Dilli Dali

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   ഹിന്ദുസ്താനി സംഗീതത്തിലെ ഒരു ആധുനിക മുഹൂർത്തമായിരുന്നു പണ്ഡിറ്റ് കുമാർ ഗന്ധർവയുടെ സംഗീതപ്രപഞ്ചം . ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലി ആ സംഗീതത്തെകുറിച്ചാണ് . ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു , ഞാനെന്തോ അതെൻ്റെ പാട്ടിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയും .  ക്ലാസ്സിക്കൽ സംഗീതത്തിലെ ആധുനികതയെ നാം എങ്ങനെ നിർവചിക്കും ? ഈ പോഡ്‌കാസ്റ്റിൽ അദ്ദേഹം പാടി അനശ്വരമാക്കിയ കബീർ ഭജനുകളും , ശ്രീ , ശങ്കര, ഭൂപാലി , ഹമീർ , മാൽകോൺസ്...

പ്രീയപ്പെട്ട സുഹൃത്തേ ,  ഉക്രൈനിലെ ഒരമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനുമായി ഒരു ഭുപൻ ഹസാരിക ഗാനമാണ് ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലിയിൽ . കഴിഞ്ഞ ദിവസം മോസ്‌കോയിലെ തെരുവിൽ ഒരു യുവാവ് ഉക്രൈനിലായിപ്പോയ ഭാര്യയ്ക്കും മകൾക്കുമായി ഒരു ടീവി ചാനലിലൂടെ ഒരു ചുംബനം അയക്കുന്നതു കണ്ടു .  1975 ൽ ഭുപൻ ഹസാരിക എഴുതി , സംഗീതം നൽകി പാടിയ ഗാനമാണ് 'ഓ , വിദേശിബന്ധു, എനിക്ക് നിൻ്റെ കരച്ചിലിന്റെ പ്രതിധ്വനി കേൾക്കാം ....നിൻ്റെ കപ്പൽ ഒരു ചു...

The Indian EXPRESS ൻ്റെ തമിഴ് നാട് രാഷ്ട്രീയലേഖകൻ അരുൺ ജനാർദ്ദനൻ എം കെ സ്റ്റാലിൻ പ്രഭാവത്തെ വിശദമായി വിലയിരുത്തുന്നു ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലിയിൽ .   ഒന്ന് . അടുത്ത കാലത്തുനടന്ന തദ്ദേശഭരണ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡിഎംകെ മുന്നണി കൈവരിച്ച അഭൂതപൂർവ്വമായ വിജയത്തെ എങ്ങനെ കാണുന്നു ?   രണ്ട് . ദേശീയരാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിത്യശത്രുക്കളോ , നിത്യബന്ധുക്കളോ ഇല്ലാത്ത ദ്രാവിഡ പാർട്ടികളുടെ ചരിത്രപശ്ചാത്തലത്തിൽ എം കെ സ്റ്റാ...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ , ഗുജറാത്തിലെ ഒരു പ്രൈമറി സ്‌കൂൾ ടീച്ചറാണ് ഒരിക്കൽ എന്നോട് പറഞ്ഞത് 'ബാ എന്നുച്ചരിക്കാതെ നിങ്ങൾക്ക് ബാപ്പു എന്നു പറയാൻ കഴിയില്ല' എന്ന് . ഇന്ന് , ഫെബ്രുവരി 22 കസ്‌തൂർബാ ഗാന്ധിയുടെ ചരമവാർഷികമാണ് . 1944 ൽ ഈ ദിവസമാണ് പൂനയിലെ ആഗാ ഖാൻ ജയിലിൽ വെച്ച് ബാ അന്തരിച്ചത് . മൃതദേഹം കോൺഗ്രസ്സ് പ്രവർത്തകർക്ക് കാണുവാൻ പൊതുദർശനത്തിന് വെയ്ക്കുവാൻ ജയിലധികൃതർ തയ്യാറായില്ല . ഗാന്ധി പറഞ്ഞു , കോൺഗ്രസ്സ് പ്രവ...

കാറും കോളും നിറഞ്ഞപ്പോൾ ആ പെൺകുട്ടി കുടിലിൽ നിന്നും ഓടി പുറത്തേക്കുവന്നു,  പുള്ളിപ്പശുവിനെ മാറ്റിക്കെട്ടാൻ . വയൽ വരമ്പിൽ നിന്ന ടാഗോർ അവളുടെ വലിയ കണ്ണുകൾ കണ്ടു . അവൾ ടാഗോറിനേയും .  1900 ലെ ആഷാഢമാസത്തിൽ ടാഗോർ എഴുതിയ ഗാനമാണ് 'കൃഷ്ണകൊലി അമിതാരേ ബോലി'.  'നാട്ടുകാർ അവൾ കറുത്തവൾ ആണെന്നുപറയുന്നു .  എന്നാൽ എനിക്കവൾ ഒരാമ്പൽ പൂവ് '  എക്കാലത്തേയും പ്രിയങ്കരമായ ഒരു രബീന്ദ്രസംഗീതത്തെക്ക...

ഭീമസേനൻ്റെ  സഭാതലം  പ്രിയ സുഹൃത്തേ , മരിക്കുന്നതിന് രണ്ടുവർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് മഹാഗായകൻ  പണ്ഡിറ്റ് ഭീംസെൻ ജോഷിയോട് ഒരു പത്രലേഖകൻ ചോദിച്ചു , ഒരു സംഗീതജ്ഞനുവേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ മൂല്യമെന്താണ് എന്ന് . അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു : 'സത്യസന്ധത'.  പ്രഭാതത്തെ ഉണർത്തിയ ആ രാംകലിയെ ,  രാത്രിയിലേക്ക് പാടിവിലയിച്ച ആ മാരുബിഹാഗിനെ സജീവമാക്കിയത് , വ്യതിരക്തമാക്കിയത് അസാമാന്യപ്രതിഭയിൽ ശ്രുതിചേർന്ന സത്...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   The Hindu ദിനപ്പത്രത്തിൽ International Affairs എഡിറ്ററായ ഡോ . സ്റ്റാൻലി ജോണിയുമായി റഷ്യ -ഉക്രൈൻ സംഘർഷത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അഭിമുഖമാണ് ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലി .  ഇനി പറയുന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്കാണ് അദ്ദേഹം മറുപടി പറയുന്നത്    1 . റഷ്യയുടെ അതിർത്തിവ്യാപനം വഴി പുടിൻ എന്താണ് യഥാർഥത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ?  2 . വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ശക്തി ക്ഷയിച്ച നാറ്റോയെ എന്തിനാണ് പുടിൻ ഭയ...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ , ഇന്ന് ജനുവരി മുപ്പത് .  മരണത്തിലും ജീവിതം എന്നു പറയാവുന്ന മരണങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു  ഗാന്ധിയുടേത് . സോക്രട്ടീസിൻ്റെ  മരണവും, ക്രിസ്തുവിൻ്റെ മരണവും പോലെയൊന്നായിരുന്നു അതും.  ജീവിതം പോലെ തന്നെ നിത്യപ്രസക്തമായി തുടരുന്ന ഒരു മരണമായി  ഗാന്ധിയുടെ മരണം മാറുകയായിരുന്നു . ആ ജീവിതത്തെക്കാളേറെ ഒരു പക്ഷേ  ആ മരണം ഇന്ത്യൻ സാമൂഹികപ്രതിസന്ധികളിൽ യാത്രികർക്ക്  ദിശാ...

'രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവേ , ഭീതിയുമായി വരാതിരിയ്ക്കൂ , കരുണയുമായി വരൂ' (From Abide with me ) പ്രിയ സുഹൃത്തേ , ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക് ദിനാചരണങ്ങളുടെ അവസാനപാദമായ Beating Retreat ൽ ഇന്ത്യൻ സൈനിക ബാൻഡ്  ഏറ്റവും അവസാനത്തെ ഇനമായി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുള്ള ഒരു ഭക്തിഗാനമാണ് Abide with me  .  ഗാന്ധിയുടെ പ്രിയങ്കരഗാനങ്ങളിൽ ഒന്ന് .ഇക്കൊല്ലത്തെ റിപ്പബ്ലിക് ദിനം മുതൽ  ആ ഗാനം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടത് ചർച്ച...

ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലി ജനുവരി പതിനേഴാം തീയതി എൺപത്തൊൻപതാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ച പ്രൊഫസ്സർ എം . കെ പ്രസാദിനുള്ള ആദരമാണ് . പ്രമുഖ സാമൂഹ്യസമ്പദ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ . കെ പി കണ്ണനുമായുള്ള ഒരഭിമുഖമാണിത് .  എന്താണ് ഇന്നത്തെ കേരളം പ്രസാദ് സാറിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കേണ്ട സന്ദേശം ? സൈലൻറ് വാലി പ്രക്ഷോഭം വിജയിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ് ? അതിൽ കൂടുതൽ സാമൂഹികാവബോധം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടും നർമ്മദാ അണക്കെട്ടുവരുന്നത് തടയാൻ ക...

ഇന്ത്യയിൽ മൂന്നുപതിറ്റാണ്ടുകൾ ജീവിച്ച് , കൊൽക്കത്തയിൽ കോളറ ബാധിച്ച് 1939 ൽ അന്തരിച്ച പാശ്ചാത്യ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതജ്ഞനെക്കുറിച്ചുള്ള പോഡ്‌കാസ്റ്റ്  . ഇന്ത്യൻ സംഗീതകൃതികളെ പാശ്ചാത്യസംഗീതത്തിൽ ഫലപ്രദമായി കോർത്തിണക്കിയ John Foulds  . ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് യുദ്ധവിരുദ്ധനിലപാടുകൾ എടുത്തതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരൻ ആയി മുദ്രകുത്തപെട്ട് ലണ്ടനിൽ  ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ ആൾ . ഇന്ത്യയിലെത്തിയപ്പോൾ  കബീ...

2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ വടക്കു -കിഴക്കൻ ഡൽഹിയിൽ വർഗ്ഗീയ കലാപം ഉണ്ടായപ്പോൾ ആണ് ദില്ലി -ദാലി എന്ന പോഡ്‌കാസ്റ്റ് തുടങ്ങിയത് .  വേദനയുടെ ആഴങ്ങളിലെ മുഴക്കമാണ് എന്നോട് ഈ പോഡ്‌കാസ്റ്റ് തുടങ്ങാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത് .  പിന്നീട് അത് വിവിധ വിഷയങ്ങളെ പരാമർശിച്ചു വളർന്നു . പക്ഷേ , നിങ്ങൾ , ശ്രോതാക്കളാണ് ദില്ലി -ദാലിയ്ക്ക് എന്നും പ്രചോദനമായത് . 2021 അവസാനിക്കുന്ന ഈ ദിവസത്തിൽ ഈ പോഡ്‌കാസ്റ്റിനെ ചില ശ്രോതാക്കൾ വിലയ...

2021 ലെ ക്രിസ്തുമസ് ദിന പോഡ്‌കാസ്റ്റിലേക്ക് സ്വാഗതം .   'ഒരു കുറ്റവാളിയെ വിധിക്കുന്നതിനു മുൻപ് നിങ്ങൾ അയാളുടെ കുറ്റം സ്വയം ഏറ്റെടുക്കണം . എന്നാൽ മാത്രമേ നിങ്ങൾക്ക്  സത്യസന്ധമായി ശിക്ഷിക്കുവാൻ കഴിയൂ'   ഡോസ്റ്റോയെസ്‌കിയിൽ 'ക്രിസ്തു' അസാന്നിധ്യത്തിൽ സന്നിഹിതനായിരുന്നു . ടോൾസ്റ്റോയ് ആകട്ടെ 'ക്രിസ്തു' ദൈവപുത്രനല്ല , മനുഷ്യനാണ് എന്ന് വിശ്വസിച്ചു . 'യേശു ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റോ ഇല്ലയോ എന്ന...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   ഒരു ബനാറസ് കഥയാണ് ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലി .  തീരത്തിൻ്റെ നിഴലുകൾ ഗംഗാനദിയിൽ ഇളകുമ്പോൾ അവ  ഏതിലയുടെ നിഴൽ, ഏതു ചില്ലയുടേത്  എന്ന് തിരിച്ചറിയുക പ്രയാസകരമാണ് . അതുപോലെതന്നെയാണ്  ബനാറസിലെ ജീവിതവും. ഇഴപിരിയുന്നവ അത് . ...പരസ്പരം അലിഞ്ഞവ, ഊടും പാവും പോലെ . 2002 ൽ സുഹൃത്തുക്കളുമായി സാരനാഥിൽ നിന്നും ബനാറസ്സിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടയിലാണ് ഞാൻ അനീസയെക്കുറിച്ചും പ്ര...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   2021 ലെ നൂറാമത്തെ ദില്ലി -ദാലി  പോഡ്‌കാസ്റ്റ് ആണിത് . ഈ എളിയ മാധ്യമത്തിനെ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്ക് എൻ്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള നന്ദി .   അടുത്തകാലത്ത് ഏറ്റവും സശ്രദ്ധം വായിച്ച ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ വായനാനുഭവം നിങ്ങളോട് പറയാനുള്ള ഒരു ശ്രമമാണ് ഈ ലക്കം .  ഒരു വലിയ എഴുത്തുകാരൻ എഴുത്തിലൂടെയല്ലാതെ എന്നെ ഞെട്ടിച്ച ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞുവരുന്നത് . ഹരുകി മുറകാമി എന...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,  ഇക്കഴിഞ്ഞ നവമ്പർ ഇരുപത്തൊന്നാം തീയതി തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ച അമേരിക്കൻ കവി Robert Bly മരണസമയത്ത് Frédéric Chopinൻ്റെ സംഗീതം കേൾക്കുകയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹമായിരുന്നു അങ്ങനെ മരിക്കണമെന്ന് . ഈ ലക്കം ദില്ലി -ദാലി ആലോചിക്കുന്നത് നമ്മുടെ മരണസമയത്ത് നാം ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന സംഗീതം ആസ്വദിക്കാനുള്ള മനഃസ്സാന്നിധ്യം നമുക്കുണ്ടാകുമോ എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചാണ്.  .അങ്ങനെ...

പ്രീയപ്പെട്ട സുഹൃത്തേ ,   'നമ്മുടെയൊക്കെ ആത്മാവുകൾ ഇത്രകണ്ടു ദരിദ്രവും അന്ധവുമാണോ പാദങ്ങളാണ് പാദരക്ഷകളേക്കാൾ പ്രധാനമെന്ന് മനസ്സിലാകാതെ പോകാൻ ?' : ചിത്രകാരൻ മൈക്കെലാഞ്ചലോ   അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട് ജോർജ്‌ ബുഷിനുനേരെ സ്വന്തം ഷൂസുകൾ വലിച്ചെറിഞ്ഞുകൊണ്ട് പത്രപ്രവർത്തകനായ മുൻതസർ അൽ -സൈദി വിളിച്ചു പറഞ്ഞു : ഇറാക്കിലെ വിധവകളും അനാഥരും കൊല്ലപ്പെട്ടവരും നിനക്കുതരുന്ന അന്ത്യചുംബനമാണിത് '. അയാൾക്കറി...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ , പുതിയലക്കം ദില്ലി -ദാലിയിലേക്ക് സ്വാഗതം . 'വിമതം' ആയിരുന്നു ഡൽഹിജീവിതത്തിൽ സച്ചിദാനന്ദൻ ആശ്ലേഷിച്ച മതം . ആ മൂന്നുപതിറ്റാണ്ടുകൾ സച്ചിദാനന്ദനിലെ  വിവിധ പരിണാമങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയായി . അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയഡൽഹിയിലേക്കാണ് അദ്ദേഹം 1990 കളുടെ ആദ്യം എത്തിച്ചേർന്നത് . പുതിയ ഇന്ത്യയും ഡൽഹിയും സച്ചിദാനന്ദനേയും മാറ്റി. മുൻപ് ഡൽഹിയിൽ താമസിച്ച മലയാളിയെഴുത്തുകാരെ അപേക്ഷിച...

മലയാളസിനിമയിലെ ശബ്ദത്തിന്റെ 83  വർഷങ്ങളിലൂടെയുള്ള  പരിണാമത്തെക്കുറിച്ച്  വിശദമായി സംസാരിക്കുകയാണ് പുതിയതലമുറയിലെ ശ്രദ്ധേയനായ ചലച്ചിത്രസംവിധായകനും ചലച്ചിത്രചരിത്രകാരനുമായ പ്രശാന്ത് വിജയ് . The Life in Sounds : Paradigm shifts in the capture of diegetic sounds in Malayalam cinema and its impact എന്ന അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പഠനത്തെ ആസ്‌പദമാക്കിയുള്ള സംഭാഷണമാണിത് .  ലോകസിനിമയിലെ ശബ്ദലേഖനചരി...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   മുപ്പതു വയസ്സെത്തുന്നതിനു മുൻപേ താണു പത്മനാഭനെ ശാസ്‌ത്രലോകം ശ്രദ്ധിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു . എന്തായിരുന്നു ആ ശാസ്ത്രപ്രതിഭ ? ഊർജ്ജതന്ത്രകാരൻ ഡോക്ടർ എൻ . ഷാജി വിശദമായി സംസാരിക്കുകയാണ് ദില്ലി -ദാലിയിൽ.  ഒന്ന് . എന്താണ് Emerging Gravity ? രണ്ട് : എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭാവിയിൽ ന്യൂട്ടണും  ഐൻസ്റ്റീനുമൊപ്പം അദ്ദേഹത്തെ ശാസ്ത്രം ബഹുമാനിച്ചേക്കാം എന്നുപറയുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ? മൂന്ന് :...

പ്രിയ സുഹൃത്തേ ,   1897 ൽ ശ്രീ നാരായണഗുരു മലയാളികളോടു പറഞ്ഞു  തമ്മിൽ പൊരുതിയാൽ  ജയിച്ചേക്കാമെന്ന് ഒരു മതവും വിചാരിക്കേണ്ടതില്ല എന്ന് .  2021 ൽ  അതൊക്കെ നവമലയാളി ഒന്നോർക്കുന്നത് നല്ലതാണ് .  പടിഞ്ഞാറൻ ജനാധിപത്യത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിലെന്നപോലെ മതനിരപേക്ഷത എന്ന  ഉയർന്ന  ജനാധിപത്യബോധത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഗുരു പറഞ്ഞു മതത്തിന്റെ മേന്മയിൽ വഴക്കുവേണ്ട. അനുകമ്പയാണ്ടവൻ ര...

ഉദകമണ്ഡലത്തിലെ ചിന്നൻചിറുകിളി  ഇന്ന് 2021 സെപ്റ്റംബർ 11  സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതിയാർ നൂറാം ചരമവാർഷികദിനം  മഹാകവിയോടുള്ള ആദരസൂചകമായി ഈ പോഡ്‌കാസ്റ്റ്  ആണ്ടാൾ അഴകി എന്ന എൺപതുകാരിയുമായി ചെലവഴിച്ച  ഒരു വൈകുന്നേരമാണ്  ദില്ലി -ദാലി പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ഒരു  ഭാരതിയാർ   പാട്ടാണ് അവരുടെ ജീവിതത്തെ എന്നോട് അടുപ്പിച്ചത്. പിന്നെ  ജീവിതത്തിലെ ഭാഗ്യ -ദൗർഭാഗ്യങ്ങളും. മഹാരാ...

1922 ലാണ് കുമാരനാശാൻ 'ദുരവസ്ഥ' എഴുതിയത് . 99 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ചില മലയാളികൾ ആ കാവ്യത്തെ സമീപിക്കുന്നത് ആശാൻ എന്തിനുവേണ്ടി അതെഴുതിയോ അതിന്നു വിരുദ്ധമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കാണ്‌ . നായർ മുതൽ താഴോട്ടുള്ള ഹിന്ദുക്കൾ മതത്തിലെ അനാചാരങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് മതം മാറി സ്വതന്ത്രരായാൽ  അവരെ കുറ്റം പറയാൻ പറ്റുമോ എന്ന് ദുരവസ്ഥയിൽ ആശാൻ എഴുതിയത് സംഘപരിവാർ ഉദ്ധരിക്കുന്നില്ല. 66 വയസ്സായിരുന്ന ശ്രീനാരായണഗുരു ജീവിച്ചിരിക്കുമ...

SHOW LESS ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇതിനുമുൻപ് ഇത്രയും നീണ്ടകാലങ്ങളിൽ ലോകത്തിൽ സ്‌കൂളുകൾ ഇന്നത്തെപ്പോലെ അടഞ്ഞുകിടന്നിട്ടില്ല . UNESCO യുടെ ഒരു സമീപകാല report പറയുന്നത് ലോകത്തിലെ ഒരു വലിയ വിഭാഗം കുട്ടികളുടെ ഭാവിജീവിതത്തെ ഒന്നടങ്കം ബാധിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിസന്ധിയാണിത് എന്നാണ് .  ഇന്ത്യയിൽ കഴിഞ്ഞ ഒരൊറ്റ വർഷം സ്‌കൂളിൽ നിന്നും കൊഴിഞ്ഞത് 24 കോടി വിദ്യാർത്ഥികളാണ് .  കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ മൂന്നരക്ക...

മഹാത്മാഗാന്ധി സബർമതിക്കരയിൽ ആശ്രമമുണ്ടാക്കിയ വർഷമാണ് റഷ്യയിൽ വിപ്ലവം നടന്നത് . ഇന്ത്യയിലും മറ്റൊരുതരത്തിലുള്ള  രാഷ്ട്രീയവിപ്ലവത്തിന്റെ പരീക്ഷണശാലയായി  സബർമതി മാറുകയായിരുന്നു . 1900 നു ശേഷമുള്ള മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടുകളിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിരവധി പുതിയ  ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായി, ശ്രീ നാരായണഗുരുവിന്റേതും അരബിന്ദോയുടേതുമടക്കം.  ആത്മവിദ്യാസാധനയുടെ ആശ്രമങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് സബർമതിക്ക് മറ്റൊരുളടക്കം ഉണ്ടായ...