Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

अरालमार्गागतनिर्मलापां मरालकूजाकृतनर्मलापाम् । निरन्तरस्मेरसरोजवक्त्रां कलिन्दकन्यां समलोकयस्त्वम् ॥७॥ अराल-मार्ग- in winding ways आगत्-निर्मल-आपां flowing with clear waters मराल-कूज- by the swans' cooings आकृत-नर्म-लापाम् making the river sound sweet निरन्तर-स्मेर- ever smiling सरोज-वक्त्राम् lotus faced कलिन्द-कन्याम् the daughter of Kalinda समलोकय:-त्वम् Thou saw Thou saw the daughter of Kalind...

नवाकनिर्व्यूढनिवासभेदेष्वशेषगोपेषु सुखासितेषु । वनश्रियं गोपकिशोरपालीविमिश्रित: पर्यगलोकथास्त्वम् ॥६॥ नवाक-निर्व्यूढ- in the form of a half moon (semi circle), having built निवास-भेदेषु- the houses differently अशेष-गोपेषु when all the Gopas सुख-आसितेषु were sitting comfortably वनश्रियं the beauty of the forest गोप-किशोर-पाली- with the group of the young boys of the Gopas विमिश्रित: (Thou) mingling...

निरीक्ष्य वृन्दावनमीश नन्दत्प्रसूनकुन्दप्रमुखद्रुमौघम् । अमोदथा: शाद्वलसान्द्रलक्ष्म्या हरिन्मणीकुट्टिमपुष्टशोभम् ॥५॥ निरीक्ष्य वृन्दावनम्- on seeing Vrindaavana ईश O Lord! नन्दत्-प्रसून- with flowers blossoming कुन्द-प्रमुख-द्रुम-औघम् mainly Kunda and clusters of trees अमोदथा: (Thou were) delighted शाद्वल-सान्द्र-लक्ष्म्या the thick grass with its intense beauty हरिन्-मणी-कुट्टिम- (as though) gre...

अनोमनोज्ञध्वनिधेनुपालीखुरप्रणादान्तरतो वधूभि: । भवद्विनोदालपिताक्षराणि प्रपीय नाज्ञायत मार्गदैर्घ्यम् ॥४॥ अन:-मनोज्ञ-ध्वनि- of the cart, the pleasant sound धेनु-पाली- of the rows of the cows खुर-प्रणाद-अन्तरत: trampling of the hooves, interspersed, वधूभि: by the ladies भवत्-विनोद- Thy playfully आलपित-अक्षराणि spoken words प्रपीय न-अज्ञायत drinking in, did not feel मार्ग-दैर्घ्यम् the path's distan...

बृहद्वनं तत् खलु नन्दमुख्या विधाय गौष्ठीनमथ क्षणेन । त्वदन्वितत्वज्जननीनिविष्टगरिष्ठयानानुगता विचेलु: ॥३॥ बृहद्वनम् तत् खलु Vrihadvana, that indeed नन्द-मुख्या विधाय Nanda and others making गौष्ठीनम्-अथ a cowshed then क्षणेन in no time त्वत्-अन्वित- carrying Thee त्वत्-जननी-निविष्ट- (and) Thy mother sitting गरिष्ठ-यान-अनुगता in the imposing vehicle, following विचेलु: proceeded Nanda and the others...

तत्रोपनन्दाभिधगोपवर्यो जगौ भवत्प्रेरणयैव नूनम् । इत: प्रतीच्यां विपिनं मनोज्ञं वृन्दावनं नाम विराजतीति ॥२॥ तत्र-उपनन्द-अभिध- there, by the name of Upananda गोपवर्य: जगौ the leading Gopa said भवत्-प्रेरणया-एव by Thy prompting alone नूनम् certainly इत: प्रतीच्याम् from here to the West विपिनं मनोज्ञं a pleasant forest land वृन्दावनं नाम Vrindaavana by name विराजति-इति is situated, thus (he said) Ind...

भवत्प्रभावाविदुरा हि गोपास्तरुप्रपातादिकमत्र गोष्ठे । अहेतुमुत्पातगणं विशङ्क्य प्रयातुमन्यत्र मनो वितेनु: ॥१॥ भवत्-प्रभाव- Thy glory अविदुरा: हि गोपा:- not knowing, so indeed, the Gopas तरु-प्रपात-आदिकम्- the trees' falling and other such (incidents) अत्र गोष्ठे here in Gokula अहेतुम्-उत्पात-गणम् unreasonable ill-omens विशङ्क्य suspecting प्रयातुम्-अन्यत्र to move, somewhere else मन: वितेनु: minds...

महीरुहोर्मध्यगतो बतार्भको हरे: प्रभावादपरिक्षतोऽधुना । इति ब्रुवाणैर्गमितो गृहं भवान् मरुत्पुराधीश्वर पाहि मां गदात् ॥१०॥ महीरुहो:-मध्य-गत: of the two trees, having entered their interspace (middle) बत-अर्भक: O what a wonder the child हरे: प्रभावात्- by God's grace अपरिक्षत:-अधुना is safe (unhurt), today इति ब्रुवाणै:- thus by them who were saying गमित: गृहं (Thou) were taken to the house भवान् मर...

ततस्तरूद्दारणदारुणारव- प्रकम्पिसम्पातिनि गोपमण्डले । विलज्जितत्वज्जननीमुखेक्षिणा व्यमोक्षि नन्देन भवान् विमोक्षद: ॥९॥ तत:-तरू-द्दारण- then by the falling of the trees दारुण-आरव- the frightening sound (hearing) प्रकम्पि-सम्पातिनि trembling and rushing गोप-मण्डले the group of Gopas विलज्जित-त्वत्-जननी- ashamed Thy mother मुख-इक्षिणा her face being glanced at व्यमोक्षि नन्देन releasing Thee (glanced)...

इहान्यभक्तोऽपि समेष्यति क्रमात् भवन्तमेतौ खलु रुद्रसेवकौ । मुनिप्रसादाद्भव्दङ्घ्रिमागतौ गतौ वृणानौ खलु भक्तिमुत्तमाम् ॥८॥ इह-अन्य-भक्त:-अपि here (in this world), devotees of other gods also समेष्यति will certainly come क्रमात् भवन्तम्- in due course to Thee एतौ खलु रुद्र-सेवकौ these two, indeed, devotees of Rudra मुनि-प्रसादात्- by Muni Naarada's grace भवत्-अङ्घ्रिम्- Thy feet आगतौ गतौ reached, an...

अभाजि शाखिद्वितयं यदा त्वया तदैव तद्गर्भतलान्निरेयुषा । महात्विषा यक्षयुगेन तत्क्षणा- दभाजि गोविन्द भवानपि स्तवै: ॥७॥ अभाजि शाखिद्वितयं felled the two trees यदा त्वया तदा-एव when by Thee, just then तत्-गर्भ-तलात्-निरेयुषा from their core emerged महात्विषा the radiant यक्षयुगेन pair of Yakshas(sons of Kuber) by whom तत्-क्षणात्-अभाजि immediately were worshipped गोविन्द O Govind! भवान्-अपि स्तवै: Th...

अतन्द्रमिन्द्रद्रुयुगं तथाविधं समेयुषा मन्थरगामिना त्वया । तिरायितोलूखलरोधनिर्धुतौ चिराय जीर्णौ परिपातितौ तरू ॥६॥ अतन्द्रम्- without pausing (Thee) इन्द्र-द्रु-युगम् the two Arjuna trees तथा-विधम् which were such समेयुषा were approached (by Thee) मन्थर-गामिना त्वया moving in slow pace by Thee तिरायुत-उलूखल- the crosswise mortar रोध-निर्धुतौ obstructed and so uprooted चिराय जीर्णौ for long decayed...

युवामवाप्तौ ककुभात्मतां चिरं हरिं निरीक्ष्याथ पदं स्वमाप्नुतम् । इतीरेतौ तौ भवदीक्षणस्पृहां गतौ व्रजान्ते ककुभौ बभूवतु: ॥५॥ युवाम्-अवाप्तौ you two getting ककुभ-आत्मतां चिरं the personification of Kakubh trees for long हरिं निरीक्ष्य-अथ Hari seeing then पदं स्वम्-आप्नुतम् to your own state you two will get इति-ईरितौ तौ thus being told the two of them भवत्-ईक्षण-स्पृहां the vision of Thee desiring ग...

भिया प्रियालोकमुपात्तवाससं पुरो निरीक्ष्यापि मदान्धचेतसौ । इमौ भवद्भक्त्युपशान्तिसिद्धये मुनिर्जगौ शान्तिमृते कुत: सुखम् ॥४॥ भिया प्रिया-लोकम्- in fear, the dear women उपात्त-वाससं put on the clothes पुर: निरीक्ष्य-अपि in front seeing, even then मद-अन्ध-चेतसौ by intoxication blind minded इमौ (to) these two भवत्-भक्ति- devotion to Thee उपशान्ति-सिद्धये and mental peace, to achieve मुनि:-जगौ the Mun...

सुरापगायां किल तौ मदोत्कटौ सुरापगायद्बहुयौवतावृतौ । विवाससौ केलिपरौ स नारदो भवत्पदैकप्रवणो निरैक्षत ॥३॥ सुर-आपगायाम् in the sacred river of the gods (Ganges) किल तौ मदोत्कटौ indeed, the two of them, intoxicated सुरा-आप-गायत्- wine having drunk and singing बहु-यौवत-आवृतौ by many (such drunk) damsels surrounded विवासिसौ केलिपरौ without clothes sporting स नारद: that (sage) Naarada (who) भवत्-पद-एक-प्...

कुबेरसूनुर्नलकूबराभिध: परो मणिग्रीव इति प्रथां गत: । महेशसेवाधिगतश्रियोन्मदौ चिरं किल त्वद्विमुखावखेलताम् ॥२॥ कुबेर-सूनु:- Kuber's sons नलकूबर-अभिध: named Nalakubara पर: मणिग्रीव इति another one Manigreeva thus प्रथां गत: became well known महेश-सेवा- by worshipping Shiva अधिगत-श्रिय- attained prosperity उन्मदौ चिरं किल (both) became haughty, for long, indeed त्वत्-विमुखौ- indifferent to Thee अवखेल...

मुदा सुरौघैस्त्वमुदारसम्मदै- रुदीर्य दामोदर इत्यभिष्टुत: । मृदुदर: स्वैरमुलूखले लग- न्नदूरतो द्वौ ककुभावुदैक्षथा: ॥१॥ मुदा सुरौघै:- joyfully by the group of gods त्वम्-उदार-सम्मदै:- Thou (was called) with great happiness उदीर्य दामोदर was called Daamodara इति-अभिष्टुत: (and) thus were praised/ glorified मृदु-उदर: tender bellied स्वैरम्-उलूखले Thyself at the mortar लगन्-अदूरत: attached, not far awa...

यद्यपाशसुगमो विभो भवान् संयत: किमु सपाशयाऽनया । एवमादि दिविजैरभिष्टुतो वातनाथ परिपाहि मां गदात् ॥१०॥ यदि-अपाश-सुगम: if (Thou are) to the desire less easily attainable विभो भवान् O All pervading Being! Thou संयत: किमु were tied down, how come सपाशया-अनया (who was) having a rope, by her (Yashodaa) एवम्-आदि thus and so forth दिविजै:-अभिष्टुत: by the gods in heaven praised वातनाथ O Lord of Guruvaayur!...

स्थीयतां चिरमुलूखले खलेत्यागता भवनमेव सा यदा। प्रागुलूखलबिलान्तरे तदा सर्पिरर्पितमदन्नवास्थिथा: ॥९॥ स्थीयतां (may you) stay here चिरम्-उलूखले for long at the mortar खल-इति- O rouge, thus (saying) आगता भवनम्-एव (when she) returned to the house only सा यदा प्राक्- she when, earlier उलूखल-बिलान्तरे in the mortar's cavity तदा सर्पि:-अर्पितम्- then, the butter which was placed अदन्-अवास्थिथा: eating Th...

विस्मितोत्स्मितसखीजनेक्षितां स्विन्नसन्नवपुषं निरीक्ष्य ताम् । नित्यमुक्तवपुरप्यहो हरे बन्धमेव कृपयाऽन्वमन्यथा: ॥८॥ विस्मित्-उत्स्मित- wonderstruck and smiling सखीजन-ईक्षितां the friends (Gopis) watching स्विन्न-सन्न-वपुषं (she, with) perspiring and exhausted body निरीक्ष्य ताम् seeing her (Yashodaa) नित्य-मुक्त-वपु:- forever free bodied अपि-अहो हरे though O Hari! (Thou) बन्धम्-एव bondage alone कृ...

बन्धुमिच्छति यमेव सज्जनस्तं भवन्तमयि बन्धुमिच्छती । सा नियुज्य रशनागुणान् बहून् द्व्यङ्गुलोनमखिलं किलैक्षत ॥७॥ बन्धुम्-इच्छति as a friend,(who is) desired यम्-एव सज्जन:- him alone , good people तं भवन्तम्-अयि That Thee O Lord! बन्धुम्-इच्छती to tie desiring सा नियुज्य she using (tying together) रशना-गुणान् बहून् pieces of rope, many द्व्यङ्गुल-ऊनम्- by two fingers (long), short अखिलं the whole len...

त्वां प्रगृह्य बत भीतिभावनाभासुराननसरोजमाशु सा । रोषरूषितमुखी सखीपुरो बन्धनाय रशनामुपाददे ॥६॥ त्वां प्रगृह्य बत Thee getting hold of, Oh! भीति-भावना- by the expression of fear भासुर-आनन-सरोजम्- the shining face which was lotus like आशु सा hastily she रोष-रूषित-मुखी quivering with anger faced (she) सखी-पुर: in front of her friends बन्धनाय to tie up Thee रशनाम्-उपाददे a rope took Oh! Yashodaa with h...

वेदमार्गपरिमार्गितं रुषा त्वमवीक्ष्य परिमार्गयन्त्यसौ । सन्ददर्श सुकृतिन्युलूखले दीयमाननवनीतमोतवे ॥५॥ वेदमार्ग-परिमार्गितं through the path of the Vedas, sought after रुषा त्वाम्-अवीक्ष्य the angered (Yashodaa), Thee not seeing परिमार्गयन्ती- searching (Thee) असौ सन्ददर्श she saw सुकृतिनी- the fortunate one (Yashodaa) उलूखले (Thee) on the mortar दीयमान-नवनीतम्- giving butter ओतवे to the cat Thou w...

उच्चलद्ध्वनितमुच्चकैस्तदा सन्निशम्य जननी समाद्रुता । त्वद्यशोविसरवद्ददर्श सा सद्य एव दधि विस्तृतं क्षितौ ॥४॥ उच्चलत्-ध्वनितम्- by the loud sound उच्चकै:-तदा rising high then सन्निशम्य hearing जननी समाद्रुता Thy mother hastily came running त्वत्-यश:-विसर:- Thy fame spreading वत्-ददर्श सा as though, she saw सद्य एव दधि right then the curd विस्तृतं क्षितौ spreading on the floor Thy mother came runnin...

सामिपीतरसभङ्गसङ्गतक्रोधभारपरिभूतचेतसा। मन्थदण्डमुपगृह्य पाटितं हन्त देव दधिभाजनं त्वया ॥३॥ सामि-पीत- half drunk, (so) रस-भङ्ग-सङ्गत- the joy being interrupted, as a result क्रोध-भार- angered greatly परिभूत-चेतसा with the mind overcome मन्थ-दण्डम्- the churning rod उपगृह्य पाटितं taking up, was broken हन्त देव Oh! O Lord! दधि-भाजनम् त्वया the curd pot by Thee O Lord! Having drunk half way, and as a...