مجله تریبون

واژه‌های «آریایی» و «آریا» قرن‌ها سابقه دارند، اما نازی‌ها از آن‌ها نیز مثل بسیاری نمادها و الفاظ دیگر سواستفاده می‌کردند. مردمان مختلفی در هند و ایران باستان از واژه «آریایی» برای توصیف قومیت خود استفاده می‌کردند.  همین است که این واژه در متون مقدس دیانت‌های هندو و زرتشتی که گاه به هزاره دوم پیش از میلاد باز می‌گردند و در همچنین سنگ‌نبشته‌های دوران باستان به کار رفته است. مثلا شاهد استفاده از آن...

«متأسفم که سایت دیگری داره هم‌چین مطلب پر از ذهنیت ناسیونالیستی رو به اسم فمینیسم اینترسکشنال صلح طلب به خورد مخاطباش میده؟» اولین نقدی که در واکنش به احساس آذربایجانی‌های ایران از پیام صلح مرکز، در متن نسبتاً کوتاهم با عنوان صلح، راهی برای برابری یا اسم رمز انکار؟ (در خصوص آزادسازی قره باغ) دریافت کردم همین گزاره بود که به همراه نقدهای دیگر به دستم رسید. همان شب فکر کردم شاید بتوانم چند گام عقب‌ت...

تاریخ معاصر آذربایجان مملو از سرکوب و استبداد و مبارزه مردم آن در راه آزادی‌خواهی و دموکراسی‌طلبی است. اگرچه بعد از فروپاشی شوروی، مردم آذربایجان بار دیگر فرصتی برای تعیین سرنوشت خود بدست آوردند، اما از طرف دیگر این کشور با تبعات استعمار دویست ساله روسیه، کودتا، استبداد داخلی و شروع حملات دولت ارمنستان در سال ۱۹۸۸ روبه‌رو شد که نتیجه آن ژنوساید انسانی در خوجالی، اشغال بیست درصد از اراضی حاصلخیز قا...

کتاب «مجموعه مقالاتی درباره گرهگاه جنسیت و دیگر نظام‌های سلطه» دربردارنده مقالاتی از کیمبرلی کرانشاو، آنجلا دیویس، پاتریشیا کالینز، اونجلینا هالوینو، چاندرا موهانتی و آدری لرد صاحب‌نظران معاصر و برجسته فمینیسم است. متفکرانی که مقالات آنها در این کتاب گردآمده؛ شماری از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان و فعالان مطالعات زنان هستند. برخی مانند پاتریشیا کالینز و چاندرا موهانتی عمدتاً در حوزه نظریه‌پردازی جای...

تبعیض علیه اتنیک و یا اقوام و ملیت‌ها در زمان رضا شاه و در دوران مدرن‌سازی کشور نهادینه و در زمان جمهوری جهل و جنایت تشدید شد. پیش از آن دوران به باور بسیاری از مورخان و سیاحان “تا زمان رشد تجارت و بازرگانی در نیمه دوم سده نوزدهم، اکثر روستاها و قبایل تقریبا مستقل، عملا خودکفا و از لحاظ اقتصادی خودمختار و اغلب خودگردان بوده‌اند.” ساختار جمعیتی و قومی کشور شبیه موزاییک عجیبی بود که با رنگ‌ها و اشکا...

حمید احمدی از ملل غیرفارس تحت عنوان گروه‌‏های زبانی و قومی یاد کرده و می‌‏گوید: «خوب اگر بتوان کردها را بر اساس تعریف استالینی و به‌دلیل تفاوت اندک زبان کردی با فارسی یک ملت دانست، پس ملت واحد کرد دیگر چه صیغه‌ای است که از آن سخن می‌گوید؟ ایشان نمی‌داند که در مناطق کرد‌نشین ایران و خارج از آن ما دارای تنوعات زبانی و لهجه‌ای و دینی و فرقه‌ای فراوانی هستیم که بسیار شدیدتر از تنوعات داخل کشور ایران ا...

در درس نظریه‌های جامعه‌شناسی هر گاه که به بحث برساخت‌گرایی‌ اجتماعی می‌رسیدیم، چشمان دانش‌جویان نشان از دشوارفهمی‌ این نظریه می‌داد. آن‌وقت مثال‌های متعدد به کمک ما می‌آمد. اکنون هم یک نمونه‌ جالب اتفاق افتاده که برای این بحث خیلی مناسب است. برساخت اجتماعی‌‌ تهران خطرناک به‌خوبی می‌تواند به کمک ما برای فهم این نظريه بیاید. برخی افراد چندین دهه یا حتا همه‌ عمرشان را در تهران زند‌گی کرده اند اما با...

برگرفته از کتاب؛ ایران و چالش تنوع راسیسم آریانیستی و مبارزات دمکراتیک به نظر میرسد جنبشهای ملی گرایانه به دلیل ماهیت پدر سالارانه آنها مورد انتقاد زیادی قرار گرفته اند. در حقیقت در همه اشکال ناسیونالیسم رگه های پدر سالارانه پنهانی وجود دارد. به هنگام تشکیل یک جنبش متشکل از گروههای حاشیه ای معمولا جهت کارآمدی، این جنبش به شکلی جنسیتی عمل می کند. یک ائتلاف ضداستعماری بدون مشارکت زنان ماهیتی ضددموکر...

ترجمه‌ی متون مختلف از زبانی به زبانی دیگر یکی از قدیمی‌ترین، رایج‌ترین و لازم‌ترین فعالیت‌های فکری و قلمی‌است. این نیاز برای جوامعی مانند جامعه‌ی ما نیازی مبرم‌تر است چرا که ما هنوز با جامعه‌ی علمی- اندیشگی جهانی فرسنگ‌ها فاصله داریم و برای پر کردن بخشی از این فاصله و خلأ، انتقال متون فکری و علمی تولید شده به زبان‌های مختلف در جهان به زبان یا زبان‌هایی که برای جامعه و محیط‌های فکری- فرهنگی ما قابل...

گفت‌وگوی مجله هفته مونترال با فرزان سجودی، زبان‌شناس و نشانه‌شناس ساکن ونکوور در دهه‌های آغازین قرن بیستم، شاید تاکید بر زبان مشترک برای ارتباط میان ساکنان سرزمین ایران سیاستی‌ ضروری به نظر می‌آمد تا تفرقه‌ی گسترده و جنگ‌های حیدری – نعمتی کاهش یابد و جامعه به سمت آرامش سوق پیدا کند. اما امروز در قرن بیست‌ویکم و عصر ارتباطات به نظر می‌آید یک گردش ۱۸۰ درجه‌ای در این نگاه و سیاست ضروری است تا جامعه‌ی...

ماشااله رزمی: امنیتی‌دیدن فاجعه خشک‌شدن دریاچه ارومیه

شوونیسم به معنای یک نوع میهن‌پرستی افراطی و ستیزه‌جو، یک ایمان کور به برتری و شکوه ملی تعریف شده است. با بسط معنا، شوونیسم طرفداری مفرط و غیرعقلانی از یک گروه، مرام، عقیده است، به ویژه هر وقت این طرفداری، همراه با کینه و بداندیشی نسبت به گروه رقیب باشد. شوونیسم شکل‌های مختلفی دارد و متناسب با گروه حامل آن و موقعیت زمانی و مکانی، در اشکال متنوعی جلوه‌گر می‌شود. شوونیسم ایرانی هم یکی از آنها است...

بیوگرافی سیدجعفر پیشه‌وری (به مناسبت بیانیه ۱۲شهریور)

وقتی می‌گوییم توهین به ترک‌ها جزئی از فرهنگ فارسی شده، ماله‌کشان نژادپرستی ایرانی می‌گویند که این توهین‌ها مختص اقلیتی از جامعه است و نباید آن را به همه ایرانیان تعمیم داد. حال ابوالحسن نجفی در کتاب فرهنگ عامیانه فارسی نوشته که در فرهنگ فارسی منظور از «تُرک» کسی است که زبان مخاطب را درنیابد.

عیسی کلانتری (رئیس سابق سازمان حفاظت از محیط زیست) در گفت‌وگو با روزنامه آرمان‌ملی‌ آقای کلانتری شما بعد از اینکه نگرانی‌های‌تان را در دوره‌های مختلف نسبت به خشک شدن دریاچه ارومیه در قالب نامه و اظهارنظر و هشدار اعلام کردید، در نهایت اوایل دهه ۹۰ دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه شدید، به نظر شما پروژه احیای دریاچه ارومیه موفق شد؟ پروژه احیا در دولت آقای روحانی به‌غیر از دو سال آخر که همکاری وزارت نیر...

زبان، فرهنگ است و فرهنگ، زبان. زبان و فرهنگ همخون و همزاد هماند. این دو را نمی‌‌توان از هم گسست. مگر می‌‌توان فرهنگی را بدون زبان به تصویر کشید یا زبانی را از فرهنگ منها کرد. زبان و فرهنگ با هم رشد می‌کنند و تکامل می‌یابند. الفرد ال. کروبر(Alfred L. Krober) ، مردم شناسِ فرهنگی، بر آن است که فرهنگ از زمانی می‌‌آغازد که زبان وارد میدان می‌‌شود. در پویه زمان، فرهنگ و زبان یک دیگر را غنی ساخته‌اند. ای...

گذشته از پروژه‌های حکومتی اختلاف افکنی، برهم‌زدن تعادل عمومی و انحراف افکار عمومی از خواسته‌ها و مطالبات یک گفتمان و جریان اجتماعی-سیاسی و همچنین بدنام کردن فعالان مخالف با اندیشه انحصارگر مدعی و تمامیت‌طلب، همیشه کسان و یا گروه‌هایی هستند که با اغراض و نیات مختلف برای تسلط و تحمیل خود به فضای عمومی، همیشه دست به چنین عمل شنیعی می‌زنند.

در پی خشکیدن زنجیره‌ای دریاچه‌ها در ایران، احتمال «تعلل» و «توجه ناکافی» به روند خشک شدن منابع مهم طبیعی کشور به دلیل «وجود منابع عظیم لیتیوم در کف آنها» قوت گرفته است. خبرگزاری جمهوری اسلامی اواسط شهریور در گزارشی تأکید کرد که خشکیدن این منابع آبی مهم ایران «در پس خود منابع مالی زیادی» به واسطه «استخراج لیتیوم» به همراه دارد.

نسخه عربی این مقاله با عنوان "ترک ها در ایران: بمبی ساعتی یا خنثی شده؟" در روزنامه ایندپندنت عربی منتشر شده است و بنا به خواست برخی از دوستان به فارسی ترجمه اش کرده ام، با اندکی افزایش و کاهش. شمار ترک ها حدود یک سوم جمعیت ایران است و عمدتاً در اقلیم آذربایجان سکونت دارند که طبق یک برنامه سیاسی به استان های زنجان، اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تجزیه شده است. نیز ترکان حدود شصت...

صد سال پیش ارنست رنان نوشته بود که ملت ها نیز مانند هر پدیده تاریخی دیگر آغاز و انجامی دارند و روزی آن هویت گروهی انسانها ، که ما امروز از آن بعنوان "ملت" نام می بریم ، شاید دیگر وجود تاریخی نداشته باشند. اینکه فرجام تاریخی ملیت چه خوا هد شد ، ما آگاهی درستی بر آن نداریم.لیکن با فرو ریزی شوروی و شتاب گیری نیرو ها ی گریز از مر کز در عده ای از کشور ها ی چند ملیتی ، بویزه در کشور ها ی استبد...

در تحلیل های رسانه‌های فارسی، حدیث و اسراء و الناز تنها به عنوان شخصیت هایی نام برده می‌شوند که باید هر چه زودتر بر تمامیت هستی و هویت شان غلبه جست و آنان را دگردیسی کرد. وظیفه آنها از نظر رسانه‌های فارس، «شهید» یا نماد شدن برای «ملت ایران» و نجات «کشور ایران» است. شهیدی که ملت خاص خود را ندارد زبان خاص خود را ندارد و موجودی استحاله یافته در هویت گنگی به نام ملت ایران است. از نظر آن‌ها حدیث تُرک،...

در پی کودتای سوم اسفند رضاخان و پایان دادن به حکومت هزارساله ترکان در ایران، دوران استبداد رضاخانی با کمک اتاق فکر انگليس آغاز شد. این درزمانی اتفاق افتاد که دنیا و خصوصاً منطقه در آستانه قرن بیستم رو به‌ سوی تحول جدی بود. به وجود آمدن احزاب، نشریه، گفتمان دموکراسی و شیوه اداره کشور، به وجود آمدن رادیو و تلویزیون همه و همه خبر از یک تحول جدی در منطقه داشت. انقلاب روسیه، جنگ استقلال ترکیه، انقلاب م...

جستاری درباره پوپولیسم حاکم بر وضعیت کنونی یک. این جستار در نقد هیچ شخصی نیست چه رسد به اینکه نقد علی کریمی باشد. علی کریمی و هم‌قطاران او که این روزها وارد فعالیت سیاسی شده‌اند و بسیاری پدیده‌های دیگر مثل تشکیل اپوزیسیون توسط چهره‌های رسانه‌ای (نه مبارزان سیاسی) از منظر جستار حاضر «علت» چیزی نیستند بلکه معلول شرایط خاص دوران ما هستند. آن‌ها حتی خود مسئله یا بیماری زمان ما نیستند بلکه سیمپتوم و از...

میرجعفر سیدجوادزاده خلخالی یا سید‌جعفر جوادزاده  معروف به جعفر پیشه‌وری در۱۳ صفر ۱۳۱۱ ق. برابر با ۴ شهریور ۱۲۷۲ شمسی  یا  ۲۶ آگوست ۱۸۹۳م. در روستای «سئیدلر زئیوه‌سی»  یا به فارسی زاویه  سادات -به معنی خانقاه سادات- نزدیک خلخال از توابع ایالت آذربایجان به دنیا آمد.  در سالهای نخست عمرش، نام خانوادگی‌اش سیدجوادزاده خلخالی، بعدها پرویز و از ۱۳۰۶ /۱۹۲۷ پیشه‌وری بوده است. از ۱۳۲۰ /۱۹۴۱ به بعد از سید‌جع...

ممکن است که گفته شود آیا راه دموکراسی  در ایران از حل مساله ملی میگذرد؟ پاسخ این است که آیا راه دیگری جز آن وجود دارد؟ مساله ملی در دویست سال گذشته ، حساس ترین مساله در روابط درونی دولت ها و نیز در صحنه بین المللی بوده است. بسا اوقات ، دولت ها و نظام های سیاسی حاکم سرنگون شده اند ، لیکن به فروپاشی و تجزیه آنها منتهی نگردیده است. لیکن مساله ملی ، به فروپاشی بزرگترین  و قدرتمند ترین امپراتوریهای تار...