Z ptasiego na polski

Nieco frywolna natura czajek świetnie koresponduje z lotem godowym, któremu oddają się wyłącznie samce. Tokują one nad swoimi miejscami lęgowymi od wczesnej wiosny aż do wyklucia się piskląt. Każdy z zalotników w zwariowanym locie, składającym się z dynamicznych pikowań, wzlotów, obrotów i przechyłów, wykonuje dość narwaną piosenkę. W brzmieniu przypomina ona sygnał…   Paweł Pstrokoński – ornitolo...

Wiosną skowronki wykonują ponad polami charakterystyczny lot tokowy, któremu towarzyszy bezustanny śpiew, zarówno przy wznoszeniu, jak i opadaniu. Samiec stopniowo wzlatuje na 50, 100, 150 metrów, gdzie naprawdę trudno go już wypatrzyć, a następnie zniża się, by w ostatniej fazie, klika metrów nad ziemią, zamilknąć i…   Paweł Pstrokoński – ornitolog i edukator przyrody, który od 2016 r. współpracu...

Strzyżyk to – obok mysikrólika – najmniejszy ptak żyjący w Polsce: mierzy zaledwie 8–12 centymetrów i waży około 9–10 gramów. Swoją łacińską nazwę – Troglodytes troglodytes – strzyżyk zawdzięcza upodobaniu do gniazdowania w dobrze ukrytych zakamarkach, także w skalnych szczelinach: łacińskie troglodytes wywodzi się od greckich słów…   Paweł Pstrokoński – ornitolog i edukator przyrody, który od 201...

Żurawie to spore ptaki – dorosły osobnik waży do pięciu kilogramów i jest większy od bociana białego. Dlatego też nie mają one zbyt wielu wrogów. Mimo to są płochliwe i pozostają cały czas czujne, szczególnie w okolicy gniazda. W przypadku dostrzeżenia drapieżnika żuraw zawołaniem ostrzega siedzącego w gnieździe współtowarzysza, który ostrożnie…   Paweł Pstrokoński – ornitolog i edukator przyrody,...

Gdy z krajobrazu rolniczego zniknęły śródpolne zadrzewienia, rolę czatowni myszołowów zaczęły pełnić elementy drogowe. Do obserwacji chętnie wykorzystują one również samotne, uschnięte drzewa oraz kopce kamieni. Drugą preferowaną przez te ptaki techniką polowania są niskie loty patrolowe. Latem bez problemu można dostrzec myszołowy na skwarnym niebie. Wcale nierzadko przesiadują one również na zie...

Wilga słynie nie tylko z pięknego wyglądu, ale i śpiewu. Piosenka to miłe dla ucha, głośne, fletowe gwizdy, które z daleka można pomylić jedynie ze śpiewem kosa. Zresztą również wielkością i swoim lotem wilga przypomina tego ptaka. Samiec wilgi śpiewa dużo, nierzadko w znacznym oddaleniu od gniazda. Jego wokalizacja często jest przerywana zgrzytliwym wrzaskiem, z którym niewielu kojarzy żółto-czar...

Mój znajomy nazywa dzwońce „bandytami” – el bandolero – i nie przepada za ich obecnością w swoim karmniku, mimo że zimowe wizyty tych ptaków są jak pokazy fajerwerków z efektownymi eksplozjami soczystych żółci i zieleni. I mniejsza o to, że pamiątką po takich nalotach jest z reguły ogromny bałagan. Jego niechęć wynika bardziej z zaborczości tych żarłoków pozbawionych wszelkich manier: bo gdy tylko...

Wiosną bez trudu dostrzeżemy te gadatliwe ptaki podczas żerowania na trawnikach. Biegają wtedy pochylone, z głową przy ziemi, a czasami przystają wyprostowane, jakby były zahipnotyzowane, i dumnie prezentują swoją ochrową pierś z ciemnym kreskowaniem. Łowcy sprawiają wrażenie niezwykle skoncentrowanych i wygimnastykowanych, gdy tak poszukują różnego rodzaju bezkręgowców, a zwłaszcza zdecydowanego...

W wyżowe, lodowate dni drugiego miesiąca roku niektóre miejskie bogatki zaczynają śpiewać. Ich dwusylabowe ,,ti-tuu ti-tuu ti-tuu” wybrzmiewa na skwerach i w parkach, gdy tylko słońce choć na moment wyłania się spomiędzy chmur. Ptakom zamieszkującym miasta hormony uderzają do głowy wcześniej: bogatki już w drugiej połowie lutego rozglądają się za odpowiednią dziuplą. Mimo że są one największe pośr...

W powojennej Polsce wróbel dwukrotnie uzyskał status ikony kultury dziecięcej. Najpierw jako bohater szkolnych czytanek, gdy w 1955 roku ukazał się pierwszy zeszyt bajek „O wróbelku Elemelku”, napisanych wierszem przez Hannę Łochocką. Z kolei 28 lat później łódzka wytwórnia filmowa Se-ma-for rozpoczęła realizację dobranockowego serialu animowanego – „Przygód kilka wróbla Ćwirka”. W taki oto sposób...

W Polsce spotykamy trzy podgatunki kawki, a rozróżniamy przedstawicieli tychże na podstawie braku lub też obecności u nich półobroży szyjnej, która ma różną wielkość i odcień. Można też czasem natknąć się na osobniki łaciate. Zimą przybywają do nas licznie przedstawiciele tego gatunku ze wschodu i północy Europy. Konrad Lorenz – jeden ze współtwórców współczesnej etologii – analizował kawkowe woka...

Rudzika można usłyszeć i zobaczyć niemal w każdym lesie czy w bardziej zapuszczonym parku lub ogrodzie, co czyni go wdzięcznym obiektem do obserwacji, szczególnie dla początkujących ptasiarzy. Należy on do tych nielicznych ptaków śpiewających, którym zdarza się strzec swojego terenu przez okrągły rok. Co ciekawe i nie takie powszechne u skrzydlatych wokalistów, zimą pilnuje go zarówno samiec, jak...

Pustułki zaczęły wnikać do miast dopiero po zakończeniu II wojny światowej, obecne w nich bowiem ruiny i rumowiska okazały się dla tych ptaków atrakcyjnymi miejscami lęgowymi. Zajmują one stosownej wielkości otwory, wnęki i wyłomy w ścianach budynków, a zdarza się, że zakładają gniazda na zewnętrznych parapetach i w doniczkach balkonowych. Co ciekawe, w miastach wśród ofiar tych niewybrednych soko...

Grzywacz osiąga wagę niekiedy przekraczającą pół kilograma i jest największym europejskim dzikim gołębiem. Jako jedyny spośród pięciu gatunków gołębi spotykanych w Polsce, wraz z dwunastką innych skrzydlatych pechowców, figuruje on na krajowej liście ptaków łownych. Charakterystyczne klaśnięcie skrzydłami jest wykorzystywane przez samce grzywacza podczas podniebnych toków. Na typowy lot godowy skł...

Na starych rycinach kapturki przedstawiane są zazwyczaj jako ptaki siedzące na jakimś owocującym krzewie lub drzewie. Oczywiście to nie przypadek, uwielbiają bowiem one drobne owoce, choćby na przykład bzu, a porywają się również na większe – takie jak czeremcha czy wiśnia. Kapturka, podobnie jak makolągwa, szpak czy szczygieł, należy do ptaków, których piosenka charakteryzuje się swobodną i zróżn...

Jerzyki, tworzące wraz z kolibrami rząd ptaków krótkonogich, są stworzeniami pod każdym względem fascynującymi. Należą do naszych najbliższych skrzydlatych sąsiadów i zapewne dla niektórych osób ich wrzaski bywają irytujące, ale to właśnie one są jednym ze znamion pełni lata. Nagłe ustanie w połowie sierpnia tych emanujących witalną energią hałasów zwiastuje niechybne nadejście słoty. Częstokroć m...

Dzięcioły słusznie kojarzą się z odgłosem ostukiwania drzew, jednak wiele osób mylnie przyjmuje, że poza tym ptaki te nie wydają żadnych innych dźwięków, będąc niejako niemotami, to znaczy: same z siebie właściwie się nie odzywają. Tak jednak nie jest i z dużą dozą prawdopodobieństwa można powiedzieć, że głos takiego czy innego gatunku dzięcioła słyszał każdy, jednak nie każdy jest świadom, że poc...

Puszczyki, podobnie jak i inne sowy, uważano niegdyś za istoty na poły demoniczne. Wynikało to oczywiście z tego, że uaktywniają się one po zmroku i częściej można usłyszeć ich niepokojące zawodzenie, niż zobaczyć je same. Jednak nie są to ptaki aż tak niewidzialne, jak mogłoby się wydawać, i jeśli chcemy zetknąć się z nimi oko w oko (z pewnością dojrzą nas pierwsze), wystarczy w ciągu dnia dokład...

Często mylone ze szpakami kosy wyśpiewują jedne z najprzystępniej brzmiących dla ludzkiego ucha ptasich piosenek. Te zaliczane do rodziny drozdowatych, niegdyś ściśle związane z lasem ptaki są obecne na obszarach zurbanizowanych raptem od około dwustu lat. Dziś trudno nawet sobie wyobrazić wiosnę w mieście bez melodyjnych improwizacji kosów. Złożone z donośnych fletowych gwizdów dochodzą w tym cza...

Szpaki są ptakami pospolitymi, ale jak mało które zapisały się one w historii badań ornitologicznych. Zalicza się je do jednych z najlepszych naśladowców głosów innych gatunków ptaków. Wiemy, że pewnym szpakiem przez trzy lata opiekował się sam Wolfgang Amadeusz Mozart. Ale czy na pewno robił to całkowicie bezinteresownie? Niektórzy znawcy twórczości Austriaka doszukują się muzycznej reminiscencji...

Podcasty "Z ptasiego na polski" to kilkuminutowe gawędy, za których pośrednictwem możemy zapoznać się z życiem dzikich ptaków występujących w Polsce. W każdym z odcinków ornitolog Paweł Pstrokoński zawarł krótką charakterystykę wybranego gatunku oraz ciekawostki i anegdoty z nim związane. Całości dopełniają nagrania głosów głównych bohaterów tych opowieści, bo w końcu ich zapamiętanie stanowi jede...