Waar komt pindakaas vandaan?

Er zijn woorden die je rechtstreeks brengen naar de plek waar ze vandaan komen. Champagne bijvoorbeeld, dat komt uit de Champagnestreek in Frankrijk. Taalkundigen noemen dit soort woorden geoniemen , woorden die zijn afgeleid van aardrijkskundige namen. Er zijn er honderden van in het Nederlands, maar lang niet allemaal zo herkenbaar als Champagne. Want een bikini , denim en pils zijn óók vernoemd...

Je kunt je biezen pakken en met de noorderzon vertrekken. Overnachten doe je op een camping in een caravan, en na een tijdje van huis te zijn krijg je misschien wel heimwee. Maar wat zijn biezen eigenlijk? En een caravan, heeft dat misschien iets met het woord karavaan te maken? En waar komt heimwee vandaan? Rectificatie : over het woord  karavaan  wordt in de aflevering gezegd: "Dat woord is...

Ik ga op reis en neem mee ... Speciaal voor de Week van het Nederlands 2025 maakten we drie nieuwe afleveringen van de etymologiepodcast Waar komt pindakaas vandaan? rond het tema 'reizen in taal'. In deze aflevering: waar komen de woorden paspoort , pleisterplaats en kiekje vandaan? Ingesproken door Week van het Nederlands -ambassadeurs Aafke Romeijn en Kelia Kaniki Masengo !  Achtergro...

Waar komt pindakaas vandaan? is een serie over de verrassende herkomst van alledaagse woorden. Voor de ‘ Week van het Nederlands ’-special in oktober, zijn we op zoek naar woorden die te maken hebben met het thema van dit jaar: op reis in taal. Heb je een tip? Mail dan naar laura.vaneerten@ivdnt.org of laat op Spotify een bericht achter in de comments. Luister ook eens naar Over taal gesproken . D...

Schelden doen we in Nederland het liefst met ziektes en geslachtsdelen. Maar vroeger ging dat heel anders. In de veertiende en vijftiende eeuw hadden we het bijvoorbeeld over een dronken rog , een keytijf, een gabby, een gapert, een blaescake, of een ribaut. Die laatste was wel een van de ergste. Als je deze middeleeuwse scheldwoorden vergelijkt met tyfushond of teringlijer, of nieuwere varianten...

Wat hebben de walvis, de tentharing en de bakvis gemeen? Het zijn allemaal vissen, die geen vissen zijn. Een walvis is namelijk een zoogdier, een tentharing stop je in de grond en een bakvis is een giechelende puber. En zo zijn er nog wel een paar, want: is de inktvis wel een vis, hoe ziet levende kibbeling eruit en waar komt de naam zeemeermin eigenlijk vandaan? 'Waar komt  pindakaas vandaan...

Muziek is overal: in de kroeg, in de supermarkt, in de sportschool, in de auto of op je werk. Kortom, niet weg te denken uit ons leven. Maar de woorden voor muziek gebruiken we zonder erbij na te denken, en dat terwijl er zoveel leuke en interessante muziekwoorden zijn! Denk maar aan bluegrass, blues, rock 'n roll of boogiewoogie. Maar ook woorden als smartlap, schlager en muzak. En wat dacht...

Appeltaart is ongetwijfeld het bekendste gebak in Nederland en voor wafels ga je naar België. Maar er is oneindig veel meer aan koek- en taartsoorten, soms ook met een gekke naam. Wat denk je bijvoorbeeld van arretjescake, appelmeisje of spekkoek? 'Waar komt  pindakaas vandaan?' is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal . Presentatie: La...

De bekendste koffievariant die gemaakt wordt op basis van espresso, is de cappuccino. In de lage landen drinken we cappuccino de hele dag door, maar in Italië kun je het beter niet bestellen na twaalven. Italianen drinken deze koffie namelijk alleen in de ochtend. Aan een radler zitten iets minder strikte regels, maar zo’n verfrissend drankje doet het het beste aan het einde van de middag. En late...

In de dagen van de week zitten allemaal herkenbare woorden: zon in zondag, maan in maandag, vrij in vrijdag…Maar hoe komen we eigenlijk aan die namen? Schijnt de zon op zondag, de maan op maandag, en zijn we vrij op vrijdag? Best raar toch…En wat is dan een dins , een woens en een zater ? Luister deze aflevering en het wordt allemaal duidelijk! 'Waar komt  pindakaas vandaan?' is een podc...

Het dierenrijk barst van de bijzondere dieren, met al even bijzondere namen. Neem, een nijlpaard. Is dat een paard, uit de rivier de Nijl? Een luipaard lijkt trouwens ook helemaal niet op een paard, en lui is het beest ook niet! Wat dacht je van de naam antilope ? Dat is een slank hoefdier dat juist heel veel loopt, niks ‘anti’ en ‘lopen’ aan toch? Heeft een eekhoorn iets te maken met het Engelse...

Je kunt een slavink eten, snipverkouden zijn of een eksteroog hebben. Dit lijkt een willekeurig samenraapsel van woorden, maar als je goed luistert hoor je er allemaal vogels in. Namelijk een klein zangvogeltje, de vink in slavink , een steltloper met een lange, dunne snavel, de snip in snipverkouden , en de bekende zwart-witte vogel met blauwe glans over de veren: de ekster in eksteroog . Wat doe...

Waarom heet de marathon ‘marathon’? Wat is 'steeplechase' voor gekke naam? Waar komt het woord 'estafette' eigenlijk vandaan? En hoezo heet het 'wielrennen'? Er wordt toch gefietst en niet gerend? Deze aflevering is een voorproefje van het derde seizoen van de podcast. Vanaf 28 september verschijnen 8 nieuwe afleveringen. Tot dan! 'Waar komt  pindakaas vandaan?&a...

Waar komt pindakaas vandaan? is een serie over de verrassende herkomst van alledaagse woorden. Voor seizoen 3 zijn we op zoek naar woorden waarvan jij graag wil weten waar ze vandaan komen. Heb je een tip? Mail dan naar laura.vaneerten@ivdnt.org . Luister ook eens naar Over taal gesproken , de podcast die we samen met Onze Taal maken. Waar komt pindakaas vandaan? is een podcast van het Instituut v...

Hoe letterlijk is het woord 'letterlijk'? Speciaal voor Letterlijk Leiden , een festivalmaand in de stad Leiden die draait om taal en literatuur, presenteert het Instituut voor de Nederlandse Taal een extra aflevering van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’ Een podcast over de herkomst van alledaagse woorden. Aan het woord in deze aflevering: Nicoline van der Sijs en Vivien Waszink. Quotes &a...

Heb je er weleens over nagedacht waarom 'grape' (druif) in het woord 'grapefruit' zit? Als je een appel helemaal opeet kom je binnenin het 'klokhuis' tegen. Waar komt dat precies vandaan? Is de 'kiwi' nu een vogel of een vrucht, en zijn 'zeevruchten' ook fruit? Je hoort het in deze laatste aflevering van seizoen twee! Dit is een podcast van het Ins...

Je staat vast niet altijd stil bij de woorden voor de kledingstukken die je dagelijks aantrekt, maar ook daar zit vaak een heel verhaal achter. Waarom sportschoenen ook wel 'sneakers' heten of wat een 'smoking' te maken heeft met roken, bijvoorbeeld. Je hoort het in deze 6e aflevering van 'Waar komt pindakaas vandaan?'. Dit is een podcast van het Instituut voor de Ned...

Heeft er ooit een 'gekke henkie' of een 'nieuwsgierig aagje' geleefd? Wie is de Hans in 'hansworst' en 'hansop' eigenlijk? En wie ben je precies als je 'de sjaak' bent? Je hoort het in deze vijfde aflevering van seizoen twee. Dit is een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT), gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stal...

Het woord 'boterham' bestaat uit 'boter' en 'ham'. Komt de naam daar dan ook vandaan? Wat is eigenlijk een 'sandwich',  en is 'tussen de middag' niet vreemd? Hoe kan er iets tussen één middag zitten? Dat hoor je in deze vierde aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse T...

In onze taal zijn er talloze manieren om aan te dood te refereren. Vaak gebeurt dit indirect of met een eufemisme; denk maar aan uitdrukkingen als ‘de pijp uitgaan’, ‘om zeep helpen’ en ‘naar de filistijnen gaan’. In deze derde aflevering bespreken we er een aantal. Dit is een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT), gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef. D...

Zeg je nu 'patat' of 'friet', is er een verschil tussen 'frikandellen', 'frikadellen' en 'curryworsten' en hoe komen de 'kapsalon' en de 'mitraillette' aan hun naam?  Dat hoor je in deze tweede aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). De...

Waarom heet het een bruin café? Heeft bockbier echt met een mannetjesgeit te maken? En wat zakt er af bij een afzakkertje? Dat hoor je in deze eerste aflevering van seizoen 2 van ‘Waar komt pindakaas vandaan?’, een wekelijkse podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). Deze podcast is gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef. Daarnaast hoor je ook de stem van INT-directeur...

In deze aflevering: wat is de herkomst van het woord podcast? Dat vertelt Caspar Stalenhoef in de laatste aflevering van deze serie. Maar blijf geabonneerd, want een vervolg is in de maak! Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is geï...

In deze aflevering: waarom heten verdiepingen in een gebouw geen verhogingen? Laura van Eerten vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is geïnspireerd op de drie boeken die het Instituut voor de Nederlandse Taal heeft gemaakt...

In deze aflevering: wat is de herkomst van het woord hoax? Frieda Steurs vertelt. Dit is een podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal, gemaakt door Laura van Eerten en Caspar Stalenhoef, met muziek van Michel van der Zanden. De afbeelding is van Studio Mals. Deze podcastserie is geïnspireerd op de drie boeken die het Instituut voor de Nederlandse Taal heeft gemaakt in samenwerking met he...