Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

अर्धपीतकुचकुड्मले त्वयि स्निग्धहासमधुराननाम्बुजे । दुग्धमीश दहने परिस्रुतं धर्तुमाशु जननी जगाम ते ॥२॥ अर्धपीत- having half drunk कुचकुड्मले the breasts lotus bud like त्वयि स्निग्ध-हास- (when) Thee with a charming smile मधुर-आनन-अम्बुजे on the sweet face, lotus like दुग्धम्-ईश the milk, O Lord! दहने परिस्रुतं on the fire, having overflown धर्तुम्-आशु to hold it, fast जननी जगाम ते mother went away,...

एकदा दधिविमाथकारिणीं मातरं समुपसेदिवान् भवान् । स्तन्यलोलुपतया निवारयन्नङ्कमेत्य पपिवान् पयोधरौ ॥१॥ एकदा once दधि-विमाथ-कारिणीं the curd churning as she was मातरं Thy mother समुपसेदिवान् भवान् approached Thou स्तन्य-लोलुपतया breast milk desiring निवारयन्- obstructing (the churning) अङ्कम्-एत्य up (her) lap climbing पपिवान् पयोधरौ (Thou) sucked her breasts Once when Thy mother was churning the curd...

धृततत्त्वधियं तदा क्षणं जननीं तां प्रणयेन मोहयन् । स्तनमम्ब दिशेत्युपासजन् भगवन्नद्भुतबाल पाहि माम् ॥१०॥ धृत-तत्त्व-धियं holding the reality in the mind तदा क्षणं at that time for a moment जननीं तां to the mother प्रणयेन मोहयन् by affection enchanting (deluding) स्तनम्-अम्ब दिश- breast milk O Mother give' इति-उपासजन् thus embracing भगवन्- O Lord! अद्भुत-बाल O Wonderful Child! पाहि माम् protect me...

विकसद्भुवने मुखोदरे ननु भूयोऽपि तथाविधानन: । अनया स्फुटमीक्षितो भवाननवस्थां जगतां बतातनोत् ॥९॥ विकसत्-भुवने revealing the worlds मुख-उदरे in the inside of the mouth ननु भूय:-अपि indeed then again also तथा-विध-आनन: that same type of face अनया स्फुटम्-ईक्षित: by her was clearly seen भवान्-अनवस्थां Thou as the infinitude जगतां of the universe बत्-आतनोत् definitely expounded In the cavity of Thy mouth...

कलशाम्बुधिशायिनं पुन: परवैकुण्ठपदाधिवासिनम् । स्वपुरश्च निजार्भकात्मकं कतिधा त्वां न ददर्श सा मुखे ॥८॥ कलश-अम्बुधि-शायिनं in the milk ocean, the recliner पुन: पर-वैकुण्ठपद- as the Paramaatamaa, in the Vaikuntha abode अधिवासिनम् the resident स्व-पुर:-च in front of herself निज-अर्भक-आत्मकं as her own son कतिधा in how many ways त्वाम् न ददर्श Thee did not see सा मुखे she in (Thy) mouth Yashodaa saw i...

कुहचिद्वनमम्बुधि: क्वचित् क्वचिदभ्रं कुहचिद्रसातलम् । मनुजा दनुजा: क्वचित् सुरा ददृशे किं न तदा त्वदानने ॥७॥ कुहचित्-वनम्- somewhere the forests अम्बुधि: क्वचित् the oceans somewhere क्वचित्-अभ्रं somewhere the sky कुहचित्-रसातलम् somewhere the Rasaatala मनुजा: दनुजा: human beings, demons क्वचित् सुरा: somewhere the devas ददृशे किं न seen what not was तदा त्वत्-आनने at that time in Thy mouth At th...

अपि मृल्लवदर्शनोत्सुकां जननीं तां बहु तर्पयन्निव । पृथिवीं निखिलां न केवलं भुवनान्यप्यखिलान्यदीदृश: ॥६॥ अपि मृल्-लव even a mud trace दर्शन-उत्सुकां eager to see जननीं तां to mother that बहु तर्पयन्-इव very much trying to please as though, पृथिवीं निखिलां the earth whole न केवलं not only भुवनान्-अपि- the other worlds also अखिलान्-अदीदृश: entirely showed Thy mother was eager to see just a trace of m...

अयि ते सकलैर्विनिश्चिते विमतिश्चेद्वदनं विदार्यताम् । इति मातृविभर्त्सितो मुखं विकसत्पद्मनिभं व्यदारय: ॥५॥ अयि ते O Boy! Of you सकलै:-विनिश्चिते by every one asserted विमति:-चेत्- is, if disagreed वदनं विदार्यताम् mouth (please) open इति मातृ-विभर्त्सित: thus by mother reprimanded मुखं विकसत्-पद्म-निभम् the mouth opening, lotus like व्यदारय: (Thou) opened O Boy! If you deny what all the others are...

अयि दुर्विनयात्मक त्वया किमु मृत्सा बत वत्स भक्षिता । इति मातृगिरं चिरं विभो वितथां त्वं प्रतिजज्ञिषे हसन् ॥४॥ अयि दुर्विनयात्मक O naughty (one) त्वया किमु by you was it मृत्सा बत that mud indeed वत्स भक्षिता O son, was eaten इति मातृगिरं such the words of Thy mother चिरं विभो for a long time O Lord वितथां त्वं as false, Thee प्रतिजज्ञिषे हसन् asserted laughingly O you naughty one! Is it that you...

अयि ते प्रलयावधौ विभो क्षितितोयादिसमस्तभक्षिण: । मृदुपाशनतो रुजा भवेदिति भीता जननी चुकोप सा ॥३॥ अयि O (Thou) ते प्रलय-अवधौ Thee at the time of deluge विभो O Lord! क्षिति-तोय-आदि- earth water etc समस्त-भक्षिण: everything consuming मृद्-उपाशनत: by eating mud, रुजा भवेत्-इति sickness may be, thus भीता जननी (Thy) frightened mother चुकोप सा she became angry O Lord! At the time of the deluge Thou do con...

पुनरप्यथ बालकै: समं त्वयि लीलानिरते जगत्पते । फलसञ्चयवञ्चनक्रुधा तव मृद्भोजनमूचुरर्भका: ॥२॥ पुन:-अपि-अथ again also बालकै: समं with the children त्वयि लीला-निरते (when) Thou were engrossed in play जगत्पते O Lord of the Universe! फल-सञ्चय- in collecting the fruits वञ्चन-क्रुधा being cheated and angered (the children) तव मृद्-भोजनम्- Thy eating of sand ऊचु:-अर्भका: reported the children O Lord of the...

अयि देव पुरा किल त्वयि स्वयमुत्तानशये स्तनन्धये । परिजृम्भणतो व्यपावृते वदने विश्वमचष्ट वल्लवी ॥१॥ अयि देव O Lord! पुरा किल long ago indeed त्वयि स्वयम्- (when) Thou by Thyself उत्तानशये while lying on the back स्तनन्धये and sucking at the breast (of Yashodaa) परिजृम्भणत: by yawning व्यपावृते वदने in Thy open mouth विश्वम्-अचष्ट the universe, was seen वल्लवी by the cowherdess (Yashodaa) O Lord! On...

किं किं बतेदमिति संभ्रम भाजमेनं ब्रह्मार्णवे क्षणममुं परिमज्ज्य तातम् । मायां पुनस्तनय-मोहमयीं वितन्वन् आनन्दचिन्मय जगन्मय पाहि रोगात् ॥१२॥ किम् किम् बत- what what, indeed इदम्-इति संभ्रम् this (is) thus confusion भाजम्-एनम् contained him (father) ब्रह्म-अर्णवे in the cosmic ocean क्षणम्-अमुम् for a moment him परिमज्ज्य तातम् immersing father मायाम् पुन:-तनय- the Maayaa again, of son's मोहमयीम् वि...

शाखाग्रे विधुं विलोक्य फलमित्य्म्बां च तातं मुहु: संप्रार्थ्याथ तदा तदीयवचसा प्रोत्क्षिप्तबाहौ त्वयि। चित्रं देव शशी स ते कर्मगात् किं ब्रूमहे संपत: ज्योतिर्मण्डलपूरिताखिलवपु: प्रागा विराड्रूपताम् ॥ ११॥ शाखा-अग्रे-अथ (at) the branches's front (end) then विधुम् विलोक्य the moon seeing फलम्-इति-अम्बाम् fruit it is, (to) mother च तातम् मुहु: and to father again and again संप्रार्थ्य-अथ requesting, th...

तव दधिघृतमोषे घोषयोषाजनाना- मभजत हृदि रोषो नावकाशं न शोक: । हृदयमपि मुषित्वा हर्षसिन्धौ न्यधास्त्वं स मम शमय रोगान् वातगेहाधिनाथ ॥१०॥ तव दधि-घृतम्-ओषे Thy, in the curd and ghee stealing घोष-योषा-जनानाम्- in the cowherds' colony's women folk अभजत हृदि रोष: did not entertain in their hearts, anger न-अवकाशं न शोक: neither dearth nor sorrow हृदयम्-अपि मुषित्वा (their) hearts also stealing हर्ष-सिन्धौ...

मम खलु बलिगेहे याचनं जातमास्ता- मिह पुनरबलानामग्रतो नैव कुर्वे । इति विहितमति: किं देव सन्त्यज्य याच्ञां दधिघृतमहरस्त्वं चारुणा चोरणेन ॥९॥ मम खलु बलि-गेहे indeed my, in the house of Mahaabali याचनं जातम्-आस्ताम् begging was done, let that be इह पुन:- here, again अबलानाम्-अग्रत: in front of the ladies न-एव कुर्वे I will not do so इति विहित-मति: thus deciding किं देव did Thou O Lord! सन्त्यज्य यच्ञा...

प्रतिनवनवनीतं गोपिकादत्तमिच्छन् कलपदमुपगायन् कोमलं क्वापि नृत्यन् । सदययुवतिलोकैरर्पितं सर्पिरश्नन् क्वचन नवविपक्वं दुग्धमप्यापिबस्त्वम् ॥८॥ प्रतिनव-नवनीतं fresh butter गोपिका-दत्तम्- by the Gopikas given इच्छन् कलपदम्- desiring sweet songs उपगायन् singing कोमलं क्व-अपि charmingly sometimes नृत्यन् dancing सदय-युवति-लोकै: by the affectionate young women folk अर्पितं सर्पि:-अश्नन् offered butter, e...

हलधरसहितस्त्वं यत्र यत्रोपयातो विवशपतितनेत्रास्तत्र तत्रैव गोप्य: । विगलितगृहकृत्या विस्मृतापत्यभृत्या मुरहर मुहुरत्यन्ताकुला नित्यमासन् ॥७॥ हलधर-सहित:-त्वं along with Haladhara (Balaraam), Thou यत्र यत्र-उपयात: where-ever went विवश-पतित-नेत्रा:- with helpless (spell bound) watching तत्र तत्र-एव गोप्य: there there the Gopis विगलित-गृह-कृत्या neglecting their household duties विस्मृत-अपत्य-भृत्या f...

तदनुचरणचारी दारकैस्साकमारा- न्निलयततिषु खेलन् बालचापल्यशाली । भवनशुकविडालान् वत्सकांश्चानुधावन् कथमपि कृतहासैर्गोपकैर्वारितोऽभू: ॥६॥ तदनु-चरण-चारी next (when Thou started) on feet walking about दारकै:-साकम्- with the other boys आरात्-निलयततिषु in the nearby houses and compounds खेलन् playing बाल-चापल्य-शाली (with) the natural childish restlessness भवन-शुक-विडालान् the domestic parrots and cats वत्...

स्नुतकुचभरमङ्के धारयन्ती भवन्तं तरलमति यशोदा स्तन्यदा धन्यधन्या । कपटपशुप मध्ये मुग्धहासाङ्कुरं ते दशनमुकुलहृद्यं वीक्ष्य वक्त्रं जहर्ष ॥५॥ स्नुत-स्नुत-कुचभरम्- with overflowing and full breasts अङ्के धारयन्ती भवन्तं in the lap holding Thee तरलमति यशोदा tender hearted Yashodaa स्तन्यदा धन्यधन्या breast feeding (Thee) was extremely fortunate कपट-पशुप मध्ये O Thou! The seeming cowherd boy! In the mi...

द्रुतगतिषु पतन्तावुत्थितौ लिप्तपङ्कौ दिवि मुनिभिरपङ्कै: सस्मितं वन्द्यमानौ । द्रुतमथ जननीभ्यां सानुकम्पं गृहीतौ मुहुरपि परिरब्धौ द्राग्युवां चुम्बितौ च ॥४॥ द्रुतगतिषु in moving fast पतन्तौ-उत्थितौ falling down, then getting up लिप्त-पङ्कौ smeared (stained) with dust (mud) दिवि in the heavens मुनिभि:-अपङ्कै: by the taintless sages सस्मितं वन्द्यमानौ with a smile (watching the two of Thou) being sal...

अनुसरति जनौघे कौतुकव्याकुलाक्षे किमपि कृतनिनादं व्याहसन्तौ द्रवन्तौ । वलितवदनपद्मं पृष्ठतो दत्तदृष्टी किमिव न विदधाथे कौतुकं वासुदेव ॥३॥ अनुसरति जनौघे being followed by all the people कौतुक-व्याकुल-आक्षे with extremely eager eyes (set on Thee) किम्-अपि some sort of कृत-निनादम् sound (the two of Thou) made व्याहसन्तौ द्रवन्तौ (then) laughed (then) started running वलित-वदन-पद्मम् (then) turning (Thy...

मृदु मृदु विहसन्तावुन्मिषद्दन्तवन्तौ वदनपतितकेशौ दृश्यपादाब्जदेशौ । भुजगलितकरान्तव्यालगत्कङ्कणाङ्कौ मतिमहरतमुच्चै: पश्यतां विश्वनृणाम् ॥२॥ मृदु मृदु विहसन्तौ- very gently smiling उन्मिषत्-दन्तवन्तौ (thereby) revealing the teeth वदन-पतित-केशौ with hair falling on the face दृश्य-पादाब्ज-देशौ with the lovely sight of the lotus feet भुज-गलित-कर-अन्त- from the arms, slipped down to the hands' end व्याल...

अयि सबल मुरारे पाणिजानुप्रचारै: किमपि भवनभागान् भूषयन्तौ भवन्तौ । चलितचरणकञ्जौ मञ्जुमञ्जीरशिञ्जा- श्रवणकुतुकभाजौ चेरतुश्चारुवेगात् ॥१॥ अयि सबल मुरारे O Thou! Along with Balaraam, O Muraari! पाणि-जानु-प्रचारै: on hands and knees moving किम्-अपि where not also भवन-भागान् in the various parts of the house भूषयन्तौ भवन्तौ adorning, the two of Thou चलित-चरण-कञ्जौ moving Thy two lotus feet मञ्जु-मञ्जीर-...

गर्गेऽथ निर्गतेऽस्मिन् नन्दितनन्दादिनन्द्यमानस्त्वम् । मद्गदमुद्गतकरुणो निर्गमय श्रीमरुत्पुराधीश ॥१०॥ गर्गे-अथ then Garg Muni निर्गते-अस्मिन् having left, he, नन्दित-नन्द-आदि- delighted Nanda and others नन्द्यमान:-त्वम् endeared Thou मत्-गदम्- my ailments उद्गत-करुण: (Thou) full of compassion निर्गमय remove श्रीमरुत्पुराधीश O Lord of Guruvaayur! Then Garga Muni went away. Nanda and the others were...