Ka Alala

O na kupuna ka poe e hoolohe ai. No lakou ka olelo makuahine a no ko lakou mau kupuna ia olelo makuahine. No kakou, ka poe olelo elua, e hoopili kakou i ka kakou olelo me ka na kupuna a me ka poe olelo kanaka o keia au e ola nei. E nana kakou i ke kumu, o ia hoi ka olelo o lakou.

Aole maua i manao e hoohalahala aku, he mau manao keia e noonoo ai. Pehea ka puana, ka noonoo me ke kani o ka olelo Hawaii? Aole na hua olelo wale no ka mea e ao ia ana ke ao kakou i kekahi olelo, ao pu ia no ka noonoo, ka puana me ke kani leo o ia olelo. E noonoo kakou i ke koikoi o keia mau mea nui i pili no i ka olelo Hawaii.

He mau manao e noonoo ai. I ko’u wahi manao, he mea maa ia kakou ka hoolauna maikaʻi ana i kau ka kakou mau ipo hou i ka ohana. Pela no ko’u ohana, a pela wau i hana ai mai kinohi mai, eia nae aole like ka hana a ka’u wahine. E lohe ia ana ka moolelo ma keia lola nei. Eia kahi, okoa ka launa ana o ka ko’u wa opio a okoa ke ano o keia mau la.

Kamailio maua no ko’u wa liilii. Hai moolelo wau e pili ana i ko’u mau la heu ole. Eia kahi, kamailio maua no ka loli ana o ka noonoo Hawaii, aloha aku aloha mai ma ke ano he ohana. Pehea kakou e malama ma ai i kela ano noonoo o ka au i hala?

He ninau keia e hooulu ai i na manao e pili ana i ka imi ana i pahu hopu hou loa. O ke ao ana aku i kekahi he mea ia e paa ae ai ka olelo me ka hoomau maoli ana aku i keia olelo a kakou. E noonoo no keia ninau no keia mua aku. He mau olelo paipai no e lohe ia ana ma keia lola. No ka olelo o ka lahui!

Ke ao oe i ka olelo, he aha ka mea a ka olelo e hana ai nou? Ina aole ka olelo e hooulu kala nou, poho ka olelo. He ano noonoo a ninau laha keia. Pili no i ke kala. Aole keia o ka ninau kupono. Na kakou pakahi e imi i ko kakou pono. Aole na ka olelo. He mea nui ke ao ana i ka olelo. Aole no pili na mea a pau i ke kala. No ko kakou pono ka olelo. E laha ka olelo!

Nui ino na Hawaii e noho la ma na aina e. Nui kakou e noho nei ma Hawaii i keia manawa. Paakiki ka noho ana ma anei ma muli o ke kumu kuai pipii o na hale a me na mea like ole. Pehea kakou e hoomau ai i ka hanai ana i na hanauna e hiki mai ana ma ko kakou aina?

Aloha e ka poe aloha aina. Ua hele kino makou i Maunakea i ka pule mua o ko kakou kue ana ia TMT. He ano hai moolelo keia a he kamailio o maua e pili ana i keia hihia nui o keia au. I mua kakou ma na ala like ole me ka lokahi o ka naau.

Aole e ola ana ka olelo ke hoomau ia ko kakou hoohalahala ino ana kekahi i kekahi. No maua a me ko maua hoa aloha olelo Hawaii, aole makou e hoohalahala wale ia oe. Paipai wale no makou ia oe me ke aloha. Eia nae, nau no e hooikaika i kau olelo.

Kamailio ia ka waiwai o ka olelo Hawaii ana ma Hawaii nei. Kekahi mau kumu o ka maua ana a me na pilikia o ke ao ana no hoi. I loko o na olelo hoaloalo a me na mea alalai paha e kupu mai ana, e hoohana kakou i ka olelo!

Hoopuka ia ko maua mau manao e pili ana i ka La kuokoa a me na la nui Amelika. O kekahi ninau nui i kupu maila, "Ina kakou, aole kakou he poe Amelika, no ke aha kakou e hoomau ai i ka hoolaulea ana i na la nui Amelika? He mea ia e noonoo ai.

Hoolauna maila o Emily ia ia iho a me ka moolelo ana mai e pili ana i kona huakai ma ke ao ana i ka olelo Hawaii. 3 wale no makahiki ka loihi o kona ao ana i ka olelo a ao o ia ma ka hale, aole ma kahi kula olelo Hawaʻi. Kupaianaha wale no!

Haʻi moʻolelo maila ʻo Maluhiahoʻomakaʻana States i kona aʻo ʻana i ka ʻōlelo Hawaiʻi no 3 makahiki. Hoʻomaka ʻo ia e aʻo ma waho o ke kula me kāna wahine no 2 makahiki paha a laila komo ʻo ia i ke kula nui o Mānoa e aʻo i ka ʻōlelo. Mau nō kona ʻimi naʻauao ʻana ma laila.