Theologie aan de gracht

Het huwelijk is voor christenen belangrijk. Maar wat is het huwelijk eigenlijk? En bedoelden christenen daar hetzelfde mee? Anne Lorein doet onderzoek naar de ontwikkeling van het huwelijksformulier in de 16e en de 17e eeuw. Na de Reformatie veranderde er veel in de kerk, waaronder trouwen. Het huwelijk werd niet langer als sacrament beschouwd. Gereformeerden gingen opnieuw nadenken over de verhou...

Wat betekent het evangelie voor sekswerkers? Hoe ziet (christelijke) hulp aan sekswerkers eruit? Peter Strating pionierde al voordat kerkelijk pionieren een ding was. Al ruim 30 jaar woont en werkt hij in Den Haag tussen de sekswerkers. Hij stond aan de wieg van stichting de Haven (http://www.dehaven.nl/ ), te vergelijken met Het Scharlaken Koord in Amsterdam. Maar hij stichtte ook een kerk: de Ha...

Wat is precies de betekenis van de dood van Jezus Christus aan het kruis? Daar wordt al over gesproken sinds het gebeurde en het gesprek is nog niet verstomd. We spreken door over de laatste stand van zaken en hoe we daar tegenaan kunnen kijken? Is het tijd om oude beelden achter ons te laten? Of dreigen we juist iets essentieels te verliezen? We spreken samen met prof. dr. Hans Burger die hier al...

Christelijk onderwijs bestaat al meer dan een eeuw in Nederlands (en op een bepaalde manier al veel langer). Vandaag de dag staat het onder druk. Berber Vreugdenhil is onderwijskundige en werkt al jarenlang in allerlei rollen in het onderwijs. In haar onderzoek stelt zij de prikkelende vraag: werkt het eigenlijk ook? En wat werkt er dan precies? Daarvoor interviewde zij leerlingen en oud-leerlinge...

"Het heil hangt aan de historiciteit" een gevleugelde uitspraak, maar is dat ook zo? Nico ter Linden is bekend geworden met de uitspraak, het is wel waar maar niet echt gebeurd. Voor Ter Linden doet de geschiedenis er weinig toe, het gaat om de verhalen. Veel christenen verzetten zich hiertegen, zeker als het gaat om de opstanding. Zegt niet Paulus zelf "als Christus niet is opgewek...

De scheiding tussen kerk en staat – veel genoemd, weinig begrepen. Is wat Tom de Wal doet een kerkdienst of niet? Moet de gemeente Amsterdam migrantenkerken helpen of niet? Zowel van de zijde van de kerk als van de overheid wordt er nogal eens verwezen naar de scheiding van kerk en staat. Maar waar gaat dat eigenlijk over? En waar komt het vandaan? Hoe kijken we daar met een theologische bril naar...

De onderwijsvrijheid staat onder de druk. Een concept wetsvoorstel wil onderwijs verbieden dat aanzet tot haat en discriminatie. Dit raakt direct aan artikel 23 van de grondwet over onderwijsvrijheid. Al staat het nu als controversieel verklaard in de ijskast van het demissionaire kabinet, de vraag is voor hoe lang. En dat terwijl alle adviseurs tegen adviseren.  We spreken dr. mr. Auke Dijkstra,...

Als je doopouders in verschillende landen vraagt naar de betekenis van de doop krijg je heel verschillende antwoorden. Toch is er ook overeenkomst: de doop brengt bescherming. Daarmee is de doopvatting een stuk sacramenteler dan de officiële leer, in tegenstelling tot bij de beleving van het heilig avondmaa. We praten er over door met Jos Colijn. Dr. Jos Colijn in universitair docent aan de TUU en...

Dit jaar overleed filosoof, onderwijsbestuurder en politicus Kars Veling. Vlak voor zijn overlijden rondde hij zijn laatste publicatie af: Tot hier: filosofische herinneringen . Veling was de eerste politiek leider van de ChristenUnie , bestuurder van verschillende scholen, maar ook hoogleraar Filosofie aan de Theologische Universiteit Kampen (nu Utrecht). Samen met prof. dr. Pieter Vos, hoogleraa...

Het boek Job kennen we vooral van de verhalende gedeelten aan begin en eind. De lange monologen slaan we misschien wel over. Egbert Brink, predikant in de NGK en docent pastoraat aan de TUU, leest juist wel die monologen. Daarin schuilt een ongekende pastorale kracht. Een gesprek over de Bijbel en pastoraat, het oude testament, de klacht en ons beeld van God.    Ad de Bruijne en Hans Burger (red.)...

We spreken met Ronald Westerbeek, gastdocent en promovendus aan de TU Utrecht en huistheoloog van New Wine, een charismatische vernieuwingsbeweging. Wat is de charismatische beweging eigenlijk? Is dat hetzelfde als de pinksterbeweging? En hoe verhoudt zich dat tot de gereformeerde traditie? Is het een breuk of liggen er meer lijnen. Een gesprek naar aanleiding van het boek van Ronald, Proeven en w...

Dit keer een wat andere aflevering, niet met een gast die praat over zijn onderzoek, maar een gesprek tussen dr. Marinus de Jong, prof. dr. Koert van Bekkum en prof. dr. Jan van der Stoep. We spreken over een thema dat ons door een luisteraar is aangereikt: schepping en evolutie. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar? Hoe kijken wij daar als theologen en als filosoof-bioloog naar?  Kunnen die sam...

Hoe leer je preken? Wat is een preek eigenlijk? En moet die preek wel zo centraal staan in de kerkdienst? Dr. Kees de Groot leert studenten al jaren preken. Eerst aan de Nederlands-Gereformeerde Predikanten Opleiding en later in de predikantsmaster aan de TU Utrecht. Deze zomer zwaait hij af. We spreken hem over zijn onderwijs, zijn historisch onderzoek naar Erasmus Sarcerius (1501-1559) en over w...

Dit jaar herdenken we 1700 jaar concilie van Nicea, onlosmakelijk verbonden met de geloofsbelijdenis van Nicea. Naast Nicea zijn er nog meer belijdenissen. De bekendste is de Apostolische Geloofsbelijdenis, maar hoe zit het ook al weer met Athanasius? Dan zijn er ook nog de gereformeerde belijdenissen: de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. In deze...

Wat is de betekenis van het heil, van redding? Prof. dr. Hans Schaeffer, hoogleraar praktische theologie aan de TUU doet onderzoek naar deze vraag. Dat doet hij vanuit onderzoek naar kerkelijke praktijken. Hoe beleven mensen het heil in de kerk vandaag? Met het expertisecentrum kerkvernieuwings Kerk2030 wordt deze vraag onderzocht en uitgediept. Hans vertelt over zijn bevindingen en inzichten. htt...

Seksueel misbruik in de kerk is een gevoelig en pijnlijk onderwerp. De gevolgen zijn groot, allereerst voor de getroffene, maar ook voor de geloofsgemeenschap. De notie van vergeving is in het christelijk geloof centraal, maar kan in de context van seksueel misbruik ernstig worden misbruikt. Ook kerkrechtelijk is het complex: welke procedures zijn de juiste? Hoe is de verhouding met het wereldlijk...

De overheid wil sinds tien jaar een participatiesamenleving. Door de toenemende druk op de zorg wordt dat steeds urgenter. Kerken zoeken naar hun rol in deze context. Veel kerken willen graag een sociale rol van betekenis in de buurt spelen. Maar wat doe je dan? En hoe verhoudt dat zich tot het geloof waar het om draait in de kerk?    Lambert Pasterkamp, docent sociologie aan de Christelijke Hoges...

Lutheranen in Nederland zijn al eeuwen een minderheid in een land waar calvinisten domineren. Hoe hielden die het hoofd boven water? Wat voor kerken waren dat eigenlijk? En hoe kan het dat juist in minderheidskerken zoals de Lutherse kerk vrouwen veel eerder dominee werden dan in de andere kerken? Een gesprek over de geschiedenis van lutheranen in Nederland waarbij we inzoomen op de manier waarop...

Hoop – de Bijbel staat er vol mee, de christelijke traditie ook, maar in onze tijd ontbreekt het ons er nogal eens aan. Wat is hoop eigenlijk? En waar komt dit woord vandaan? Is het iets dat je kunt leren, is het maakbaar? En hoe spreekt de Bijbel over hoop? Gaat hoop over dit leven of het toekomende leven?    Een gesprek met prof. dr. Roel Kuiper, historicus, voormalig lid van de Eerste Kamer voo...

Wolter Huttinga is niet alleen systematisch theoloog, tuinier en frequent kloosterbezoeker. Hij doet echter ook praktijkonderzoek op een basisschool, als onderzoeker bij het Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit aan de Theologische Universiteit. Wat ben je aan het doen als je in de klas staat? Hoe kijken we naar leerlingen en naar onszelf? En hoe kan theologie het onderwijs verder helpen?   Web...

De verbinding tussen ons geloof en ons dagelijks werk vinden we vandaag de dag niet gemakkelijk te leggen. Er is daarom al veel over geschreven. Christelijk filosoof Jan van der Stoep, hoogleraar aan de TUU en aan Wageningen University, denkt ook na over deze vraag. Voor hem is filosofie een brug tussen geloof en ongeloof, tussen kerk en wereld. Juist het doordenken van deze vraag vanuit de filoso...

In de het Nieuwe testament kom je het regelmatig tegen: lijden wordt als iets goeds gezien: je groeit erdoor in geloof, je komt dichterbij Christus. Maar over wat voor lijden gaat dit eigenlijk? En hoe werkt dat dan precies? Lijden is toch gewoon iets vreselijks. Myriam Klinker-De Klerck doet al jaren onderzoek naar deze teksten. Zij betoogt dat meer oog hebben voor de rol van eer en schaamte in d...

De relatie van de kerk met de Joden en –na 1948– de staat Israël heeft een roerig verleden en heden. Wat kunnen we leren van het verleden op dit punt? George Harinck doet al jaren onderzoek naar de relatie kerk en jodendom en is deze aflevering te gast. Een genuanceerd gesprek over een complex en gevoelig onderwerp. En liggen er parallellen met het antisemitisme van vroeger en de houding ten opzic...

Arco den Heijer, Portraits of Paul's Performance in the Book of Acts: Luke's Apologetic Strategy in the Depiction of Paul as Messenger of God (Mohr Siebeck, 2021) . Arco den Heijer, "Reinheidstaal en doop in Lucas-Handelingen: Verkenning van Lucas 11:37-54, Handelingen 10, 11 en 15 en 22:16" in: Bart Koet en Nico Riemersma (red.), Het oog op Lucas-Handelingen: Bijdragen vanuit...

Weinig ligt zo gevoelig in zowel kerk als samenleving als gender. Lois Oosterhof is bezig met een proefschrift over gender en theologie in het werk van de anglicaanse theoloog Sarah Coakley. Coakley is een creatieve denker die de genderkwestie opnieuw doordenkt vanuit de leer van de drie-eenheid en de praktijk van het gebed. Daarmee komt ze tot verrassende inzichten.    Richard Hooker, Of the Lawe...