Tussen de Regels | Even echt luisteren

Wanneer was jij voor het laatst echt bereikbaar voor de stem van een vreemde? In deze aflevering staan we onder de Morspoort in Leiden. Tussen het geweld van skatende studenten, rammelende karretjes en overvliegende vliegtuigen klinkt een stem die om hulp vraagt. Een geluid dat de vluchtige dynamiek van de stad voor even onderbreekt en ons dwingt tot een keuze: luisteren we of lopen we door? Aan d...

In welk ritme beweeg jij je vandaag door de wereld? In deze aflevering rijden we een stukje mee in de tram van Nieuwegein naar Utrecht. De tram is een plek waar we elkaars nabijheid accepteren zonder elkaar echt aan te kijken. Richting de Vasco da Gama-laan ontstaat in de wagon een toevallige verzameling van levens. De geluiden van de omroepster en de deuren vormen het kader voor werelden die hier...

Wat heb jij vandaag weggespoeld in de hoop dat het zou verdwijnen? In deze aflevering luisteren we naar de zware, stationaire hartslag van een kolkenzuiger. Je hoort de motor die de straat vult en het harde, ijzeren gekletter van de putdeksels die worden verschoven. Geluiden die de normaal zo stille infrastructuur onder onze voeten pijnlijk aanwezig maken. Aan de hand van de filosoof Timothy Morto...

Welk object in jouw huis is onderweg naar het geluid van deze week? In deze aflevering duiken we in het mechanische geweld van de stad: een vuilniswagen die oud papier ophaalt. Twee mannen voeren hem karton en dozen, terwijl de machine gromt en borrelt om de resten van de dag naar zijn binnenste te verteren. Je hoort niet alleen de motor, maar het kraken van de waarde die uit het papier wordt gepe...

Wanneer viel voor jou de grens tussen jezelf en de ander even helemaal weg? In deze aflevering duiken we in een van de meest intieme geluiden: een tevreden, spinnende kat. Opgenomen met een contactmicrofoon hoor je niet de zachte buitenkant, maar het ronkende mechanisme direct vanuit het weefsel en de botten. Aan de hand van de filosoof Maurice Merleau-Ponty onderzoeken we de kracht van aanraking...

Wat is de indringing die jouw harmonie verstoort? In deze aflevering luisteren we naar de regen door de stem van het materiaal. Met een contactmicrofoon op een glazen tafelblad wordt de dunne grens tussen intern en extern hoorbaar. Je hoort de fijne sprankeling van de regen die door het glas wordt vertaald naar een beheersbaar ritme, maar je hoort ook de rauwe, storende tik van een druppel die rec...

Wanneer gebruikte jij een kraan terwijl je de schep van de precisie had moeten hanteren? In deze aflevering horen we het contrast op een bouwplaats. Op de achtergrond de dreunende kracht van een kraan die de massa verzet, op de voorgrond het scherpe geluid van een schep die de randen schoonhoudt. Het is het geluid van de grote schaal versus de menselijke precisie. Aan de hand van de filosoof Walte...

Wat wordt er zichtbaar als jij heel even op de stopknop drukt? In deze aflevering horen we de golven aan de kust van Noordwijk. Niet zozeer het geweld van de branding die aanlandt, maar het sissende, bijna aarzelende geluid van het water dat zich terugtrekt. Miljoenen korrels zand en resten van schelpen rollen over elkaar heen de diepte in—een schurend proces waarbij de kustlijn zichzelf voor even...

Wat vertelt het verpulveren van het verleden ons over de weg die we bewandelen naar de toekomst? In deze aflevering horen we de kustlijn van Noordwijk op een koude februari-dag. De branding is aanwezig, maar het is het breken van de scheermessen (de zwaardschedes die de zee heeft achtergelaten) dat de voorgrond opeist. Een droog, scherp geluid van weerstand dat laat horen dat we over de tijd zelf...

Wat gebeurt er als geluid geen achtergrond meer is, maar de volledige voorgrond opeist? In deze aflevering reizen we naar Cairns, Australië. Stanley van Mil stuurde een opname in van kikkers en krekels die zo indringend is, dat het bijna klinkt als een collectieve tinnitus. Een geluid dat niet alleen de omgeving overstemt, maar ook je eigen binnenwereld. Aan de hand van de filosoof Michel Serres o...

Wat gebeurt er als een gebouw zijn vorm verliest? In deze aflevering staan we stil bij het mechanische duet van twee zware kranen. Waar de een hapjes neemt van het stenen karkas, maalt de ander het beton tot puin. Het is een proces van uiterste precisie: het scheiden van staal, kunststof en steen. Tussen het geweld van de kranen door klinkt de stem van Jacques Derrida. Zijn concept van 'deconstruc...

Een wekelijks ritueel bij de glasbak om de hoek. Een tas vol resten van ons dagelijks leven: lege jampotjes, wijnflessen, een potje augurken. Eén voor één verdwijnen ze door de rubberen ring en kletteren ze op de scherven van de buren. Een alledaags geluid, maar wat zegt dit kabaal over de manier waarop wij onze tijd besteden? Aan de hand van de filosofie van Hannah Arendt onderzoeken we het versc...

De Dutch Square in Melaka, Maleisië. Normaal gesproken een plek van ontmoeting, nu een decor van verstilling. De kraaien hebben er de overhand, totdat een luidspreker de bevolking in twee talen (Maleis en Engels) waarschuwt voor het Covid-19 virus. Aan de hand van de filosofie van Giorgio Agamben onderzoeken we de 'uitzonderingstoestand' en de dunne lijn tussen bescherming en controle. Gel...

Je staat aan de rand van een groot meer. De wind heeft vrij spel, maar het is niet de open vlakte die je aandacht trekt. Het is een afvoerpijp, precies op de waterspiegel, die het kabbelen van het water vangt en vergroot. Het water krijgt een stem die er zonder die pijp niet was geweest. Aan de hand van de filosofie van  Bruno Latour  onderzoeken we hoe techniek en natuur samenwerken en hoe een si...

Je ligt achterover, de felle lamp boven je ogen. Er is geen ontsnappen aan het snerpende metaal op je glazuur en het slurpende geluid van de afzuiger. Het is een mechanische invasie van je meest private ruimte. In deze stoel ben je even geen mens, maar een object dat wordt schoongemaakt. Aan de hand van de ‘klinische blik’ van  Michel Foucault  onderzoeken we wat er gebeurt als de regie volledig w...

Drie verdiepingen onder de grond, in een parkeergarage in Leiden, ben je even nergens. Een lift is een mechanisch vacuüm; een tussentijd waarin je wacht tot de machine klaar is en je plotseling weer in de wereld staat. In deze aflevering staan we stil op de drempel tussen de diepte en het maaiveld. Aan de hand van de filosofie van  Martin Heidegger  onderzoeken we het moment net voordat de wereld...

Een bouwput op een industrieterrein in Hoofddorp. Een heimachine ramt betonnen palen de diepte in en bezet je zintuigen met een onverbiddelijke, mechanische dreun. Dennis Aaij legt dit machtsvertoon naast de woorden van de schrijver Ernst Jünger, die in het geweld van de machine de geboorte van een nieuwe natuur zag. Wat komt er voor die dreun in de plaats als de machine zwijgt? Blijft er een fund...

Een badkamer in de vroege ochtend, de geur van zeep en het trekken aan een metalen ketting. Wat ogenschijnlijk een simpele afsluiting is van een ritueel, het leeg laten lopen van een bad, is volgens de filosoof Byung-Chul Han een zeldzaam moment van 'tussenruimte'. In deze aflevering luisteren we naar de overgang van aanwezigheid naar afwezigheid. Terwijl we in ons dagelijks leven gewend z...

Een stoep in Leiden, twee mannen op hun knieën en de vrolijke klanken van CeCe Peniston uit een bouwradio. Wat ogenschijnlijk een simpele klus is, het plaatsen van een fietsnietje , is in de ogen van socioloog Richard Sennett een uiting van puur vakmanschap. In deze aflevering horen we de rauwe realiteit van de publieke ruimte. Terwijl wij voorbijsnellen, wordt de stad onder onze voeten steen voor...

Het ritmische, droge geluid van een bijl op een hakblok en het openspringen van houtnerven. In deze aflevering staan we buiten in een bos bij Zelhem, waar fysieke arbeid de weg vrijmaakt voor innerlijke warmte. Voor de Franse filosoof Gaston Bachelard was hout hakken veel meer dan een huishoudelijke taak; het is een psychologisch proces. Terwijl de bijl valt, creëer je de brandstof voor morgen. Je...

De snerpende hoge toon van de bonenmaler, de zware brom van het verwarmingselement en het krachtige stromen van de koffie. In deze aflevering staan we bij de koffiemachine, de onvermijdelijke overgang tussen slapen en waken. De koffiemachine is een eiland van mechanische voorspelbaarheid in de chaos van de ochtend. Terwijl de machine zijn programma afdraait, dwalen onze gedachten al mijlenver weg....

Het geratel van winkelwagentjes, de ritmische piepjes van de kassa en het geroezemoes van mensen die haastig hun lijstjes afvinken. In deze aflevering duiken we in de hectiek van de supermarkt, een plek die we vaak zo snel mogelijk weer willen verlaten. De supermarkt is de ultieme spiegel van onze moderne samenleving: alles is gericht op snelheid en efficiëntie. Terwijl ik tussen de schappen door...

De wereld is wit, de lucht is grijs en het pad naar het Braasemmermeer ligt er verlaten bij. In deze aflevering luisteren we naar het unieke ritme van voetstappen in verse sneeuw met een apotheose van striemende wind. Sneeuw doet iets met een landschap; het wist de details uit en brengt een diepe, bijna tastbare stilte met zich mee. Terwijl de sneeuw onder mijn schoenen kraakt, reflecteer ik op de...