Kultura poświęcona

Kiedy przekroczycie próg katedry we włoskiej Sienie, jedną z pierwszych rzeczy, jaka ukaże się waszym oczom będzie niecodzienna mozaika podłogowa przedstawiającego brodatego mędrca Hermesa Trismegistosa – na wpół legendarnego ojca założyciela ezoteryzmu. W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” Piotr Kaszczyszyn i Mateusz Tondera odbywają symboliczną teocentryczną podróż od wejścia do świątyni...

Czy 1968 rok był początkiem triumfu lewicy, czy jej końcem? Dlaczego Pasolini sprzeciwiał się temu, co dziś przedstawia się jako jedno z podstawowych praw reprodukcyjnych? Czy współczesna „wolność” może stać się społecznym przymusem? I dlaczego włoski marksista tak poważnie traktował chrześcijaństwo? W kontekście skandalu związanego z tzw. abo*rcjomatem i Magdaleną Biejat rozmawiamy o demonicznym...

Kardynał Grzegorz Ryś – za czym tęskni, z czym wiąże nadzieje, jak ocenia współczesną duchowość Polaków? Czy prawda o Kościele polskim za czasów Karola Wojtyły się obroni? Czy pamięć o Janie Pawle II będzie taka jak pamięć o Lechu Wałęsie – już zawsze podzielona? Przez dziesięciolecia Kościół katolicki w Polsce był najważniejszą instytucją życia społecznego. Miał autorytet, pełne seminaria, kościo...

Wojna kulturowa weszła do szkolnych stołówek: jedni chcą ratować planetę, ograniczając dzieciom mięso, drudzy bronią schabowego jak niepodległości. A jeszcze niedawno biliśmy się o „psiecko”: czy normalne jest wysyłanie psa do spa, kupowanie mu prezentów i wożenie go w dziecięcym wózku? To nie tylko wojna o gusta i definicje normalności. To także spór o to, kim jest człowiek i jak powinien traktow...

Miała być nowa jakość i odświeżenie klasyki, a skończyliśmy z odgrzewanym fast foodem z mikrofali. Arystokracja to pijane wujki z wesela. Wokulski gada tylko o pieniądzach, klnie jak szewc i pożąda Izabeli z powodów zupełnie dla nas niezrozumiałych. A sama Łęcka? To komiczna patronka pseudo-emancypacji rodem z „Wysokich Obcasów”. W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” analizujemy, co poszło n...

Kościół sprzedał ziemię deweloperowi za 421 milionów złotych, a ten doprowadził do eksmisji biednych mieszkańców, by w miejscu ich domów wybudować nowoczesne osiedle dla klasy średniej. Brzmi jak gotowy scenariusz antyklerykalnego reportażu. A jednak właśnie taka historia wydarzyła się w Poznaniu na Osiedlu Maltańskim. Tyle że rzeczywistość — jak zwykle — jest bardziej skomplikowana. Sprzedaż nale...

Najwyższa w Europie, druga co do wysokości na świecie. 55-metrowa figura Matki Bożej Miłosiernej z Konotopii dla jednych stanowi wyraz bezbożnej megalomanii. Dla innych to w pełni uprawniony sposób na oddanie należnej czci Bogu. W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” w poszukiwaniu chrześcijańskiego piękna sięgniemy aż do epoki gotyckich katedr. Jednocześnie Szukając odpowiedzi na pytanie, cz...

50 lat temu Polacy mogli zobaczyć samych siebie na ekranie. „Daleko od szosy” i „Czterdziestolatek” były oczywiście częścią propagandy PRL-u, ale jednocześnie opowiadały coś, co okazało się znacznie trwalsze od systemu, który je stworzył: historię polskiej modernizacji, awansu społecznego i zwykłych ludzi, którzy z pokolenia na pokolenie budowali swoje życie. Dzisiaj mamy raport Barbary Mróz-Gorgo...

„Romeo i Julia”, „Pamiętnik”, melodramaty Jane Austen, bajki Disneya o rycerzach i księżniczkach. Przez wieki kultura karmiła nasze serca obrazami miłości romantycznej. Czy dzisiaj, w epoce Tindera, nie potrzebujemy odzyskania tych romantycznych, wzniosłych ideałów? Tak, aby w ramach rzekomego realizmu i dojrzałości nie zredukować miłości do wyników kapitalistycznego algorytmu.*DOŁĄCZ DO NAS*Chcia...

Czy jezuici zniszczyli Kościół? Spokojnie, nie chodzi nam o atak na zakon jezuitów, ale o jezuityzm, czyli sposób myślenia o wierze, który mocno wpłynął na współczesny Kościół. Dlaczego coraz częściej wiara staje się sprawą naszego wnętrza, emocji i osobistego doświadczenia, a coraz mniej chodzi w niej o święte miejsca, przedmioty, ciało i wspólnotę? Czy źródeł tego sposobu myślenia można szukać u...

Europa przez dekady wierzyła, że sekularyzacja jest nieuchronna, a wszystkie kultury z czasem upodobnią się do siebie. Tymczasem to właśnie w Hiszpanii – jeszcze pół wieku temu uchodzącej za bastion katolicyzmu – na naszych oczach dokonuje się jedna z największych przemian cywilizacyjnych współczesnej Europy. Czy szturm marokańskich migrantów na Ceutę to jedynie kolejny kryzys migracyjny? A może s...

Nie istnieje coś takiego jak duchowa neutralność uniwersytetu. Poznanie naukowe ostatecznie powinno prowadzić do poznania Boga. A diabeł mąci i przeszkadza w tym od momentu kuszenia w rajskim ogrodzie. W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” rozmawiam z prof. Justyną Melonowską, której program filozofii monastycznej może okazać się uzdrawiającym eliksirem oraz szalupą ratunkową z bezbożnej nau...

Czy „Odyseja” Christophera Nolana to kolejna próba przepisania Homera językiem współczesnych ideologii? A może przeciwnie – film, który wydobywa z antycznego eposu coś głęboko konserwatywnego? W tym odcinku „Kultury Poświęconej” rozmawiamy o tym, dlaczego historia Odyseusza wciąż nie daje Zachodowi spokoju. O męskości, rodzinie, powrocie do domu, pokusie wygodnego życia i barbarzyństwie, które moż...

Peter Thiel i reszta cyfrowych baronów. Krzemowi bogowie Techno-Olimpu. Jakie są ich historyczne korzenie i czego pragną dla ludzkości? W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” Jacek Dukaj i Jan Maciejewski snują dwie konkurencyjne opowieści o naturze i przyszłości sztucznej inteligencji. W centrum ich sporu znajduje się zaś ludzka dusza i jej ponura przyszłość pod rządami cyfrowych bóstw z Dol...

Chrześcijaństwo czy laicyzm? Bóg czy neutralność? Czy nie potrzebujemy chrześcijaństwa, żeby uratować się przed współczesną dekadencją? To główne pytania dyskusji, jaką Konstanty odbył z Marcinem Giełzakiem, a którą poprowadził Jan Kłapa. Zapraszam do wysłuchania wyjątkowej rozmowy zarejstrowanej podczas spotkania inaugurującego cykl – teologia przy winie. Co miesiąc będziemy w Krakowie takie spot...

Człowiek ze swej natury jest istotą rytualną. To, co stałe i powtarzalne kształtuje jego duszę. Sobór Watykański II odrzucił jednak tę uniwersalną prawdę, uznając, że nowy ryt Mszy powinien odzwierciedlać „ducha epoki”. To podejście do dzisiaj odbija nam się duchową czkawką. W nowym odcinku „Kultury poświęconej” przedstawiamy w pigułce teologiczną i kulturową historię reform liturgicznych w Koście...

Europa coraz częściej przypomina przestrzeń, w której ścierają się różne modele życia: intensywna religijność części wspólnot muzułmańskich, zsekularyzowana kultura większości Europejczyków oraz wspólnoty religijne – także chrześcijańskie – które wciąż potrafią utrzymywać wysoką spójność i dzietność. W tle tych napięć wracają pytania o granice tolerancji, politykę imigracyjną i mechanizmy „ludzi z...

Dwie godziny lotem z Krakowa znajduje się prawdziwy raj na Ziemi. Wyspa szczęśliwa, na której dzieją się rzeczy magiczne, zatrzymał się czas, a życie upływa w towarzystwie chłodnego wina, wspaniałego jedzenia i filozoficznych rozważań. Zapraszam do wysłuchania wyjątkowej rozmowy z Tomaszem Stawiszyńskim wokół jego najnowszej książki Czynnika alchemicznego. Rozmowy, na którą unosi się jedno fundame...

Czy Krzysztof Bosak marzy o powołaniu do życia państwa chrześcijańskiego? Co we współczesnym, posoborowym katolicyzmie nie podoba się wicemarszałowi sejmu i jakie nadzieje wiąże z Leonem XIV? Zapraszam do wysłuchania jedynej w swoim rodzaju rozmowy z Krzysztofem Bosakiem z dala od bieżącej polityki, za to blisko idei, o których rozmawiamy w tym podcaście od lat. To pierwsza rozmowa z nowego cyklu...

Czy nowoczesna nauka zabija religijną wiarę? W dzisiejszym odcinku „Kultury poświęconej” analizujemy skomplikowane relacje pomiędzy perspektywą historyczną a teologią, krytykując przy tym naiwny scjentyzm. Zastanawiamy się również, jak poprawnie czytać Pismo Święte oraz tropimy niejednoznaczny związek chrześcijaństwa i starożytnej mitologii. *DOŁĄCZ DO NAS*Chciałbyś współtworzyć naszą społeczność?...

Nowa encyklika Magnifica Humanitas nie jest po prostu dokumentem o sztucznej inteligencji. AI jest tam raczej objawem dużo głębszego kryzysu — kryzysu człowieczeństwa, duszy i samego rozumienia wolności. Leon XIV opisuje świat, w którym technologia zaczyna przejmować funkcje religii: obiecuje zbawienie, pokonanie cierpienia, śmierci i ludzkiej słabości. Czy Kościół jest dziś zdolny wejść w realny...

Czy współczesny system – od ochrony zdrowia po logikę rynku – produkuje „niewidzialne ofiary”, których nikt nie widzi, bo rozproszone są w decyzjach uznawanych za racjonalne? W rozmowie wokół książki Send Lazarus pytamy o neoliberalizm jako całościową logikę życia społecznego, w której człowiek coraz częściej staje się kosztem do zarządzania. Punktem wyjścia jest głośna sprawa selektywnego przeryw...

Czy kończy się epoka Kościoła otwartego? Punktem wyjścia jest głośny wywiad kard. Grzegorza Rysia u Bogdana Rymanowskiego i pytanie o to, jaki model Kościoła stoi dziś za tym sposobem myślenia. Rozmawiamy o Soborze Watykańskim II, książce Kamila M. Kaczmarka „Upadek Kościoła otwartego”, kryzysie religijności na Zachodzie oraz o tym, czy obserwowany dziś konserwatywny zwrot młodych księży może zapo...

Czy państwo chrześcijańskie musi oznaczać zamordystyczną teokrację, a tylko świeckie państwo jest gwarancję wolności sumienia? W nowym odcinku „Kultury Poświęconej”  sprawdzamy, czy naprawdę stoimy dziś przed wyborem między laicyzmem, a religijnym przymusem. Komentujemy poglądy Leona XIII, Jana Pawła II, Benedykta XVI, Jurgena Habermasa i Pawła Rojka, pytając o to, czy państwo ma tylko pilnować po...

Jeszcze kilka lat temu wydawało się, że podział w Polsce jest prosty: otwarta, liberalna Polska kontra konserwatywna, zamknięta prawica. Dziś coraz wyraźniej widać, że także wyborcy Donalda Tuska myślą o migracji, bezpieczeństwie i sprawach obyczajowych dużo bardziej konserwatywnie, niż sami chcieliby przyznać.*DOŁĄCZ DO NAS*Chciałbyś współtworzyć naszą społeczność? Dyskutować o kulturze, polityce...