Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

यदि ह्ययाचिष्यमदास्यदच्युतो वदामि भार्यां किमिति व्रजन्नसौ । त्वदुक्तिलीलास्मितमग्नधी: पुन: क्रमादपश्यन्मणिदीप्रमालयम् ॥८॥ यदि हि-अयाचिष्यम्- if indeed I had asked अदास्यत्-अच्युत: would have given Krishna वदामि भार्यां किम्-इति will tell my wife what, thus व्रजन्-असौ walking he त्वत्-उक्ति-लीला-स्मित- Thy talks and playful smile मग्न-धी: पुन: with mind immersed in then क्रमात्-अपश्यत्- gradually...

भक्तेषु भक्तेन स मानितस्त्वया पुरीं वसन्नेकनिशां महासुखम् । बतापरेद्युर्द्रविणं विना ययौ विचित्ररूपस्तव खल्वनुग्रह: ॥७॥ भक्तेषु भक्तेन in the devotees, devoted (by Thee) स मानित:- he was honoured त्वया पुरीं वसन्- by Thee, in the city staying एक निशाम् for one night महा-सुखम् very happily बत-अपरेद्यु:- alas! Next day द्रविणं विना ययौ wealth without went away विचित्र-रूप:-तव of strange forms are Th...

त्रपाजुषोऽस्मात् पृथुकं बलादथ प्रगृह्य मुष्टौ सकृदाशिते त्वया । कृतं कृतं नन्वियतेति संभ्रमाद्रमा किलोपेत्य करं रुरोध ते ॥६॥ त्रपाजुष:-अस्मात् who was feeling shy, from him पृथुकम् बलात्-अथ the flattened rice forcefully, then प्रगृह्य snatching मुष्टौ सकृत्- a fistful once आशिते त्वया being eaten by Thee कृतं कृतं enough enough ननु-इयत-इति indeed this much thus संभ्रमात्-रमा in consternation, Rama...

प्रपूजितं तं प्रियया च वीजितं करे गृहीत्वाऽकथय: पुराकृतम् । यदिन्धनार्थं गुरुदारचोदितैरपर्तुवर्ष तदमर्षि कानने ॥५॥ प्रपूजितं तं well honoured (by Thee) he प्रियया च वीजितं and by Thy consort fanned करे गृहीत्वा- by hand taking अकथय: (Thou) narrated पुराकृतम् the incidents यत्-इन्धन-अर्थम् like (when) for fire wood गुरु-दार-चोदितै:- on the teacher's wife's behest अपर्तु-वर्षम् in an unseasonal rain...

गतोऽयमाश्चर्यमयीं भवत्पुरीं गृहेषु शैब्याभवनं समेयिवान् । प्रविश्य वैकुण्ठमिवाप निर्वृतिं तवातिसम्भावनया तु किं पुन: ॥४॥ गत:-अयम्- reaching he आश्च्र्यमयीम् wondrous भवत्-पुरीम् Thy city गृहेषु शैब्या-भवन among the houses, Mitravrinda's house समेयिवान् entered प्रविश्य entering वैकुण्ठम्-इव- Vaikuntha only आप निवृतिं attained supreme peace तव-अति-सम्भावनया by Thy lavish hospitality तु किम् पुन: in...

इतीरितोऽयं प्रियया क्षुधार्तया जुगुप्समानोऽपि धने मदावहे । तदा त्वदालोकनकौतुकाद्ययौ वहन् पटान्ते पृथुकानुपायनम् ॥३॥ इति-ईरितम्-अयं thus told he प्रियया क्षुधार्तया by (his wife) troubled by hunger जुगुप्समान:-अपि with revulsion even धने मद-आवहे in wealth due to its arrogance bearing तदा त्वत्-आलोकन- then, Thee to meet कौतुकात्-ययौ eagerness (he) went वहन् पट-अन्ते carrying in one corner of his clo...

समानशीलाऽपि तदीयवल्लभा तथैव नो चित्तजयं समेयुषी । कदाचिदूचे बत वृत्तिलब्धये रमापति: किं न सखा निषेव्यते ॥२॥ समान-शीला-अपि (being) of same nature even तदीय-वल्लभा his wife तथा-एव नो in the same manner did not चित्त-जयं समेयुषी mind control achieve कदाचित्-ऊचे बत once said O! वृत्ति-लब्धये a livelihood to get रमापति: the Consort of Laxmi किं न सखा why do not your friend निषेव्यते approach His wife w...

कुचेलनामा भवत: सतीर्थ्यतां गत: स सान्दीपनिमन्दिरे द्विज: । त्वदेकरागेण धनादिनिस्स्पृहो दिनानि निन्ये प्रशमी गृहाश्रमी ॥१॥ कुचेल-नामा Kuchela named भवत: सतीर्थ्यतां with Thee (who was) a fellow disciple गत: स went to, he सान्दिपनि-मन्दिरे at sage Saandipani's hermitage द्विज: that Braahmana त्वत्-एक-रागेण with Thee steadily devoted धन-आदि-निस्स्पृह: in wealth etc., desireless दिनानि निन्ये days spe...

प्रायेण द्वारवत्यामवृतदयि तदा नारदस्त्वद्रसार्द्र- स्तस्माल्लेभे कदाचित्खलु सुकृतनिधिस्त्वत्पिता तत्त्वबोधम् । भक्तानामग्रयायी स च खलु मतिमानुद्धवस्त्वत्त एव प्राप्तो विज्ञानसारं स किल जनहितायाधुनाऽऽस्ते बदर्याम् ॥११॥ प्रायेण द्वारवत्याम्- mostly in Dwaarika अवृतत्-अयि stayed O Lord! Thou तदा नारद:- then Naarada त्वत्-रसार्द्र्:- in Thy bliss immersed तस्मात्-लेभे from him received कदाचित्-खलु onc...

प्रायेण द्वारवत्यामवृतदयि तदा नारदस्त्वद्रसार्द्र- स्तस्माल्लेभे कदाचित्खलु सुकृतनिधिस्त्वत्पिता तत्त्वबोधम् । भक्तानामग्रयायी स च खलु मतिमानुद्धवस्त्वत्त एव प्राप्तो विज्ञानसारं स किल जनहितायाधुनाऽऽस्ते बदर्याम् ॥११॥ प्रायेण द्वारवत्याम्- mostly in Dwaarika अवृतत्-अयि stayed O Lord! Thou तदा नारद:- then Naarada त्वत्-रसार्द्र्:- in Thy bliss immersed तस्मात्-लेभे from him received कदाचित्-खलु onc...

एवं नानाविहारैर्जगदभिरमयन् वृष्णिवंशं प्रपुष्ण- न्नीजानो यज्ञभेदैरतुलविहृतिभि: प्रीणयन्नेणनेत्रा: । भूभारक्षेपदम्भात् पदकमलजुषां मोक्षणायावतीर्ण: पूर्णं ब्रह्मैव साक्षाद्यदुषु मनुजतारूषितस्त्वं व्यलासी: ॥१०॥ एवं नाना-विहारै:- in this manner, by various sportive activities जगत्-अभिरमयन् the world delighting वृष्णि-वंशं प्रपुष्णन्- the Vrishni clan nurturing ईजान:-यज्ञ-भेदै:- performing sacrifices b...

युवां मामेव द्वावधिकविवृतान्तर्हिततया विभिन्नौ सन्द्रष्टुं स्वयमहमहार्षं द्विजसुतान् । नयेतं द्रागेतानिति खलु वितीर्णान् पुनरमून् द्विजायादायादा: प्रणुतमहिमा पाण्डुजनुषा ॥९॥ युवां माम्-एव द्वौ- you two are Myself alone, in two forms अधिक-विवृत-अन्तर्हिततया by well manifested and by obstructed (divinity) विभिनौ are different सन्द्रष्टुं to see (meet) स्वयम्-अहम्-अहार्षंम् Myself I took away द्विज-स...

तत्रासीनं भुजङ्गाधिपशयनतले दिव्यभूषायुधाद्यै- रावीतं पीतचेलं प्रतिनवजलदश्यामलं श्रीमदङ्गम् । मूर्तीनामीशितारं परमिह तिसृणामेकमर्थं श्रुतीनां त्वामेव त्वं परात्मन् प्रियसखसहितो नेमिथ क्षेमरूपम् ॥८॥ तत्र-आसीनम् there sitting भुजङ्ग-अधिप-शयन-तले (on) the serpent king (as) bed' surface दिव्य-भूषा-आयुध-आद्यै:- with divine attire ,weapons etc आवीतं पीतचेलं adorned and with a yellow (silk) garment प्रतिन...

सार्धं तेन प्रतीचीं दिशमतिजविना स्यन्दनेनाभियातो लोकालोकं व्यतीतस्तिमिरभरमथो चक्रधाम्ना निरुन्धन् । चक्रांशुक्लिष्टदृष्टिं स्थितमथ विजयं पश्य पश्येति वारां पारे त्वं प्राददर्श: किमपि हि तमसां दूरदूरं पदं ते ॥७॥ सार्धं तेन with him प्रतीचीं दिशम्- to the westward direction अति-जविना स्यन्दनेन- by a very fast chariot अभियात: going लोकालोकं व्यतीत:- (the mountain of ) Lokaaloka crossing तिमिरभरम्-अथ...

मानी स त्वामपृष्ट्वा द्विजनिलयगतो बाणजालैर्महास्त्रै रुन्धान: सूतिगेहं पुनरपि सहसा दृष्टनष्टे कुमारे । याम्यामैन्द्रीं तथाऽन्या: सुरवरनगरीर्विद्ययाऽऽसाद्य सद्यो मोघोद्योग: पतिष्यन् हुतभुजि भवता सस्मितं वारितोऽभूत् ॥६॥ मानी स त्वाम्-अपृष्ट्वा proud he, without asking Thee द्विज-निलय-गत: to the Braahmina's house went बाण-जालै:-महा-अस्त्रै: with arrows and divine missiles रुन्धान: सूतिगेहं blocked th...

नष्टा अष्टास्य पुत्रा: पुनरपि तव तूपेक्षया कष्टवाद: स्पष्टो जातो जनानामथ तदवसरे द्वारकामाप पार्थ: । मैत्र्या तत्रोषितोऽसौ नवमसुतमृतौ विप्रवर्यप्ररोदं श्रुत्वा चक्रे प्रतिज्ञामनुपहृतसुत: सन्निवेक्ष्ये कृशानुम् ॥५॥ नष्टा:-अष्ट-अस्य पुत्रा: are dead eight of his sons पुन:-अपि तव तु- again also Thy indeed उपेक्षया कष्टवाद: indifference (because of which) disrepute स्पष्ट: जात: clear it was made जनानाम...

भूयोऽथ द्वारवत्यां द्विजतनयमृतिं तत्प्रलापानपि त्वम् को वा दैवं निरुन्ध्यादिति किल कथयन् विश्ववोढाप्यसोढा: । जिष्णोर्गर्वं विनेतुं त्वयि मनुजधिया कुण्ठितां चास्य बुद्धिं तत्त्वारूढां विधातुं परमतमपदप्रेक्षणेनेति मन्ये ॥४॥ भूय:-अथ द्वारवत्यां again then in Dwaarikaa द्विज-तनय-मृतिम् the Braahmin's son's death तत्-प्रलापान्-अपि त्वम् his lamentation also Thou को वा दैवं निरुन्ध्यात्- who indeed can...

गच्छन् द्विमूर्तिरुभयोर्युगपन्निकेत- मेकेन भूरिविभवैर्विहितोपचार: । अन्येन तद्दिनभृतैश्च फलौदनाद्यै- स्तुल्यं प्रसेदिथ ददथ च मुक्तिमाभ्याम् ॥३॥ गच्छन्-द्विमूर्ति:- going in two (similar) forms उभयो:-युगपत्- to both at the same time निकेतम्- the houses एकेन भूरिविभवै:- by one with plenty of rich offerings विहित-उपचार: performed (Thy) worship अन्येन by the other तत्-दिन-भृतै:-च and with that day's a...

श्रुतदेव इति श्रुतं द्विजेन्द्रं बहुलाश्वं नृपतिं च भक्तिपूर्णम् । युगपत्त्वमनुग्रहीतुकामो मिथिलां प्रापिथं तापसै: समेत: ॥२॥ श्रुतदेव Shrutadeva इति श्रुतं thus well known द्विजेन्द्रम् the great Braahmina बहुलाश्वम् (and) Bahulaashwa नृपतिं च भक्तिपूर्णम् the king and full of devotion युगपत्- at the same time त्वम्-अनुग्रहीतु-काम: Thou, to bless, desiring मिथिलां प्रापिथ to Mithilaa went तापसै: स...

प्रागेवाचार्यपुत्राहृतिनिशमनया स्वीयषट्सूनुवीक्षां काङ्क्षन्त्या मातुरुक्त्या सुतलभुवि बलिं प्राप्य तेनार्चितस्त्वम् । धातु: शापाद्धिरण्यान्वितकशिपुभवान् शौरिजान् कंसभग्ना- नानीयैनान् प्रदर्श्य स्वपदमनयथा: पूर्वपुत्रान् मरीचे: ॥१॥ प्राक्-एव- long back only आचार्य-पुत्र-आहृति- (thy) teacher's son bringing back निशमनया hearing about स्वीय-षट्-सूनु- (her) own six sons वीक्षां कांक्षन्त्या to see desi...

धर्मौघं धर्मसूनोरभिदधदखिलं छन्दमृत्युस्स भीष्म- स्त्वां पश्यन् भक्तिभूम्नैव हि सपदि ययौ निष्कलब्रह्मभूयम् । संयाज्याथाश्वमेधैस्त्रिभिरतिमहितैर्धर्मजं पूर्णकामं स्म्प्राप्तो द्वरकां त्वं पवनपुरपते पाहि मां सर्वरोगात् ॥११॥ धर्मौघं धर्मसूनो:- the great Dharmas to Yudhishthira अभिदधत्-अखिलं teaching in totality छन्द-मृत्यु:-स भीष्म:- moment of death, who could decide, he BheeShma त्वां पश्यन् Thee see...

संसुप्तद्रौपदेयक्षपणहतधियं द्रौणिमेत्य त्वदुक्त्या तन्मुक्तं ब्राह्ममस्त्रं समहृत विजयो मौलिरत्नं च जह्रे । उच्छित्यै पाण्डवानां पुनरपि च विशत्युत्तरागर्भमस्त्रे रक्षन्नङ्गुष्ठमात्र: किल जठरमगाश्चक्रपाणिर्विभो त्वम् ॥१०॥ संसुप्त-द्रौपदेय deep in sleep, the sons of Draupadi क्षपण-हत-धियं having killed, the evil minded द्रौणिम्-एत्य Drona's son (Ashwatthaamaa) approaching त्वत्-उक्त्या by Thy saying...

युद्धादौ तीर्थगामी स खलु हलधरो नैमिशक्षेत्रमृच्छ- न्नप्रत्युत्थायिसूतक्षयकृदथ सुतं तत्पदे कल्पयित्वा । यज्ञघ्नं वल्कलं पर्वणि परिदलयन् स्नाततीर्थो रणान्ते सम्प्राप्तो भीमदुर्योधनरणमशमं वीक्ष्य यात: पुरीं ते ॥९॥ युद्ध-आदौ तीर्थ-गामी at the beginning of the battle, going for pilgrimage स खलु हलधर: that indeed Balaraama नैमिश-क्षेत्रम्-ऋच्छन्- the Naimishyaaranya area covering अप्रत्युत्थायि-सूत- who...

युद्धे द्रोणस्य हस्तिस्थिररणभगदत्तेरितं वैष्णवास्त्रं वक्षस्याधत्त चक्रस्थगितरविमहा: प्रार्दयत्सिन्धुराजम् । नागास्त्रे कर्णमुक्ते क्षितिमवनमयन् केवलं कृत्तमौलिं तत्रे त्रापि पार्थं किमिव नहि भवान् पाण्डवानामकार्षीत् ॥८॥ युद्धे द्रोणस्य in the fight with Drona हस्ति-स्थिर- on an elephant firmly seated रण-भगदत्त-ईरितं the fighting Bhagadatta discharged वैष्णव-अस्त्रं the Vaishnava (Naaraayana) miss...

भक्तोत्तंसेऽथ भीष्मे तव धरणिभरक्षेपकृत्यैकसक्ते नित्यं नित्यं विभिन्दत्ययुतसमधिकं प्राप्तसादे च पार्थे । निश्शस्त्रत्वप्रतिज्ञां विजहदरिवरं धारयन् क्रोधशाली- वाधावन् प्राञ्जलिं तं नतशिरसमथो वीक्ष्य मोदादपागा: ॥७॥ भक्त-उत्तंसे-अथ भीष्मे the leading devotee, then, Bheeshma तव धरणि-भर-क्षेप- Thy (purpose of) the earth's burden reducing कृत्ये-एक-सक्ते in fulfilling alone engaged नित्यं नित्यं विभिन्द...