Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

किं किं जातो हर्षवर्षातिरेक: सर्वाङ्गेष्वित्युत्थिता गोपसङ्घा: । दृष्ट्वाऽग्रे त्वां त्वत्कृतं तद्विदन्त- स्त्वामालिङ्गन् दृष्टनानाप्रभावा: ॥७॥ किं किं जात: what, what happened हर्ष-वर्षा-अतिरेक: bliss showering profusely सर्व-अङ्गेषु- in all the limbs इति-उत्थिता thus being revived (and saying) गोपसङ्घा: the group of Gopas दृष्ट्वा-अग्रे त्वां seeing in front Thee त्वत्-कृतं Thy accomplishments त...

काले तस्मिन्नेकदा सीरपाणिं मुक्त्वा याते यामुनं काननान्तम् । त्वय्युद्दामग्रीष्मभीष्मोष्मतप्ता गोगोपाला व्यापिबन् क्ष्वेलतोयम् ॥५॥ काले तस्मिन्- at that time एकदा once सरिपाणिं मुक्त्वा Balaraam leaving behind याते यामुनं (Thou) had gone to Yamuna कानन-अन्तम् त्वयि- at the forest's end Thou (had gone) उद्दाम-ग्रीष्म- intense summer (causing) भीष्म-ऊष्म-तप्ता great heat (by which) parched गो-गोपाला...

नश्यज्जीवान् विच्युतान् क्ष्मातले तान् विश्वान् पश्यन्नच्युत त्वं दयार्द्र: । प्राप्योपान्तं जीवयामासिथ द्राक् पीयूषाम्भोवर्षिभि: श्रीकटक्षै: ॥६॥ नश्यत्-जीवान् with lost lives विच्युतान् क्ष्मातले fallen on the ground तान् विश्वान् पश्यन्- them all seeing अच्युत त्वं दयार्द्र: O Changeless One! Thou overcome with pity प्राप्य-उपान्तं going near जीवयामासिथ revived them द्राक् soon पीयूष-अम्भो-वर्षि...

घोरे तस्मिन् सूरजानीरवासे तीरे वृक्षा विक्षता: क्ष्वेलवेगात् । पक्षिव्राता: पेतुरभ्रे पतन्त: कारुण्यार्द्रं त्वन्मनस्तेन जातम् ॥४॥ घोरे तस्मिन् (when) that cruel one सूरजा-नीर-वासे in the Yamuna waters was living तीरे वृक्षा on the banks, the trees विक्षता: क्ष्वेल-वेगात् dried up due to the power of the poison पक्षिव्राता: पेतु:- the birds fell अभ्रे पतन्त: (when) in the skies flying कारुण्य-आर्द...

त्वद्वाहं तं सक्षुधं तृक्षसूनुं मीनं कञ्चिज्जक्षतं लक्षयन् स: । तप्तश्चित्ते शप्तवानत्र चेत्त्वं जन्तून् भोक्ता जीवितं चापि मोक्ता ॥२॥ त्वत्-वाहं Thy mount तं सक्षुधं तृक्षसूनुं him (who was) hungry (that) Garuda मीनं कञ्चित्- a fish जक्षतं लक्षयन् eating having seen स तप्त:- चित्ते that (Saubhari) with agitated mind शप्तवान्- cursed अत्र चेत्-त्वं here if you जन्तून् भोक्ता creatures eat जीवितं च...

तस्मिन् काले कालिय: क्ष्वेलदर्पात् सर्पाराते: कल्पितं भागमश्नन् । तेन क्रोधात्त्वत्पदाम्भोजभाजा पक्षक्षिप्तस्तद्दुरापं पयोऽगात् ॥३॥ तस्मिन् काले at that time कालिय: क्ष्वेल-दर्पात् Kaaliya (the serpent) for his powerful venom's pride सर्प-आराते: कल्पितं for the enemy of the serpents (Garuda) set apart भागम्-अश्नन् portion, eating तेन क्रोधात्- by him in anger त्वत्-पद-अम्भोज-भाजा to Thy lotus feet...

त्वत्सेवोत्कस्सौभरिर्नाम पूर्वं कालिन्द्यन्तर्द्वादशाब्दम् तपस्यन् । मीनव्राते स्नेहवान् भोगलोले तार्क्ष्यं साक्षादैक्षताग्रे कदाचित् ॥१॥ त्वत्-सेव-उत्क:- in serving Thee (who was) eager सौभरि:-नाम Saubhari named (sage) पूर्वं कालिन्दि-अन्त:- long ago, in the Kaalindi (Yamuna) द्वादश-आब्दम् for twelve years तपस्यन् performing austerities मीनव्राते to the fish स्नेहवान् भोगलोले became attached (who...

हतो हतो धेनुक इत्युपेत्य फलान्यदद्भिर्मधुराणि लोकै: । जयेति जीवेति नुतो विभो त्वं मरुत्पुराधीश्वर पाहि रोगात् ॥१०॥ हत: हत: धेनुक: killed killed is Dhenuka इति-उपेत्य thus (saying and) approaching फलानि-अदद्भि:- the fruits eating मधुराणि (which were) sweet लोकै: जय-इति by the people, 'Victory to Thee' जीव-इति long live' thus नुत: विभो त्वं praised O Lord Thou मरुत्पुराधीश्वर O Lord of Guruvaayur पा...

मधुद्रवस्रुन्ति बृहन्ति तानि फलानि मेदोभरभृन्ति भुक्त्वा । तृप्तैश्च दृप्तैर्भवनं फलौघं वहद्भिरागा: खलु बालकैस्त्वम् ॥९॥ मधुद्रव-स्रुन्ति with honey like juice dripping बृहन्ति तानि फलानि those large fruits मेदोभर-भृन्ति full of flesh भुक्त्वा तृप्तै:-च having eaten and satisfied दृप्तै:-भवनं and triumphant, to the house फलौघं वहद्भि:- loads of fruit carrying आगा: खलु returned indeed बालकै:-त्वम्...

तवावतारस्य फलं मुरारे सञ्जातमद्येति सुरैर्नुतस्त्वम् । सत्यं फलं जातमिहेति हासी बालै: समं तालफलान्यभुङ्क्था: ॥८॥ तव-अवतारस्य फलं Thy incarnation's results मुरारे O Slayer of Mura! सञ्जतम्-अद्य- has appeared now इति सुरै:-नुत: त्वम् thus by the gods, being praised, Thou सत्यं फलं truly fruit जातम्-इह-इति is born here thus हासी बालै: समं laughingly (saying) with the boys ताल फलानि- the palm fruits अ...

विनिघ्नति त्वय्यथ जम्बुकौघं सनामकत्वाद्वरुणस्तदानीम् । भयाकुलो जम्बुकनामधेयं श्रुतिप्रसिद्धं व्यधितेति मन्ये ॥७॥ विनिघ्नति when killing त्वयि अथ Thou (were) then जम्बुक-औघं the pack of jackals सनामकत्वात्- because of having the same name वरुण:-तदानीम् Varuna, then भयाकुल: out of fear जम्बुक-नाम-धेयं his name 'Jambuka' श्रुति-प्रसिद्धं व्यधित- famous in the Vedas, hid it (in the Vedas only) इति मन्...

तदीयभृत्यानपि जम्बुकत्वेनोपागतानग्रजसंयुतस्त्वम् । जम्बूफलानीव तदा निरास्थस्तालेषु खेलन् भगवन् निरास्थ: ॥६॥ तदीय-भृत्यान्-अपि his (Dhenukaasura's) servants also जम्बुकत्वेन-उपागतान्- (who were) as jackals and had come अग्रज-संयुत:-त्वम् along with Thy elder brother Thou जम्बु-फलानि-इव like black-berries तदा निरास्थ:- then smashed तालेषु खेलन् on the palm trees as mere play भगवन् O Lord निरास्थ: ef...

समुद्यतो धैनुकपालनेऽहं कथं वधं धैनुकमद्य कुर्वे । इतीव मत्वा ध्रुवमग्रजेन सुरौघयोद्धारमजीघनस्त्वम् ॥५॥ समुद्यत: engaged in धैनुक-पालने-अहं the cows' protection, I कथं how वधं धैनुकम्-अद्य (can I) kill Dhenuka (even though just a namesake) now कुर्वे इति-इव do so , thus like that मत्वा thinking ध्रुवम्-अग्रजेन certainly by Thy elder brother सुरौघ-योद्धारम्- the enemy of the gods अजीघन:-त्वम् caused...

उत्तालतालीनिवहे त्वदुक्त्या बलेन धूतेऽथ बलेन दोर्भ्याम् । मृदु: खरश्चाभ्यपतत्पुरस्तात् फलोत्करो धेनुकदानवोऽपि ॥४॥ उत्ताल-ताली-निवहे (when) the tall palm tree clusters त्वत्-उक्त्या at Thy words बलेन धूते-अथ by Balaraam was shaken, then, बलेन दोर्भ्याम् with the force of both the hands मृदु: खर:-च- soft/ripe and hard/unripe अभ्यपतत्-पुरस्तात् fell down in front फल-उत्कर: a bunch of fruits धेनुक-दान...

कदापि रामेण समं वनान्ते वनश्रियं वीक्ष्य चरन् सुखेन । श्रीदामनाम्न: स्वसखस्य वाचा मोदादगा धेनुककाननं त्वम् ॥३॥ कदापि रामेण समं once along with Balaraam वनान्ते in the end of the woods वनश्रियं वीक्ष्य the beauty of the woods admiring चरन् सुखेन and roaming about happily श्रीदाम-नाम्न: by the name of Shreedaamaa स्वसखस्य वाचा Thy friend's suggestion मोदात्-अगा: with joy went धेनुक-काननं to the Dhen...

उपक्रमस्यानुगुणैव सेयं मरुत्पुराधीश तव प्रवृत्ति: । गोत्रापरित्राणकृतेऽवतीर्णस्तदेव देवाऽऽरभथास्तदा यत् ॥२॥ उपक्रमस्य- for the beginning अनुगुण-एव it was proper indeed सा-इयं that this मरुत्पुराधीश O Lord of Guruvaayur तव प्रवृत्ति: Thy occupation (because) गोत्रा-परित्राण- (for) the earth's protection कृते-अवतीर्ण:- as the purpose, was Thy incarnation तत्-एव that itself देव-आरभथा:- O Lord Thou st...

अतीत्य बाल्यं जगतां पते त्वमुपेत्य पौगण्डवयो मनोज्ञं । उपेक्ष्य वत्सावनमुत्सवेन प्रावर्तथा गोगणपालनायाम् ॥१॥ अतीत्य बाल्यम् passing childhood जगतां पते O Lord of the universe त्वम्-उपेत्य Thou attained पौगण्ड-वय: मनोज्ञम् the boyhood age (which was very) charming उपेक्ष्य वत्सावनम्- giving up tending the calves उत्सवेन प्रावर्तथा enthusiastically got into गो-गण-पालनायाम् the looking after of the h...

नश्यन्मदे तदनु विश्वपतिं मुहुस्त्वां नत्वा च नूतवति धातरि धाम याते । पोतै: समं प्रमुदितै: प्रविशन् निकेतं वातालयाधिप विभो परिपाहि रोगात् ॥१०॥ नश्यन्-मदे तदनु with humbled pride, thereafter विश्वपतिं मुहु:- to the Lord of the universe, again and again त्वाम् नत्वा to Thee prostrating च नूतवति धातरि and praising, Brahmaa धाम याते having gone home पोतै: समं प्रमुदितै: with the boys rejoicing प्रविशन्...

नारायणाकृतिमसंख्यतमां निरीक्ष्य सर्वत्र सेवकमपि स्वमवेक्ष्य धाता । मायानिमग्नहृदयो विमुमोह याव- देको बभूविथ तदा कबलार्धपाणि: ॥९॥ नारायण-आकृतिम्- the form of Naaraayana असंख्यतमां innumerable निरीक्ष्य सर्वत्र seeing every where सेवकम्-अपि as an attendant also स्वम्-अवेक्ष्य धाता himself seeing Brahmaa माया-निमग्न-हृदय: in Maayaa submerged mind विमुमोह यावत्- (by Maayaa) totally overpowered, by the...

प्रत्येकमेव कमलापरिलालिताङ्गान् भोगीन्द्रभोगशयनान् नयनाभिरामान् । लीलानिमीलितदृश: सनकादियोगि- व्यासेवितान् कमलभूर्भवतो ददर्श ॥८॥ प्रत्येकम्-एव each one of them, (he saw) as कमला-परिलालित-अङ्गान् by Lakshmi were caressed (whose) limbs भोगीन्द्र-भोग-शयनान् on Aadishesha's hoods who were reclining नयन-अभिरामान् the delightful sights लीला-निमीलित-दृश: sportingly closing the eyes सनक-आदि-योगि- by Sanak...

वर्षावधौ नवपुरातनवत्सपालान् दृष्ट्वा विवेकमसृणे द्रुहिणे विमूढे । प्रादीदृश: प्रतिनवान् मकुटाङ्गदादि भूषांश्चतुर्भुजयुज: सजलाम्बुदाभान् ॥७॥ वर्ष-अवधौ at the end of one year नव-पुरातन- new and old वत्सपालान् the calves and cowherds दृष्ट्वा विवेकम्-असृणे seeing and being unable to distinguish द्रुहिणे विमूढे Brahmaa was stupefied प्रादीदृश: प्रतिनवान् (Thou) revealed each of the new ones मकुट-अङ्गद...

एवं प्रतिक्षणविजृम्भितहर्षभार- निश्शेषगोपगणलालितभूरिमूर्तिम् । त्वामग्रजोऽपि बुबुधे किल वत्सरान्ते ब्रह्मात्मनोरपि महान् युवयोर्विशेष: ॥६॥ एवं प्रतिक्षण- in this manner every moment विजृम्भित-हर्षभार- increased intense joy निश्शेष-गोपगण- by all the Gopas लालित-भूरिमूर्तिम् served (Thee, in) the multifarious forms त्वाम्-अग्रज:-अपि Thee, (Thy) elder brother (Balaraam) also बुबुधे किल realised indee...

जीवं हि कञ्चिदभिमानवशात्स्वकीयं मत्वा तनूज इति रागभरं वहन्त्य: । आत्मानमेव तु भवन्तमवाप्य सूनुं प्रीतिं ययुर्न कियतीं वनिताश्च गाव: ॥५॥ जीवं हि किञ्चित्- some 'jeevas' alone अभिमान-वशात्- by the sense of 'I'ness स्वकीयं मत्वा ones own taking तनूज इति as son, thus, रागभरं वहन्त्य: attachment enduring आत्मानम्-एव तु the self alone indeed भवन्तम्-अवाप्य Thyself getting सूनुं प्रीतिम् (as) son affecti...

त्वामेव शिक्यगवलादिमयं दधानो भूयस्त्वमेव पशुवत्सकबालरूप: । गोरूपिणीभिरपि गोपवधूमयीभि- रासादितोऽसि जननीभिरतिप्रहर्षात् ॥४॥ त्वाम्-एव Thee alone शिक्य-गवल-आदि-मयं in the form of slings and horns दधान: holding (carrying) भूय:-त्वम्-एव again Thee alone पशु-वत्सक-बाल-रूप: in the form of the calves and boys गो-रूपिणीभि:-अपि and also (by Thee) in the form of cows गोप-वधूमयीभि: and (by Thee) in the form o...

वत्सायितस्तदनु गोपगणायितस्त्वं शिक्यादिभाण्डमुरलीगवलादिरूप: । प्राग्वद्विहृत्य विपिनेषु चिराय सायं त्वं माययाऽथ बहुधा व्रजमाययाथ ॥३॥ वत्सायित:-तदनु assuming the form of the calves, thereupon गोपगणायित:-त्वं assuming the form of the gopa boys, Thou शिक्य-आदि- sling etc., भाण्ड-मुरली- vessels, flutes, गवल-आदि-रूप: horns etc., forms taking प्राक्-वत्-विहृत्य like before playing around विपिनेषु चिराय...