Stuurloos

Wat als je liefde voor het onderwijs net zo groot is als je frustratie? De ouders van Volkskrant-journalist Geart van der Pol botsen geregeld over hun vak, vooral door de felheid van zijn vader. In Streng in de lee r onderzoekt hij, samen met podcastmaker Laura Hisken, de onderwijs­overtuigingen van zijn ouders en wat die zeggen over de problemen in het onderwijs.  In het onderwijs staan...

In deze slotaflevering van Stuurloos praat Kustaw Bessems met Corien Prins, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid over toekomstscenario’s. Lukt het ons om ver genoeg vooruit te kijken? En kunnen we ons ook wel de gebeurtenissen voorstellen die nu misschien niet waarschijnlijk lijken, maar die wel grote gevolgen voor ons kunnen hebben? Ze bespreken waarom de vergrijzing...

Sjoerd Warmerdam houdt zich, als D66-Kamerlid én als ambtenaar, aan het motto: niets over ons, zonder ons. Mensen over wie beleid gaat, moeten meebeslissen. Zoals Mariia Zhernovnikova, een Oekraïense vluchteling die hij aanstelde als beleidsadviseur toen hij Oekraïners aan werk moest helpen en die inbelt in deze aflevering. Warmerdam stelt de hoog-opgeleidenziekte aan de kaak om steeds maar weer t...

Anne-Mathije Bogerd wilde beter begrijpen wat mensen in de schulden meemaken en met hen samen beter beleid bedenken. Ze leefde een maand op bijstandsniveau en maakte gebruik van de voedselbank. Daarna ging ze in de voedselbank werken. Zo leerde ze al snel ervaringsdeskundigen kennen die haar ook gingen vertrouwen en konden meedenken over een aanpak waarin mensen niet nodeloos van het kastje naar d...

Susan Top streed jarenlang voor de gedupeerden van de gaswinning in Groningen. Nadat ze dacht dat ze niet meer verder kwam en het bijltje erbij neergooide, behaalde BBB die enorme overwinning bij de provinciale statenverkiezingen en vroeg BBB haar om - partijloos – gedeputeerde te worden in de provincie Groningen. De bureaucratie heeft meer leed aangericht dan de aardbevingen, gelooft ze. En het g...

Dit is een aflevering van Met Groenteman in de kast waarin Kustaw Bessems geïnterviewd wordt door Gijs Groenteman. Wil je meer afleveringen van deze podcast luisteren? Luister dan via Spotify of Apple podcasts .  Gijs Groenteman spreekt met Kustaw Bessems. Als journalist onderzoekt hij hoe Nederland beter bestuurd zou kunnen worden. Al jaren doet hij dat in zijn succesvolle podcast Stuurloos, en n...

Geert Schmitz merkte dat de overheid door geld uit te delen gemeenschappen stuk maakt. In zijn gemeente, het Limburgse Peel en Maas, vragen ze elf kerkdorpen om zichzelf zo veel mogelijk te besturen. Schmitz was lang strateeg van de gemeente en is een van de geestelijk vaders van deze ‘zelfsturing’. De rest van Nederland kan hiervan leren, meent hij. Bijvoorbeeld dat de overheid dingen mis moet du...

Floor Ziegler en Teun Gautier weten dat Nederland gelukkiger zou zijn en beter zou functioneren wanneer gemeenschappen de kans krijgen om nog veel meer zelf te doen. Nu al helpen gewone mensen in dorpen en steden huizen van het gas af, organiseren zij zorg, leggen ze parken aan en wat al niet. Wat zou het schelen als de overheid dat altijd makkelijk maakte en ondersteunde, in plaats van de boel ov...

  Historicus en schrijver Ewoud Kieft bespreekt aan de hand van de PVV-verkiezingswinst en de Rutte-jaren hoe de democratie is uitgehold en wat er nu dreigt, maar ook: waar zijn laatste hoop zit. Kieft, die zich onder meer specialiseerde in het oorlogsenthousiasme van begin twintigste eeuw en in Hitlers Mein Kampf, vindt dat je moet oppassen met makkelijke historische vergelijkingen en dat je inho...

Arre Zuurmond snapt wel dat de overheid mensen tot razernij kan drijven. Dat begreep hij al toen hij eerder acht jaar ombudsman was van de stad Amsterdam en nog steeds na twee jaar als regeringscommissaris met als opdracht de informatiehuishouding van alle publieke diensten op orde te brengen. Of het gaat om uitkeringen, medische gegevens of politiedossiers: die is een zooitje, zegt hij en dat hee...

Hoe kan het dat we steeds maar weer hetzelfde proberen, ook al levert het niet het gewenste resultaat op? Dat vroeg Sharon Stellaard zich af die twintig jaar in de jeugdzorg werkte, van crisisopvang tot beleid. Ze besloot erop te promoveren en kwam tot een ontluisterende conclusie, vertelt ze aan Kustaw Bessems. Haar ontdekkingen zijn belangrijk voor elk denkbaar terrein. Het interview dat Stellaa...

Maken journalisten hun rol wel waar als waakhond van de democratie? Politiek filosoof en hoofdredacteur van onderzoeksplatform Investico Thomas Muntz wil meer ‘verantwoordingsjournalistiek’ zien en minder ‘toegangsjournalistiek, vertelt hij aan Kustaw Bessems’. Hij is zich ervan bewust dat media het wantrouwen jegens het openbaar bestuur kunnen voeden, maar zegt ook: een deel van het publiek is nu...

Paul ‘t Hart, die al 40 jaar het openbaar bestuur onderzoekt en ambtenaren adviseert, vindt dat dit ook wel eens gezegd mag worden: in Nederland gaat het overgrote deel van wat het openbaar bestuur moet doen ‘redelijk tot zeer goed’. Dat wil niet zeggen dat deze hoogleraar niks te wensen over heeft. Hij richt zijn pijlen op politici, die zich uitsloven voor de camera ten koste van goed beleid. Hou...

Het kabinet mag dan gevallen zijn, minister Hanke Bruins Slot wil verder met haar plannen om het bestuur te versterken. De CDA’er gaat over veel thema’s die in Stuurloos aan de orde komen en laat zich onder meer inspireren door haar periode als pelotonscommandant in het leger. Daar is duidelijk dat je moet vertrouwen op de mensen in het veld. Het leger heeft haar ook geleerd hoe belangrijk het is...

In deze speciale zomeraflevering vertelt Kustaw Bessems wat voorlopig de belangrijkste antwoorden zijn op de vraag: hoe krijgen wij als Nederlanders een beter bestuur? Dat doet hij aan de hand van de interviews tot nu toe. Na de zomer is Stuurloos weer terug met een nieuwe gast vol nieuwe ideeën. Presentatie: Kustaw Bessems Montage: Rinkie Bartels Redactie: Corinne van Duin en Julia van Alem Onze...

Overheden hebben zich overgeleverd aan de miljardenindustrie van consultants. Daardoor is essentiële kennis en ervaring weggelekt en zijn we niet goed opgewassen tegen de grote opgaven van onze tijd. Intussen is vaak onduidelijk wat die consultants voor al dat geld nu eigenlijk doen of is hun rol zelfs ronduit schadelijk. Rosie Collington schreef samen met Mariana Mazzucato het boek The Big Con, d...

In deze aflevering een hoopgevend verhaal van een niet-alledaagse dominee. Jan Veldhuizen had door dat in de gemeente Enschede mensen die thuis zorg nodig hebben en mensen in de bijstand niet kregen waar ze recht op hadden. Samen met andere vrijwilligers bracht de voormalige manager bij een multinational daar verandering in. Dat is tot op de dag van vandaag een enorme strijd, vertelt hij aan Kusta...

Hoe kunnen computersystemen zo verouderd raken dat zoiets basaals als belasting innen op losse schroeven staat? En waarom gaat er überhaupt zoveel mis met IT-projecten bij de overheid? Cokky Hilhorst zette het onafhankelijk bureau op dat plannen toetst om zulke drama’s te helpen voorkomen. Dat deed ze uitmuntend, stond in haar evaluatie. Maar juist die evaluatie leidde uiteindelijk tot haar onaang...

Sandra Palmen was de hoogste juridisch adviseur bij de afdeling toeslagen van de belastingdienst, de afdeling die duizenden gezinnen in de ellende stortte. Zij sloeg al in 2017 alarm, maar er werd niet naar haar geluisterd. Ze werd op een zijspoor gezet en haar advies bleef jaren verborgen voor de buitenwereld. Aan Kustaw Bessems vertelt ze hoe het was om te zien dat gedupeerde gezinnen daardoor j...

Aan Kustaw Bessems vertelt dichter Lieke Marsman dat ze de onbegrijpelijke taal van politiek en bestuur ziet als teken van onmacht en ze analyseert hoe het kabinet de bevolking onnodig van zich heeft vervreemd. Marsman betoogt - mede op grond van haar eigen ervaring - dat het zorgstelsel is afgedreven van de kern, legt uit wat ze heeft tegen een term als waardig sterven en vertelt waarom zij zelf...

Door problemen van mensen op te lossen leert ‘actieonderzoeker’ Albert Jan Kruiter veel meer dan wetenschappers die afstand houden, vertelt hij aan Kustaw Bessems. Zoals mensen die zorg nodig hebben of in de schulden zitten, die geen huis hebben of verslaafd zijn. Ze hebben te maken met een kluwen van instanties. Wat blijkt: vaak wordt beweerd dat regeltjes een oplossing in de weg zitten, terwijl...

Hebben we in Nederland wel door hoe kwetsbaar we zijn door onze afhankelijkheid van andere landen? China en Rusland snapten al lang dat je je de economie, kennis en techniek tot wapen kon maken, terwijl wij daar net als de rest van Europa naïef in zijn geweest, legt filosoof Haroon Sheikh uit aan Kustaw Bessems. Sheikh is gespecialiseerd in geopolitiek en zoekt uit hoe we weerbaar kunnen worden in...

Topambtenaren geven zelden interviews, dat laten ze aan hun politieke bazen. Abigail Norville, op een na hoogste ambtenaar op het ministerie van Volksgezondheid, doet dat wel. Aan Kustaw Bessems vertelt ze hoe zij als zwarte vrouw door extra hoepels heeft moeten springen en hoe ze probeert jongeren van buiten het Haagse een kans te geven omdat juist die kunnen helpen voorkomen dat de overheid over...

  Weinigen kunnen met zoveel liefde spreken over de rechtsstaat als rechtsfilosoof Dorien Pessers. Eigenlijk wil ze sinds haar pensioen niet meer meedoen aan het publieke debat, maar voor Stuurloos maakt ze een uitzondering. Met Kustaw Bessems bespreekt ze hoe belangrijk het is om af te wijken van regels, waarom ze zich doodergert aan persoonlijke verhalen van Kamerleden, wat het gevaar is van de...

Al voordat boeren woedend bij een minister voor de deur stonden en toen Caroline van der Plas nog niet aan talkshowtafels zat, waarschuwde hoogleraar Caspar van den Berg al voor de kloof tussen stad en platteland. Aan Kustaw Bessems legt hij uit dat het bestuur zich heeft blindgestaard op de boze burger uit de oude stadswijken en het te vaak bij het vertolken van sentimenten laat. Intussen kun je...