Yer Yüzleri'nde

Modernist şehircilik anlayışının uzun süre geri planda bıraktığı sokak, bugün yeniden kent çalışmalarının en ilgi çekici kavramlarından biri hâline gelmiş durumda. Çünkü sokak, yalnızca insanların gelip geçtiği fiziksel bir mekân değil; gündelik yaşamın, kamusal etkileşimin ve toplumsal ilişkilerin şekillendiği dinamik bir alan. Bu nedenle son yıllarda özellikle mikro kent tarihçiliği, yerel belle...

Sergiler, etkinlikler, eğitim programı ve podcastlerle YUNT, İstanbul sanat camiasına yeni bir heyecan getirdi. Sultanbeyli’de 2023’te kurulan bu sanat ve etkileşim alanını kurucu direktörü Muratcan Sabuncu ile konuşuyoruz.  

İstanbul’un tıbbi topoğrafyasını ve şehrin farklı dönemlerde şekillenen şifa mekânlarını ele alıyor; kent, sağlık ve iyilik hâli arasındaki ilişkiye tarihsel bir perspektiften bakıyoruz. Konuğumuz Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Fatih Artvinli ile İstanbul’un hastanelerinden karantina alanlarına, kamusal sağlık anlayışından gündelik yaşam pratikl...

Deprem güvenliği söylemi, İstanbul’da yürütülen büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerini nasıl meşrulaştırıyor?  Antropolog Murat Güney, 1999 Marmara Depremi’nin ardından deprem riskinin kentsel dönüşüm ve inşaat odaklı büyüme politikalarının temel gerekçelerinden biri olmasını tartışıyor. “Afet kapitalizmi” kavramı üzerinden Moda, Tozkoparan ve Fikirtepe’nin hikâyelerini takip ederek, kentsel dö...

Konuklarımız Bağlam Yayınları tarafından yayımlanan Kent, Kültür, Bellek kitabında yer alan “Bir Kenti Deneyimleme Biçimi Olarak Sinema: Hafıza, Mekân ve Yürüyüş” başlıklı çalışmanın yazarları Nurşah Ferah Çağlar ve Ali Gençoğlu ile bu çalışma üzerinden, filmlerin kentsel mekânı nasıl anlamlandırdığını ve yürüyüşün kent deneyimindeki yerini konuşuyoruz.  

İstanbul’un küresel ve yerel ilişkilerini şekillendiren liman yapısını, Haliç’in tarihsel önemini, kent-liman ilişkisindeki kırılma noktalarını ve Galata Rıhtım Hanları çalıştayı vesilesiyle İstanbul’un mekânsal dönüşümünü konuşuyoruz. 

 Ayşenur Ölmezses ile Kadıköylülük üzerine bir araya geliyor, geçmişten günümüze Kadıköy aidiyetini tartışıyoruz.  🔹Kadıköylülük farklı dönemlerde nasıl kuruluyor?  🔹Kimleri içine alıp kimleri dışarıda bırakıyor?  🔹2010’larla birlikte hızlanan dönüşüm, sem deneyimini nasıl etkiliyor?  

Yazar ve gazeteci Suat Derviş’in yaşamı ve metinleri üzerinden eski İstanbul’un çözülüşünü, Boğaz kültürünü, sınıfsal kırılmaları ve kentin değişen ruhunu konuklarımız editör ve yazar Serdar Soydan ile konuşuyor; Suat Derviş’in yazılarının, İstanbul’un gündelik hayatını ve görünmeyen yüzlerini nasıl kayıt altına aldığını ele alıyoruz.  

Konuğumuz Antakya Çevre Koruma Derneği Başkanı Nilgün Karasu ile Asi Nehri Havzası’nda son dönemde yaşanan gelişmeleri ve Antakya Çevre Koruma Derneği öncülüğünde 2025’te hazırlanan Asi Çevre Vizyon Planı üzerinden 2026’da havzada ortaya çıkan değişimleri konuşuyoruz.

Stamboul Gazetesi üzerinden İstanbul’un çok katmanlı hafızasını konuğumuz Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu ile değerlendiriyor; 19. yüzyıldan 20. yüzyıl ortalarına uzanan bu uzun soluklu gazete arşivinin kentin gündelik hayatını, kültürel yaşamını ve dönüşümünü nasıl görünür kıldığını ve nasıl bir kent hafızasına dönüştüğünü ele alıyoruz. 

Konuğumuz Apaçık Radyo programcısı Yağmur Yıldırım'ın doktora tezini, "YÜZYIL ORTASI İSTANBULU’NDA KENT FANTAZİLERİ: EDEBİYAT, MEKÂN VE KENTİN PSİKOSOSYAL ÜRETİMİ (1945–1960)" konuşuyoruz. O dönemde yazılmış romanlar üzerinden dönüşen kente ve değişen kentlilere göz atan bu tezi Yağmur'un kendisinden dinliyoruz. 

20. yüzyılın ilk yarısında Doğu Yakası’nın öyküsünü, Üsküdar-Kadıköy ve Havalisi Halk Tramvayları Şirketi’nin kuruluş, yükseliş ve çözülme süreçleri üzerinden tartışıyoruz.  Anadolu Yakası’nın gelişme öyküsü, İstanbul kent tarihi içinde birkaç paragraf ya da uzun dipnotlarla geçiştirilemeyecek kadar derin ve belirleyici. “Doğu Yakasının Öyküsü”, sorgulandıkça giriftleşen, çok katmanlı bir bilmecey...

23. Radyo Şenliği özel yayınında Yer Yüzleri'nde programcıları Aysim Türkmen ve Murat Güvenç, kentlerin hafızası, kültürü ve dönüşümü üzerine İstanbul’dan dünyaya uzanan bir perspektifle kentsel yaşamın kırılganlığını konuşurken; “Radyo, kentlerin sesini kaydeden değil, o sesi birlikte kuran canlı bir hafızadır” diyerek Apaçık Radyo’nun kolektif gücünü vurguluyorlar.

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) açılan “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisinden hareketle, Fener’in çok katmanlı dünyasını ve bu kapsamlı serginin ardındaki araştırma sürecini küratörlerden Namık Erkal ve Melike Sümertaş ile konuşuyoruz. 

İran’ın dron saldırıları ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Dubai üzerindeki etkilerini tartışırken, Şubat’ta gördüğümüz kentin Mart’ta nasıl hızla değiştiğini ve bunun dünya kentlerinin kırılganlığına dair ne söylediğini ele alıyoruz.

Şehremaneti Mecmuası üzerinden İstanbul’un belediyecilik ve şehircilik tarihine bakıyoruz. 1924’te yayımlanmaya başlayan Şehremaneti Mecmuası , İstanbul Belediyesi’nin kente dair gündemini, projelerini ve önceliklerini doğrudan kayda geçiren önemli bir kaynak. 1924–1942 arasında yayımlanan bu dergi, erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’un nasıl yönetildiğini, hangi sorunların öne çıktığını ve nasıl...

Konuğumuz kent antropoloğu Murat Güney ile “massive suburbanization” (büyük ölçekli çeperleşme) kavramını ele alıyor; İstanbul başta olmak üzere dünya kentlerinde şehirlerin merkezden dışa doğru büyümesi, yeni konut alanlarının oluşumu ve bunun yarattığı sosyal, ekonomik ve mekânsal dönüşümleri karşılaştırmalı olarak tartışıyoruz.  

Edebiyatta kent hakkı, göç, kentli olma/olamama hali ve bunun mücadelesinin modern Türk romanındaki temsillerine göz atıyoruz. Konuğumuz Kadir Has Üniversitesi Öğretim Üyesi Buket Cengiz ile yakın zamanda Koç Üniversitesi Yayınları’ndan yayımlanan 1960’lardan Günümüze Edebiyatımızda Kent Hakkı Romanları adlı kitabı üzerinden kenti edebiyatın içinden konuşuyoruz.  Kitap, aynı zamanda Buket Cengiz'i...

Konuğumuz mimar ve tasarımcı Melike Altınışık ile dünyanın farklı yerlerinde yaptığı projelerden ve 2020'lerde dünya çapında tanınmış mimar olma deneyimi üzerine konuşuyoruz.  MAA (Melike Altınışık Architects) İstanbul ve Seul ofislerinde masterplan ve kültürel yapı tasarımlarından iç mekânlara geniş bir yelpazede yenilikçi projeler geliştiren Melike Altınışık, İstanbul TV-Radyo Kulesi (Çamlıca Ku...

Konuğumuz ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nden Doç. Dr. Ender Peker ile İstanbul’da su yönetimini; altyapıdan planlamaya, havzalardan yağmur suyu hasadına kadar çok katmanlı bir çerçevede konuşuyoruz.  🔹Küresel iklim verileri bize ne söylüyor?  🔹Geçirimsiz yüzeyleri hızla artan, nüfusu büyüyen ve iklim krizinin etkilerini her geçen gün daha sert yaşayan bir kent olarak İstanbul su ile nasıl...

6 Şubat depremlerinin ardından geçen üç yılda Antakya'da ortak çalışmalar yürüttüğümüz araştırmacı ve Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Seda Naniç ve Doç. Öğretim Görevlisi Zehra Güngördü ile yıkımdan sonraki süreçte Antakya'yı ele alıyoruz.  

Yer Yüzleri’nde Kentin Köpüğü programında küçük bir değişiklik yapıyoruz: Funda Ferhanoğlu, konuğu Murat Güvenç ile kent tarihçiliğini, kentleri nasıl anlattığımızı ve bu alanın nasıl şekillendiğini tarihsel bir perspektifle ele alıyor. Aynı zamanda Murat Güvenç, Tarih Vakfı ile Kadıköy Belediyesi (Tarih, Edebiyat ve Sanat Kütüphanesi) kısaca TESAK biriminin birlikte düzenlediği 2026 yılı konuşmal...

Konuğumuz Nurçin İleri ile 19. yüzyıl İstanbul’unun görsel kayıtlarının oluşumunda önemli bir rol oynayan fotoğrafçılardan Guillaume Berggren’i konuşuyor; 1870’lerden 1920’ye dek, kenti sistemli bir biçimde fotoğraflayan Berggren’in endüstriyel fotoğrafçılığına odaklanarak Cibali Tütün Fabrikası Albümü’nden hareketle Berggren'in işçiler ve emek süreçleriyle olan ilişkisini ele alıyoruz. 

Kadıköy'ün önemli bir kültür merkezi haline gelmiş olan Müze Gazhane'yi konuğumuz Gazhane Çevre Gönüllüleri’nden Nesrin Uçar ile konuşuyoruz.  Osmanlı endüstriyel mirasının önemli örneklerinden biri olan Hasanpaşa Gazhanesi dönüştürülerek bir kültür merkezi olarak Kadıköy'e kazandırıldı. Gazhane’nin kültür merkezi olmasında büyük katkısı olan Gazhane Çevre Gönüllüleri'nin 30 yıllık kent mücadelesi...

Bu hafta Yer Yüzleri'nde 'de Dubai kentini konuşuyoruz. Neoliberal kent olarak Dubai bugünün dünyası ile ilgili bizlere neler anlatıyor? Bu Körfez kenti, Mimar Rem Koolhaas'ın ofisi OMA'nın hazırlamış olduğu Al Manakh kitabından ve sosyolog/sanatçı Charlie Koolhaas'ın bakışından nasıl gözüküyor?  Hem kurgulanmış bir ütopya hem de ürküten bir distopya olarak görebileceğimiz Dubai gerçekte nasıl bir...