Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

सन्दर्शयन् बलाय स्वैरं वृन्दावनश्रियं विमलाम् । काण्डीरै: सह बालैर्भाण्डीरकमागमो वटं क्रीडन् ॥२॥ सन्दर्शयन् showing around बलाय स्वैरं to Balaraama joyfully वृन्दावन-श्रियं the beauty of Vrindaavana विमलाम् (which was so) pure काण्डीरै: सह with sticks (carrying) बालै:- (with) the children (Thou reached) भाण्डीरकम्- (the tree named) Bhaandeeraka आगम: reached वटं क्रीडन् the tree, playing Joyfully s...

रामसख: क्वापि दिने कामद भगवन् गतो भवान् विपिनम् । सूनुभिरपि गोपानां धेनुभिरभिसंवृतो लसद्वेष: ॥१॥ रामसख: in Balaraama's company क्वापि दिने one day कामद भगवन् Thou the fulfiller of wishes, O Lord! गत: भवान् went Thee विपिनम् to the forest सूनुभि:-अपि with the sons,also गोपानाम् of the Gopas धेनुभि:-अभिसंवृत: (and) by the cows surrounded लसत्-वेष: in a bedecked attire O Lord! Thou the fulfiller of w...

शिखिनि वर्णत एव हि पीतता परिलसत्यधुना क्रिययाऽप्यसौ । इति नुत: पशुपैर्मुदितैर्विभो हर हरे दुरितै:सह मे गदान् ॥१०॥ शिखिनि वर्णत: एव in the fire by colour only हि पीतता indeed is yellowness (Peetataa) परिलसति-अधुना it exists now क्रियया-अपि-असौ as an action (Peetataa) also in this (fire) इति नुत: thus praised पशुपै:-मुदितै:- by the cowherds (who were) delighted विभो O All pervading Lord! हर हरे erad...

प्रबुधितानथ पालय पालयेत्युदयदार्तरवान् पशुपालकान् । अवितुमाशु पपाथ महानलं किमिह चित्रमयं खलु ते मुखम् ॥९॥ प्रबुधितान्-अथ who were awakened then पालय पालय-इति- save, save us thus उदयत्-आर्त-रवान् raising piteous tones पशुपालकान् the cowherds अवितुम्-आशु to protect, quickly पपाथ महानलम् (Thou) drank the great fire किम्-इह चित्रम्- what here is surprising अयम् खलु this (fire) is indeed ते मुखम् Thy m...

निशि पुनस्तमसा व्रजमन्दिरं व्रजितुमक्षम एव जनोत्करे । स्वपति तत्र भवच्चरणाश्रये दवकृशानुररुन्ध समन्तत: ॥८॥ निशि पुन:-तमसा (when) in the night, again because of darkness व्रज-मन्दिरं to the Vraja houses व्रजितुम्-अक्षम to go were unable एव जनोत्करे certainly, the group of people स्वपति तत्र (they) were sleeping there भवत्-चरण-आश्रये in Thy feets' shelter दवकृशानु:- a forest fire अरुन्ध समन्तत: surr...

फणिवधूजनदत्तमणिव्रजज्वलितहारदुकूलविभूषित: । तटगतै: प्रमदाश्रुविमिश्रितै: समगथा: स्वजनैर्दिवसावधौ ॥७॥ फणिवधूजन- the serpent wives दत्त-मणिव्रज- gave (Thee) many gems ज्वलित-हार- making resplendent the necklaces दुकूल-विभूषित: and by silk garments adorned तट-गतै: on the banks who were (waiting) प्रमदाश्रु-विमिश्रितै: with joyful tears mingling (sight) समगथा: स्वजनै:- Thou went with Thy folk दिवस-अवध...

रमणकं व्रज वारिधिमध्यगं फणिरिपुर्न करोति विरोधिताम् । इति भवद्वचनान्यतिमानयन् फणिपतिर्निरगादुरगै: समम् ॥६॥ रमणकं व्रज to Ramanaka (island) go वारिधि-मध्यगं (situated) in the ocean's centre फणि-रिपु:-न करोति the enemy of the snakes (Garuda) will not do विरोधिताम् इति enmity', thus भवत्-वचनानि- Thy words अतिमानयन्- respectfully obeying फणपति:-निरगात्- the serpent king departed उरगै: समम् the other s...

फणिवधूगणभक्तिविलोकनप्रविकसत्करुणाकुलचेतसा । फणिपतिर्भवताऽच्युत जीवितस्त्वयि समर्पितमूर्तिरवानमत् ॥५॥ फणि-वधू-गण- the serpent wives' भक्ति-विलोकन- devotion seeing प्रविकसत्-करुणा- with overflowing compassion आकुल-चेतसा filling Thy mind फणिपति:-भवता- the serpent king by Thee अच्युत O Achyuta! जीवित:-त्वयि let to live, unto Thee समर्पित-मूर्ति:- surrendering himself अवानमत् prostrated O Achyuta! Thy...

अयि पुरैव चिराय परिश्रुतत्वदनुभावविलीनहृदो हि ता: । मुनिभिरप्यनवाप्यपथै: स्तवैर्नुनुवुरीश भवन्तमयन्त्रितम् ॥४॥ अयि पुरा-एव O Lord! Even long ago चिराय परिश्रुत- for a long time, having well heard of त्वत्-अनुभाव- Thy greatness विलीन-हृद: हि with their immersed hearts, indeed, ता: मुनिभि:-अपि- they, by the sages even अनवाप्य-पथै: unattained ways स्तवै:-नुनुवु:- with (such) hymns praised ईश O Lord भ...

त्वदवभग्नविभुग्नफणागणे गलितशोणितशोणितपाथसि । फणिपताववसीदति सन्नतास्तदबलास्तव माधव पादयो: ॥३॥ त्वत्-अवभग्न- (when) by Thee crushed विभुग्न-फणागणे and so drooping were the many hoods गलित-शोणित- (when) the flowing blood शोणित-पाथसि made red the waters फणिपतौ-अवसीदति the serpent king got exhausted, सन्नता:-तत्-अबला:- prostrated his wives तव माधव पादयो: (at) Thy, O Maadhava, two feet The group of hood...

नमति यद्यदमुष्य शिरो हरे परिविहाय तदुन्नतमुन्नतम् । परिमथन् पदपङ्करुहा चिरं व्यहरथा: करतालमनोहरम् ॥२॥ नमति यत्-यत्- drops down that which अमुष्य शिर: his (Kaaliya's) head (hoods) हरे O Hari! परिविहाय तत्- leaving that उन्नतम्-उन्नतम् the raised raised one परिमथन् पद्-पङ्करुहा trampling by Thy feet lotus like चिरं व्यहरथा: for long (Thou) played around करताल-मनोहरम् clapping beautifully O Hari! Tho...

रुचिरकम्पितकुण्डलमण्डल: सुचिरमीश ननर्तिथ पन्नगे । अमरताडितदुन्दुभिसुन्दरं वियति गायति दैवतयौवते ॥१॥ रुचिर-कम्पित- beautifully quivering कुण्डल-मण्डल: the ear ornaments सुचिरम्-ईश for long O Lord! ननर्तिथ पन्नगे (Thou) danced on the serpent's (hoods) अमर-ताडित- the gods beat दुन्दुभि:-सुन्दरम् the drums sweetly वियति गायति in the skies sang दैवत-यौवते the celestial damsels O Lord! With Thy ear orna...

जहृषु: पशुपास्तुतुषुर्मुनयो ववृषु: कुसुमानि सुरेन्द्रगणा: । त्वयि नृत्यति मारुतगेहपते परिपाहि स मां त्वमदान्तगदात् ॥१०॥ जहृषु: पशुपा:- rejoiced the Gopas तुतुषु:-मुनय: sang hymns the sages ववृषु: कुसुमानि showered flowers सुरेन्द्र-गणा: the gods' groups त्वयि नृत्यति when Thou danced मारुतगेहपते O Lord of Guruvaayur परिपाहि save स That (Thou) मां me त्वम्- Thou अदान्त-गदात् (from) severe illness A...

अधिरुह्य तत: फणिराजफणान् ननृते भवता मृदुपादरुचा । कलशिञ्जितनूपुरमञ्जुमिल- त्करकङ्कणसङ्कुलसङ्क्वणितम् ॥९॥ अधिरुह्य तत: climbing upon then फणि-राज-फणान् the serpent king,s hoods ननृते भवता dance was performed by Thee मृदु-पाद-रुचा with delicate feet beautiful कलशिञ्जित-नूपुर- the gentle sound of the anklets मञ्जु-मिलत्- beautifully mingling with कर-कङ्कण-सङ्कुल- the bangles on the wrists' सङ्क्वणितम...

अखिलेषु विभो भवदीय दशा- मवलोक्य जिहासुषु जीवभरम् । फणिबन्धनमाशु विमुच्य जवा- दुदगम्यत हासजुषा भवता ॥८॥ अखिलेषु (as) all of them विभो O Lord भवदीय-दशाम् Thy plight अवलोक्य seeing जिहासुषु ready to give up their जीवभरम् lives फणि-बन्धनम्- the coils of the snake आशु विमुच्य quickly shedding जवात्-उदगम्यत hastily emerged हासजुषा भवता with a smile, Thou O Lord! All of them were overwhelmed with grief o...

अविलोक्य भवन्तमथाकुलिते तटगामिनि बालकधेनुगणे । व्रजगेहतलेऽप्यनिमित्तशतं समुदीक्ष्य गता यमुनां पशुपा: ।।७॥ अविलोक्य भवन्तम्- not seeing Thee अथ-आकुलिते then distressed तट-गामिनि (who) to the bank (of river Yamunaa) had come बालक-धेनु-गणे the children and the cows all व्रज-गेह-तले-अपि- in Gokula houses also अनिमित्त-शतं evil omens innumerable समुदीक्ष्य गता seeing went यमुनां पशुपा: towards Yamunaa...

ज्वलदक्षि परिक्षरदुग्रविष- श्वसनोष्मभर: स महाभुजग: । परिदश्य भवन्तमनन्तबलं समवेष्टयदस्फुटचेष्टमहो ॥६॥ ज्वलत्-अक्षि with flaming eyes परिक्षरत्-उग्र-विष- emitting deadly poison श्वसन्-ऊष्मभर: breathing out intense heat स महाभुजग: that huge serpent परिदश्य biting भवन्तम्-अनन्तबलं Thee of limitless strength समवेष्टयत्- coiled (around Thee) अस्फुट-चेष्टम्- making invisible Thy movements अहो Alas Alas!...

फणशृङ्गसहस्रविनिस्सृमर- ज्वलदग्निकणोग्रविषाम्बुधरम् । पुरत: फणिनं समलोकयथा बहुशृङ्गिणमञ्जनशैलमिव ॥५॥ फण-शृङ्ग- (with) hoods , peak (like) सहस्र-विनि:सृमर- thousands of them emitting ज्वलत्-अग्नि-कण- burning like fire flakes उग्र-विष-अम्बुधरम् fierce poison fluid bearing पुरत: फणिनं in front the serpent समलोकयथा: (Thou) saw बहु-शृङ्गि-गणम्- many peaked अञ्जन-शैलम्-इव black mountain, as if Thou saw...

अथ दिक्षु विदिक्षु परिक्षुभित- भ्रमितोदरवारिनिनादभरै: । उदकादुदगादुरगाधिपति- स्त्वदुपान्तमशान्तरुषाऽन्धमना: ॥४॥ अथ दिक्षु विदिक्षु then, in all the directions and the intermediary directions परिक्षुभित-भ्रमित- turbulent swirling उदर-वारि-निनाद-भरै: from the middle of the waters roaring aloud उदकात्-उदगात्- from (that) water came out उरगाधिपति:- the king of serpents त्वत्-उपान्तम्- near Thee अशान्त...

भुवनत्रयभारभृतो भवतो गुरुभारविकम्पिविजृम्भिजला । परिमज्जयति स्म धनुश्शतकं तटिनी झटिति स्फुटघोषवती ॥३॥ भुवन-त्रय-भार-भृत: of the three worlds the weight bearing भवत: गुरु-भार- of Thee the immense weight (causing) विकम्पि-विजृम्भि-जला swirling and swelling with its waters परिमज्जयति स्म started to submerge धनु:-शतकं the area of a hundred bows (in measurement) तटिनी झटिति on the river bed, and sudden...

अधिरुह्य पदाम्बुरुहेण च तं नवपल्लवतुल्यमनोज्ञरुचा । ह्रदवारिणि दूरतरं न्यपत: परिघूर्णितघोरतरङ्ग्गणे ॥२॥ अधिरुह्य climbing with पद-अम्बु-रुहेण feet tender lotus like च तं and that (tree) नव-पल्लव-तुल्य- like tender new leaves मनोज्ञ-रुचा charming and splendorous ह्रद-वारिणि into the deep water दूरतरं न्यपत: far out (Thou) jumped परिघूर्णित- with swirling घोर-तरङ्ग-गणे fierce waves of water Thou cli...

अथ वारिणि घोरतरं फणिनं प्रतिवारयितुं कृतधीर्भगवन् । द्रुतमारिथ तीरगनीपतरुं विषमारुतशोषितपर्णचयम् ॥१॥ अथ वारिणि then in the water घोरतरं फणिनं very fierce that serpent प्रतिवारयितुं to drive away कृतधी: having decided भगवन् O Lord द्रुतम्-आरिथ quickly (Thou) approached तीरग-नीप-तरुं the bank situated Kadamba tree विष-मारुत-शोषित- the poisoned breeze had dried up पर्ण-चयम् the cluster of leaves O Lo...

एवं भक्तान् मुक्तजीवानपि त्वं मुग्धापाङ्गैरस्तरोगांस्तनोषि । तादृग्भूतस्फीतकारुण्यभूमा रोगात् पाया वायुगेहाधिवास ॥१०॥ एवं भक्तान् in this manner (Thy) devotees मुक्त-जीवान्-अपि even though they had lost their lives त्वं Thou मुग्ध-अपाङ्गै:- by (Thy) charming glances अस्तरोगान्- were (made) devoid of diseases तनोषि made तादृक्-भूत- such becoming स्फीत-कारुण्य-भूमा O Thou full of merciful greatness!...

रोमाञ्चोऽयं सर्वतो न: शरीरे भूयस्यन्त: काचिदानन्दमूर्छा । आश्चर्योऽयं क्ष्वेलवेगो मुकुन्दे- त्युक्तो गोपैर्नन्दितो वन्दितोऽभू: ॥९॥ रोमाञ्च:-अयं horripilation this सर्वत: न: शरीरे all over our bodies भूयसी-अन्त: intense inside कदाचित्-आनन्द-मूर्छा in some wonderful bliss intoxication आश्चर्य:-अयं this is wonderful क्ष्वेलवेग: the poison action मुकुन्द- O Mukund इति-उक्त: thus (Thou being) told गोपै...

गावश्चैवं लब्धजीवा: क्षणेन स्फीतानन्दास्त्वां च दृष्ट्वा पुरस्तात् । द्रागावव्रु: सर्वतो हर्षबाष्पं व्यामुञ्चन्त्यो मन्दमुद्यन्निनादा: ॥८॥ गाव:-च-एवं and cows also लब्ध-जीवा: revived क्षणेन in an instant स्फीत-आनन्दा:- very joyfully त्वां च दृष्ट्वा and Thee seeing पुरस्तात् द्राक् in front quickly आवव्रु: सर्वत: surrounded Thee every where हर्ष-वाष्पं joyful tears व्यामुञ्चन्त्य: shedding मन्दम्-...