Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

स्तुतो भूम्या राज्यं सपदि भगदत्तेऽस्य तनये गजञ्चैकं दत्वा प्रजिघयिथ नागान्निजपुरीम् । खलेनाबद्धानां स्वगतमनसां षोडश पुन: सहस्राणि स्त्रीणामपि च धनराशिं च विपुलं ॥८॥ स्तुत: भूम्या hymns sung (to Thee) by Bhoomi Devi राज्यं सपदि the kingdom at once भगदत्ते-अस्य तनये to Bhagadatta his son गजम्-च-एकं and elephant one दत्वा प्रजघयिथ gave and sent away नागान्-निज-पुरीम् the elephants to Thy city खलेन-आब...

मुरस्त्वां पञ्चास्यो जलधिवनमध्यादुदपतत् स चक्रे चक्रेण प्रदलितशिरा मङ्क्षु भवता । चतुर्दन्तैर्दन्तावलपतिभिरिन्धानसमरं रथाङ्गेन छित्वा नरकमकरोस्तीर्णनरकम् ॥७॥ मुर:-त्वां (the Asura) Mura (to) Thee पञ्च-आस्य: the five faced one जलधि-वन-मध्यात्- from the middle of the ocean like forest उदपतत् rushed स चक्रे चक्रेण he was made by the discus प्रदलित-शिरा cut off heads मङ्क्षु भवता at once by Thee चतु:-...

स्मृतायातं पक्षिप्रवरमधिरूढस्त्वमगमो वहन्नङ्के भामामुपवनमिवारातिभवनम् । विभिन्दन् दुर्गाणि त्रुटितपृतनाशोणितरसै: पुरं तावत् प्राग्ज्योतिषमकुरुथा: शोणितपुरम् ॥६॥ स्मृत-आयातं (as and when) remembered, coming पक्षिप्रवरम्- the divine bird (Garuda) अधिरूढ:-त्वम्-अगम: riding on him Thou went वहन्-अङ्के carrying on Thy lap भामाम्-उपवनम्-इव- Satyabhaamaa, in a garden as if अराति-भवनम् in the enemy's resi...

पार्थाद्यैरप्यकृतलवनं तोयमात्राभिलक्ष्यं लक्षं छित्वा शफरमवृथा लक्ष्मणां मद्रकन्याम् । अष्टावेवं तव समभवन् वल्लभास्तत्र मध्ये शुश्रोथ त्वं सुरपतिगिरा भौमदुश्चेष्टितानि ॥५॥ पार्थ-आद्यै:-अपि by Arjuna and others also अकृत-लवनं not pierced through तोय-मात्र-अभिलक्ष्यं in water alone reflected लक्षं छित्वा the target, piercing शफरम्-अवृथा of a fish, married लक्ष्मणां मन्द्रकन्याम् Lakshmanaa, the daug...

सत्यां गत्वा पुनरुदवहो नग्नजिन्नन्दनां तां बध्वा सप्तापि च वृषवरान् सप्तमूर्तिर्निमेषात् । भद्रां नाम प्रददुरथ ते देव सन्तर्दनाद्या- स्तत्सोदर्या वरद भवत: साऽपि पैतृष्वसेयी ॥४॥ सत्यां गत्वा Satya, going to पुन:-उदवह: again Thou married (Satya) नग्नजित्-नन्दनां तां Nagnajit's daughter her बध्वा सप्त-अपि harnessing seven even च वृष-वरान् and bull's powerful सप्त-मूर्ति:-निमेषात् by seven forms assum...

तत्र क्रीडन्नपि च यमुनाकूलदृष्टां गृहीत्वा तां कालिन्दीं नगरमगम: खाण्डवप्रीणिताग्नि: । भ्रातृत्रस्तां प्रणयविवशां देव पैतृष्वसेयीं राज्ञां मध्ये सपदि जहृषे मित्रविन्दामवन्तीम् ॥३॥ तत्र क्रीडन्-अपि च there sporting even and यमुना-कूल-दृष्टां on Yamuna's bank seen गृहीत्वा तां कालिन्दीम् taking that Kaalindi नगरम्-अगम: to the city (Thou) went खाण्डव-प्रीणित-अग्नि: by the khandava forest pleasing the...

भद्रां भद्रां भवदवरजां कौरवेणार्थ्यमानां त्वद्वाचा तामहृत कुहनामस्करी शक्रसूनु: । तत्र क्रुद्धं बलमनुनयन् प्रत्यगास्तेन सार्धं शक्रप्रस्थं प्रियसखमुदे सत्यभामासहाय: ॥२॥ भद्रां भद्रां the virtuous Subhadraa भवत्-अवरजां Thy younger sister कौरवेण-अर्थ्यमानाम् by the Kaurava (Duryodhana) sought (in marriage) त्वत्-वाचा by Thy words ताम्-अहृत her carried away कुहना-मस्करी as a false sanyaasi शक्रसूनु:...

स्निग्धां मुग्धां सततमपि तां लालयन् सत्यभामां यातो भूय: सह खलु तया याज्ञसेनीविवाहम् । पार्थप्रीत्यै पुनरपि मनागास्थितो हस्तिपुर्यां सशक्रप्रस्थं पुरमपि विभो संविधायागतोऽभू: ॥१॥ स्निग्धां मुग्धां loving and very beautiful स्ततम्-अपि for some time also तां लालयन् her endearing सत्यभामां Satyabhaamaa यात: भूय: (Thou) went, thereafter सह खलु तया with indeed her याज्ञसेनी-विवाहम् to Paanchaali's marria...

यातं भयेन कृतवर्मयुतं पुनस्त- माहूय तद्विनिहितं च मणिं प्रकाश्य । तत्रैव सुव्रतधरे विनिधाय तुष्यन् भामाकुचान्तशयन: पवनेश पाया: ॥११॥ यातं भयेन having fled in fear कृतवर्मयुतं Kritvarma along with पुन:-तम्-आहूय again calling him तत्-विनिहितम् च with him hidden and मणिम् प्रकाश्य the jewel bringing out तत्र-एव सुव्रत-धरे there only (him) with good deeds, endowed विनिधाय तुष्यन् retaining and satisfyi...

भक्तस्त्वयि स्थिरतर: स हि गान्दिनेय- स्तस्यैव कापथमति: कथमीश जाता । विज्ञानवान् प्रशमवानहमित्युदीर्णं गर्वं ध्रुवं शमयितुं भवता कृतैव ॥१०॥ भक्त:-त्वयि devoted to Thee स्थिरतर: very firmly स हि गान्दिनेय: that indeed Akrura तस्य-एव his also कापथ-मति: evil mind कथम्-ईश जाता how O Lord! was produced विज्ञानवान् all knowing प्रशमवान्-अहम्- well self controlled am I इति-उदीर्णं गर्वं thus bloated vanit...

अक्रूर एष भगवन् भवदिच्छयैव सत्राजित: कुचरितस्य युयोज हिंसाम् । अक्रूरतो मणिमनाहृतवान् पुनस्त्वं तस्यैव भूतिमुपधातुमिति ब्रुवन्ति ॥९॥ अक्रूर एष Akrura, this भगवन् O Lord! भवत्-इच्छया-एव by Thy will alone सत्राजित: कुचरितस्य of Satraajit, the notorious युयोज हिंसाम् caused the death अक्रूरत: मणिम्- from Akrura the jewel अनाहृतवान् पुन:-त्वं did not take back again Thou तस्य एव भूतिम्- his alone pros...

शोकात् कुरूनुपगतामवलोक्य कान्तां हत्वा द्रुतं शतधनुं समहर्षयस्ताम् । रत्ने सशङ्क इव मैथिलगेहमेत्य रामो गदां समशिशिक्षत धार्तराष्ट्रम् ॥८॥ शोकात् due to grief कुरून्-उपगताम्- to the country of Kuru's having come अवलोक्य कान्तां seeing (Thy) wife हत्वा द्रुतं शतधनुं killing quickly Shatadhanu समहर्षय:-ताम् appeased her रत्ने सशङ्क इव about the jewel doubting, as though मैथिल-गेहम्-एत्य to the king o...

व्रीलाकुलां रमयति त्वयि सत्यभामां कौन्तेयदाहकथयाथ कुरून् प्रयाते । ही गान्दिनेयकृतवर्मगिरा निपात्य सत्राजितं शतधनुर्मणिमाजहार ॥७॥ व्रीला-आकुलां by shyness overcome रमयति त्वयि (her) delighting (when) Thou were सत्यभामाम् her Satyabhaamaa कौन्तेय-दाह- the son's of Kunti's burning कथया-अथ news, then कुरून् प्रयाते Thou to Kurukshetra went away ही how shameful गान्दिनेय-कृतवर्म-गिरा by Akrura and Kri...

तदनु स खलु ब्रीलालोलो विलोलविलोचनां दुहितरमहो धीमान् भामां गिरैव परार्पिताम् । अदित मणिना तुभ्यं लभ्यं समेत्य भवानपि प्रमुदितमनास्तस्यैवादान्मणिं गहनाशय: ॥६॥ तदनु स खलु thereafter he indeed ब्रीला-लोल: shame filled with विलोल-लोचनां with loving eyes दुहितरम्-अहो the daughter Oh! धीमान् the intelligent one (Satraajit) भामान् Satyabhaamaa गिरा-एव by words only पर-अर्पिताम् given to another अदित मणिन...

बुध्वाऽथ तेन दत्तां नवरमणीं वरमणिं च परिगृह्णन् । अनुगृह्णन्नमुमागा: सपदि च सत्राजिते मणिं प्रादा: ॥५॥ बुध्वा-अथ recognizing (Thee) then तेन दत्तां by him was given नव-रमणीं to the young girl (his daughter) वर-मणिं च the precious jewel and परिगृह्णन् accepting अनुगृह्णन्-अमुम्- blessing him आगा: सपदि returning immediately च सत्राजिते and to Satraajit मणिं प्रादा: the jewel gave back Finally when J...

भवन्तमवितर्कयन्नतिवया: स्वयं जाम्बवान् मुकुन्दशरणं हि मां क इह रोद्धुमित्यालपन् । विभो रघुपते हरे जय जयेत्यलं मुष्टिभि- श्चिरं तव समर्चनं व्यधित भक्तचूडामणि: ॥४॥ भवन्तम्-अवितर्कयन्- Thee not identifying अति-वया: due to age स्वयं जाम्बवान् himself Jaambavaan मुकुन्द-शरणं to Mukunda surrendered हि माम् क:-इह indeed me, who here रोद्धुम्-इति-आलपन् is to obstruct, thus saying विभो रघुपते O Lord Raama!...

शशंसु: सत्राजिद्गिरमनु जनास्त्वां मणिहरं जनानां पीयूषं भवति गुणिनां दोषकणिका । तत: सर्वज्ञोऽपि स्वजनसहितो मार्गणपर: प्रसेनं तं दृष्ट्वा हरिमपि गतोऽभू: कपिगुहाम् ॥३॥ शशंसु: talked about सत्राजित्-गिरम्-अनु Satraajit's words following जना:-त्वां मणि-हरं the people, Thou jewel thief जनानां पीयूषं for the people nectar like भवति गुणिनां it is of the virtuous दोष-कणिका fault slightest तत: सर्वज्ञ:-अपि...

अदत्तं तं तुभ्यं मणिवरमनेनाल्पमनसा प्रसेनस्तद्भ्राता गलभुवि वहन् प्राप मृगयाम् । अहन्नेनं सिंहो मणिमहसि मांसभ्रमवशात् कपीन्द्रस्तं हत्वा मणिमपि च बालाय ददिवान् ॥२॥ अदत्तं तं not giving that तुभ्यं मणिवरम्- to Thee the precious jewel अनेन-अल्प-मनसा by him the narrow minded प्रसेन:-तत्-भ्राता Prasena, his brother गल-भुवि वहन् in the neck wearing प्राप मृगयाम् went hunting अहन्-एनम् सिंह: killed him...

सत्राजितस्त्वमथ लुब्धवदर्कलब्धं दिव्यं स्यमन्तकमणिं भगवन्नयाची: । तत्कारणं बहुविधं मम भाति नूनं तस्यात्मजां त्वयि रतां छलतो विवोढुम् ॥१॥ सत्राजित:- from Satraajit त्वम्-अथ Thou then लुब्ध-वत्- greedy man like अर्क-लब्धं from the sun attained दिव्यं स्यमन्तक-मणिं divine Syamantaka jewel भगवन्-अयाची: O Lord Thou asked for तत्-कारणं the reason बहु-विधं many fold मम भाति नूनं to me appeals indeed तस्य...

तदधिकैरथ लालनकौशलै: प्रणयिनीमधिकं सुखयन्निमाम् । अयि मुकुन्द भवच्चरितानि न: प्रगदतां गदतान्तिमपाकुरु ॥१२॥ तत्-अधिकै:-अथ then more than before लालन-कौशलै: by affection expertises प्रणयिनीम्-अधिकं the beloved, evermore सुखयन्-इमाम् delighting her अयि मुकुन्द O Bestower of liberation! भवत्-चरितानि Thy excellences न: प्रगदतां we narrating गद-तान्तिम्-अपाकुरु (our) disease causing sufferings do remove...

विविधनर्मभिरेवमहर्निशं प्रमदमाकलयन् पुनरेकदा । ऋजुमते: किल वक्रगिरा भवान् वरतनोरतनोदतिलोलताम् ॥११॥ विविध-नर्मभि:- by various jokes एवम्-अह:-निशम् thus day and night प्रमदम्-आकलयन् delight creating पुन:-एकदा again one day ऋजु-मते: simple minded (her) किल वक्र-गिरा certainly with doubtful words भवान् Thou वर-तनो:-अतनोत्- for the beautiful one created अति-लोलताम् severe agitation Day and night Thou d...

नवसमागमलज्जितमानसां प्रणयकौतुकजृम्भितमन्मथाम् । अरमय: खलु नाथ यथासुखं रहसि तां हसितांशुलसन्मुखीम् ॥१०॥ नव-समागम newness of being with her husband लज्जित-मानसाम् with a shy mind प्रणय-कौतुक- love and joy जृम्भित-मन्मथाम् increasing the passion अरमय: खलु sported (Thou) indeed नाथ O Lord! यथा-सुखं so as to (make her) happy रहसि तां in private, her हसित-अंशुल-सन्मुखीम् smile rays brightening her face...

तदनु रुक्मिणमागतमाहवे वधमुपेक्ष्य निबध्य विरूपयन् । हृतमदं परिमुच्य बलोक्तिभि: पुरमया रमया सह कान्तया ॥९॥ तदनु रुक्मिणम्- thereafter Rukmi आगतम्-आहवे (who had) come for battle वधम्-उपेक्ष्य to kill refraining निबध्य विरूपयन् binding and disfiguring (him) हृत-मदम् humbling (his) pride परिमुच्य (then) releasing (him) बल-उक्तिभि: by Balaraam's direction पुरम्-अया: came to town रमया सह कान्तया with Ra...

क्व नु गत: पशुपाल इति क्रुधा कृतरणा यदुभिश्च जिता नृपा: । न तु भवानुदचाल्यत तैरहो पिशुनकै: शुनकैरिव केसरी ॥८॥ क्व नु गत: where indeed has he gone पशुपाल इति the cowherd, thus क्रुधा कृतरणा enraged (and) fighting यदुभि:-च by the Yadus, and जिता:-नृपा: won over, the kings न तु भवान्- not indeed Thou उदचाल्यत were to be swayed तै:-अहो by them, O what a wonder! पिशुनकै: the wicked ones शुनकै:-इव केसरी...

क्वनु गमिष्यसि चन्द्रमुखीति तां सरसमेत्य करेण हरन् क्षणात् । समधिरोप्य रथं त्वमपाहृथा भुवि ततो विततो निनदो द्विषाम् ॥७॥ क्वनु गमिष्यसि where indeed are you going चन्द्रमुखी-इति O Moon faced one! Thus तां सरसम्-एत्य her quickly reaching करेण हरन् क्षणात् by hand leading away instantly समधिरोप्य रथं helping her in the chariot त्वम्-अपाहृथा Thou carried away भुवि तत: वितत: all over the earth then spr...