سده بیستم" به آثار و احوال خانم "ژولیا کریستوا" خواهیم پرداخت .ژولیا کریستِوا (زاده ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱) فیلسوف، منتقد ادبی، روانکاو، فمینیست و رمان نویس بلغاری-فرانسوی است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ در فرانسه زندگی می‌کند. 🔹پژوهش و نگارش : سحر نامور مطلق 🔶اجرا، ضبط و ویرایش: سیاوش میرزایی مه...