Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

जगत्त्रयेशे त्वयि गोकुलेशे तथाऽभिषिक्ते सति गोपवाट: । नाकेऽपि वैकुण्ठपदेऽप्यलभ्यां श्रियं प्रपेदे भवत: प्रभावात् ॥५॥ जगत्त्रय-ईशे O Lord of the three Worlds त्वयि गोकुलेशे (when) Thou as the Lord of Gokula तथा-अभिषिक्ते सति thus were anointed गोपवाट: Gokula, नाके-अपि in heaven also वैकुण्ठपदे-अपि- in Vaikuntha also अलभ्यां श्रियं unattainable, (such) prosperity प्रपेदे भवत: प्रभावात् attained by T...

स्नेहस्नुतैस्त्वां सुरभि: पयोभिर्गोविन्दनामाङ्कितमभ्यषिञ्चत् । ऐरावतोपाहृतदिव्यगङ्गापाथोभिरिन्द्रोऽपि च जातहर्ष: ॥४॥ स्नेह-स्नुतै:- with love overflowing (as milk) त्वां सुरभि: पयोभि:- Thee, Surabhi (Kaamadhenu) with milk गोविन्द-नाम- (Thee) with the name Govind अङ्कितम्-अभ्यषिञ्चत् marked and anointed ऐरावत-उपाहृत- (and) by Airaavata brought दिव्य-गङ्गा- with the celestial Ganges पाथोभि:-इन्द्र:-...

ततोऽवमानोदिततत्त्वबोध: सुराधिराज: सह दिव्यगव्या। उपेत्य तुष्टाव स नष्टगर्व: स्पृष्ट्वा पदाब्जं मणिमौलिना ते ॥३॥ तत:-अवमान-उदित- then by disgrace caused तत्त्व-बोध: truth realising सुराधिराज: the lord of the gods, Indra सह दिव्य-गव्या with the celestial cow (Kaamadhenu) उपेत्य तुष्टाव coming (to Thee) praised स नष्टगर्व: he whose pride was shattered स्पृष्ट्वा पदाब्जं touching Thy lotus feet मणिमौल...

गर्गोदितो निर्गदितो निजाय वर्गाय तातेन तव प्रभाव: । पूर्वाधिकस्त्वय्यनुराग एषामैधिष्ट तावत् बहुमानभार: ॥२॥ गर्ग-उदित: as Garg Muni had said निर्गदित: was told निजाय वर्गाय for his own clansmen तातेन तव प्रभाव: by Thy father, Thy greatness पूर्वाधिक: more than before त्वयि-अनुराग in Thee love एषाम्-ऐधिष्ट for these (people) increased तावत् बहुमानभार: thereafter, also great respect Thy father told h...

आलोक्य शैलोद्धरणादिरूपं प्रभावमुच्चैस्तव गोपलोका: । विश्वेश्वरं त्वामभिमत्य विश्वे नन्दं भवज्जातकमन्वपृच्छन् ॥१॥ आलोक्य seeing शैल-उद्धरण- the lifting of the mountain आदि-रूपं and other feats (of Thee) प्रभावम्-उच्चै:- the great powers तव of Thee गोप-लोका: the cowherds, विश्वेश्वरं the Lord of the Universe त्वाम्-अभिमत्य Thee considering विश्वे नन्दं all of them to Nanda भवत्-जातकम्- Thy horoscope...

धरणिमेव पुरा धृतवानसि क्षितिधरोद्धरणे तव क: श्रम: । इति नुतस्त्रिदशै: कमलापते गुरुपुरालय पालय मां गदात् ॥१०॥ धरणिम्-एव पुरा earth also itself, long ago धृतवानसि had lifted up (Thou) क्षितिधर-उद्धरणे in mountain lifting up तव क: श्रम: Thy what effort इति नुत:-त्रिदशै: thus praised by the gods कमलापते O Consort of Laxmi! गुरुपुरालय O Resident of Guruvaayur! पालय मां गदात् save me from ailments O Con...

शममुपेयुषि वर्षभरे तदा पशुपधेनुकुले च विनिर्गते । भुवि विभो समुपाहितभूधर: प्रमुदितै: पशुपै: परिरेभिषे ॥९॥ शमम्-उपेयुषि subsiding (having) reached वर्षभरे तदा the heavy rain then पशुप-धेनु-कुले the cowherds and the cows च विनिर्गते had come out (from under the mountain) भुवि विभो on the ground O Lord! समुपाहित-भूधर: (Thee who) had placed the mountain प्रमुदितै: पशुपै: by the overjoyed cowherds परिर...

अचलति त्वयि देव पदात् पदं गलितसर्वजले च घनोत्करे । अपहृते मरुता मरुतां पति- स्त्वदभिशङ्कितधी: समुपाद्रवत् ॥८॥ अचलति त्वयि (when) did not move Thou देव O Lord! पदात् पदं from Thy place, (even) one step गलित-सर्व-जले (and when) were exhausted all the waters च घनोत्करे and the clouds अपहृते मरुता (and when they) were dispersed by the winds मरुतां पति: the head of the gods Indra त्वत्-अभिशङ्कित-धी: (a...

अहह धार्ष्ट्यममुष्य वटोर्गिरिं व्यथितबाहुरसाववरोपयेत् । इति हरिस्त्वयि बद्धविगर्हणो दिवससप्तकमुग्रमवर्षयत् ॥७॥ अहह धार्ष्ट्यम्- Oh! Arrogance अमुष्य वटो:- of this small boy गिरिम् व्यथित-बाहु:- the mountain (with) pained hands असौ-अवरोपयेत् this (mountain) will place back इति हरि:-त्वयि thus Indra in Thee बद्ध-विगर्हण: full of contempt दिवस-सप्तकम्- for seven days उग्रम्-अवर्षयत् heavily rained Oh...

अतिमहान् गिरिरेष तु वामके करसरोरुहि तं धरते चिरम् । किमिदमद्भुतमद्रिबलं न्विति त्वदवलोकिभिराकथि गोपकै: ॥६॥ अतिमहान् very big गिरि:-एष mountain this (is) तु वामके however in the left कर-सरोरुहि hand, lotus like तं धरते चिरम् this (mountain) (he) is holding for long किम्-इदम्- what this अद्भुतम्- wonder अद्रि-बलं (or) mountain's power नु-इति indeed (is it) thus त्वत्-अवलोकिभि:- by Thy onlookers आकथि...

भवति विधृतशैले बालिकाभिर्वयस्यै- रपि विहितविलासं केलिलापादिलोले । सविधमिलितधेनूरेकहस्तेन कण्डू- यति सति पशुपालास्तोषमैषन्त सर्वे ॥५॥ भवति (when) Thou विधृत-शैले were holding the mountain बालिकाभि: with the girls and वयस्यै:-अपि with the boys of Thy age group also विहित-विलासं with enthusiasm केलि-लाप-आदि-लोले in playful conversation etc engaging सविध-मिलित-धेनू:- near Thee gathered cows एक-हस्तेन...

तदनु गिरिवरस्य प्रोद्धृतस्यास्य तावत् सिकतिलमृदुदेशे दूरतो वारितापे । परिकरपरिमिश्रान् धेनुगोपानधस्ता- दुपनिदधदधत्था हस्तपद्मेन शैलम् ॥४॥ तदनु गिरिवरस्य thereafter of (this) mountain प्रोद्धृतस्य- (which) was lifted up अस्य तावत् this then सिकतिल-मृदु-देशे on the soft sand bed दूरत: वारित-आपे which till far away was protected from water परिकर-परिमिश्रान् household articles, along with धेनु-गोपान्-...

कुल इह खलु गोत्रो दैवतं गोत्रशत्रो- र्विहतिमिह स रुन्ध्यात् को नु व: संशयोऽस्मिन् । इति सहसितवादी देव गोवर्द्धनाद्रिं त्वरितमुदमुमूलो मूलतो बालदोर्भ्याम् ॥३॥ कुल इह (for) the clan here खलु गोत्र: दैवतं indeed the mountain is the deity गोत्र-शत्रो:- the mountain enemy's विहितम्-इह् attack here स रुन्ध्यात् he will resist क: नु व: संशय:- what indeed is your doubt अस्मिन् इति in this, thus सहसित-वादी...

विपुलकरकमिश्रैस्तोयधारानिपातै- र्दिशिदिशि पशुपानां मण्डले दण्ड्यमाने । कुपितहरिकृतान्न: पाहि पाहीति तेषां वचनमजित श्रृण्वन् मा बिभीतेत्यभाणी: ॥२॥ विपुल-करक्-मिश्रै:- huge hail stones accompanied by तोय-धारा-निपातै:- torrential rain fall दिशि-दिशि in all directions पशुपानां मण्डले (when) the cowherds' groups दण्ड्य़माने were being tormented कुपित- (from) angered हरि-कृतात्- Indra's actions न: पाहि प...

ददृशिरे किल तत्क्षणमक्षत- स्तनितजृम्भितकम्पितदिक्तटा: । सुषमया भवदङ्गतुलां गता व्रजपदोपरि वारिधरास्त्वया ॥१॥ ददृशिरे किल were seen indeed तत्-क्षणम्- (at) that moment अक्षत-स्तनित- continuously roaring जृम्भित-कम्पित- (and) spreading (and) causing to tremble दिक्-तटा: the quarters to their ends सुषमया in their brilliance भवत्-अङ्ग-तुलां Thy form in resemblance गता: attaining व्रजपद-उपरि above the...

सुरेन्द्र: क्रुद्धश्चेत् द्विजकरुणया शैलकृपयाऽ- प्यनातङ्कोऽस्माकं नियत इति विश्वास्य पशुपान् । अहो किन्नायातो गिरिभिदिति सञ्चिन्त्य निवसन् मरुद्गेहाधीश प्रणुद मुरवैरिन् मम गदान् ॥१०॥ सुरेन्द्र: क्रुद्ध:-चेत् Indra gets angry, in case द्विज-करुणया by the holy men's grace शैल-कृपया-अपि- by the mountain's grace also अनातङ्क:- fearlessness अस्माकम् is ours नियत इति certainly thus विश्वास्य पशुपान् con...

त्वदावासं हन्तुं प्रलयजलदानम्बरभुवि प्रहिण्वन् बिभ्राण; कुलिशमयमभ्रेभगमन: । प्रतस्थेऽन्यैरन्तर्दहनमरुदाद्यैविंहसितो भवन्माया नैव त्रिभुवनपते मोहयति कम् ॥९॥ त्वत्-आवासं हन्तुं Thy residence (Vraja) to destroy प्रलय-जलदान्- deluge causing clouds अम्बर-भुवि in the skies' surface प्रहिण्वन् releasing बिभ्राण: कुलिशम्- taking thunderbolt अयम्-अभ्रेभ-गमन: this (Indra) Airaavat riding प्रतस्थे-अन्यै:-अन्...

मनुष्यत्वं यातो मधुभिदपि देवेष्वविनयं विधत्ते चेन्नष्टस्त्रिदशसदसां कोऽपि महिमा । ततश्च ध्वंसिष्ये पशुपहतकस्य श्रियमिति प्रवृत्तस्त्वां जेतुं स किल मघवा दुर्मदनिधि: ॥८॥ मनुष्यत्वं यात: human form taking मधुभित्-अपि the destroyer of the demon Madhu (MahaaVishnu) also देवेषु-अविनयं towards the gods disrespect विधत्ते चेत्- shows if नष्ट:-त्रिदशसदसां is lost of all the gods क:-अपि महिमा what ever pre...

परिप्रीता याता: खलु भवदुपेता व्रजजुषो व्रजं यावत्तावन्निजमखविभङ्गं निशमयन् । भवन्तं जानन्नप्यधिकरजसाऽऽक्रान्तहृदयो न सेहे देवेन्द्रस्त्वदुपरचितात्मोन्नतिरपि ॥७॥ परिप्रीता in jubilation याता: खलु went indeed भवत्-उपेता you accompanying व्रजजुष: व्रजं the inhabitants of Vraja to Vraja यावत्-तावत्- when then निज-मख-विभङ्गं (his) own Yagya stoppage निशमयन् hearing भवन्तं जानन्-अपि- Thee knowing also अ...

अवोचश्चैवं तान् किमिह वितथं मे निगदितं गिरीन्द्रो नन्वेष स्वबलिमुपभुङ्क्ते स्ववपुषा । अयं गोत्रो गोत्रद्विषि च कुपिते रक्षितुमलं समस्तानित्युक्ता जहृषुरखिला गोकुलजुष: ॥६॥ अवोच:-च-एवं तान् said and thus to them किम्-इह वितथं मे what there false by me निगदितं was said गिरीन्द्र: ननु एष the mountain indeed this स्व-बलिम्-उपभुङ्क्ते his offerings (given to him) is eating स्व-वपुषा by his own body अयं...

भवद्वाचं श्रुत्वा बहुमतियुतास्तेऽपि पशुपा: द्विजेन्द्रानर्चन्तो बलिमददुरुच्चै: क्षितिभृते । व्यधु: प्रादक्षिण्यं सुभृशमनमन्नादरयुता- स्त्वमादश्शैलात्मा बलिमखिलमाभीरपुरत: ॥५॥ भवत्-वाचं श्रुत्वा Thy words hearing बहु-मति-युता:- with high regards ते-अपि पशुपा: they also, the cowherds द्विजेन्द्रान्-अर्चन्त: holy men worshipping बलिम्-अददु:- offerings gave उच्चै: क्षितिभृते richly / plentifully to the...

इदं तावत् सत्यं यदिह पशवो न: कुलधनं तदाजीव्यायासौ बलिरचलभर्त्रे समुचित: । सुरेभ्योऽप्युत्कृष्टा ननु धरणिदेवा: क्षितितले ततस्तेऽप्याराध्या इति जगदिथ त्वं निजजनान् ॥४॥ इदं तावत् सत्यं this then is true यत्-इह पशव: that here the cows न: कुल-धनं (are our) tribe's wealth तत्-आजीव्याय- so for their livelihood असौ-बलि: this offering अचल-भर्त्रे to the great mountain समुचित: is appropriate सुरेभ्य:-अपि- t...

इति श्रुत्वा वाचं पितुरयि भवानाह सरसं धिगेतन्नो सत्यं मघवजनिता वृष्टिरिति यत् । अदृष्टं जीवानां सृजति खलु वृष्टिं समुचितां महारण्ये वृक्षा: किमिव बलिमिन्द्राय ददते ॥३॥ इति श्रुत्वा this hearing वाचं पितु:- words of father अयि भवान्-आह O Thou said सरसं (with) reasoning धिक्-एतत्-नो सत्यं oh this is not true मघव-जनिता by Indra (is) generated वृष्टि:-इति यत् rain, to say so अदृष्टं जीवानां unseen (pa...

बभाषे नन्दस्त्वां सुत ननु विधेयो मघवतो मखो वर्षे वर्षे सुखयति स वर्षेण पृथिवीम् । नृणां वर्षायत्तं निखिलमुपजीव्यं महितले विशेषादस्माकं तृणसलिलजीवा हि पशव: ॥२॥ बभाषे नन्द:-त्वाम् said Nanda to Thee सुत ननु O son! Indeed विधेय: मघवत: has to be performed for Indra मख: वर्षे वर्षे Yagya every year सुखयति स gives happiness he वर्षेण पृथिवीम् by rain to the earth नृणाम् वर्षायत्तम् of human beings, on r...

कदाचिद्गोपालान् विहितमखसम्भारविभवान् निरीक्ष्य त्वं शौरे मघवमदमुद्ध्वंसितुमना: । विजानन्नप्येतान् विनयमृदु नन्दादिपशुपा- नपृच्छ: को वाऽयं जनक भवतामुद्यम इति ॥१॥ कदाचित्- once गोपालान् (when) the cowherds विहित-मख- (had) collected for the Yagya सम्भार-विभवान् the requisite materials many (of them) निरीक्ष्य त्वं seeing this, Thou शौरे O Shauri! मघव-मदम्- Indra's pride उद्ध्वंसितु-मना: to humble, de...