Historia BEZ KITU

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji...

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji...

Po wybuchu II wojny światowej Kazachstan stał się jednym z głównych miejsc deportacji całych narodów uznanych przez władze stalinowskie za „niepewne politycznie” – trafiali tu m.in. Polacy, Niemcy nadwołżańscy, Koreańczycy, Czeczeni, Ingusze oraz przedstawiciele wielu innych grup etnicznych. W czasie wojny do Kazachstanu ewakuowano również część przemysłu oraz instytucji kulturalnych z europejskie...

Gospodarka Związku Sowieckiego przeszła kilka głębokich etapów przemian. Po rewolucji bolszewickiej wprowadzono tzw. komunizm wojenny, oparty na nacjonalizacji, przymusowych dostawach żywności i centralnej kontroli, co doprowadziło do załamania produkcji i głodu. W 1921 roku Lenin zastąpił go Nową Polityką Ekonomiczną (NEP), która dopuściła ograniczone mechanizmy rynkowe i pozwoliła na częściową o...

Izraelska skrajna prawica wywodzi się z organizacji podziemnych, takich jak Irgun i Lehi, które walczyły o utworzenie państwa żydowskiego. Początkowo jej najbardziej radykalne skrzydło miało charakter świeckiego nacjonalizmu. Po 1967 roku miejsce dawnych środowisk ekstremistycznych zaczęły jednak zajmować ugrupowania akcentujące religijne uzasadnienie żydowskich roszczeń do Ziemi Izraela oraz rozw...

Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej powstała w 1990 roku na bazie środowisk wywodzących się z rozwiązanej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i mimo deklarowanego zwrotu ku socjaldemokracji nigdy całkowicie nie odcięła się od politycznej i personalnej spuścizny PRL. Wokół SDRP ukształtował się następnie Sojusz Lewicy Demokratycznej, który w latach 90. stał się główną siłą polskiej lewi...

W czerwcu 1944 r. w Warszawie zamordowani zostali Jerzy Makowiecki i Ludwik Widerszal, działacze konspiracyjni związani z Biurem Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Byli przedstawicielami środowiska demokratycznego i intelektualnego Polskiego Państwa Podziemnego, co czyniło ich obiektem ataków ze strony radykalnej prawicy konspiracyjnej. Mord miał charakter polityczny: wyrastał z oskarżeń,...

Żydowski Związek Wojskowy był drugą — obok Żydowska Organizacja Bojowa — formacją zbrojną walczącą podczas Powstanie w getcie warszawskim. Rekonstrukcja dziejów ŻZW napotyka jednak bardzo poważne trudności badawcze, ponieważ większość bojowców, wraz z niemal całym kierownictwem organizacji, zginęła w czasie walk lub wkrótce po nich. W efekcie baza źródłowa pozostaje niezwykle skromna, a po wojnie...

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, cz...

W XIX wieku Łódź przeszła niezwykle dynamiczny rozwój, przekształcając się z niewielkiej osady w jedno z najważniejszych centrów przemysłowych na ziemiach polskich. Kluczową rolę odegrał przemysł włókienniczy, który przyciągał inwestorów oraz tysiące robotników z różnych regionów. Miasto zyskało charakter wielokulturowy, zamieszkiwane przez Polaków, Niemców i Żydów. Do wybuchu I wojny światowej w...

Al-Kaida powstała pod koniec lat 80. z inicjatywy Osama bin Laden w czasie wojny w Afganistanie. Jej celem była walka z wpływami Zachodu i prowadzenie globalnego dżihadu. Najbardziej znanym atakiem były zamachy z 11 września 2001 roku w USA, po których rozpoczęto międzynarodową walkę z terroryzmem.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Machnikowskim – socjologiem z Wydzia...

Po klęsce Francji w czerwcu 1940 r. Wielka Brytania pozostała niemal osamotniona w walce z III Rzeszą. U jej boku działały, co prawda, rządy państw na wychodźstwie i ją wspierały, jednak kluczowy sojusznik – Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny dopiero po atak Japonii na Pearl Harbor w grudniu 1941 r. Wówczas Brytyjczycy zyskali potężnego sojusznika i wspólnie wypracowali strategię, która ostate...

Od rozejmu zawartego 12 maja 1994 roku w Porozumienie z Biszkeku konflikt między Azerbejdżan a Armenia miał charakter zamrożony, przy kontroli Górski Karabach przez stronę ormiańską. Okresowo dochodziło do napięć i starć, m.in. w 2016 roku, przy braku trwałego rozwiązania mimo mediacji Grupy Mińskiej OBWE. Przełom nastąpił podczas drugiej wojny o Górski Karabach, gdy Azerbejdżan odzyskał znaczną c...

Bukareszt ukazuje się jako miasto o niezwykle zróżnicowanej tkance architektonicznej, w której przenikają się wpływy wielu epok i stylów. Obok inspiracji europejskich wykształcił się także charakterystyczny styl narodowy, nadający zabudowie unikalny, lokalny wyraz. Okres królestwa przyniósł powstanie okazałych i reprezentacyjnych budynków publicznych, podkreślających ambicje państwa i jego elit. W...

Terroryzm międzynarodowy w drugiej połowie XX wieku przybrał zorganizowaną i transnarodową formę, szczególnie widoczną w działaniach radykalnych ugrupowań palestyńskich. Ich operacje obejmowały zamachy, porwania oraz ataki wymierzone w cele polityczne i cywilne poza Bliskim Wschodem. W tym kontekście istotną rolę odegrał Carlos the Jackal, który stał się symbolem globalnego terroryzmu dzięki spekt...

Układ sojusznicy między Polską a Wielką Brytanią zawarty w sierpniu 1939 r. gwarantował nam wsparcie militarne na wypadek ataku III Rzeszy. W krótkiej perspektywie czasu przyczynił się do kilkudniowego opóźnienie ataku przez Adolfa Hitlera na Polskę. Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, co umiędzynarodowiło konflikt, ale Polska nie otrzymała o...

Na terenie dystryktu radomskiego w ostatnich miesiącach okupacji niemieckiej działały liczne oddziały partyzanckie o różnej orientacji politycznej. Dominującą siłę stanowiła Armia Krajowa, obok której funkcjonowały relatywnie silne oddziały partyzantki komunistycznej. Był to także obszar no, na którym sformowano Brygadę Świętokrzyską. Rozmowa obejmuje również losy partyzantki niepodległościowej po...

II Rzeczpospolita musiała scalić trzy odmienne systemy gospodarcze odziedziczone po zaborcach oraz odbudować kraj po I wojnie światowej. Państwo zmagało się z inflacją, bezrobociem i dużymi różnicami w poziomie rozwoju regionów, a sytuację dodatkowo pogłębił kryzys lat 1929–1933. Choć w ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej nastąpiło ożywienie gospodarcze, poziom rozwoju jedynie niezn...

W ostatnich dekadach terroryzm skrajnej prawicy przybrał na sile w wielu krajach Zachodu, czego symbolicznym przykładem były zamachy w Norwegii w 2011 roku. W kolejnych latach dochodziło do ataków motywowanych ideologią nacjonalistyczną i rasistowską, m.in. w Niemczech, Stanach Zjednoczonych czy Nowej Zelandii. Sprawcy często działali samotnie, inspirując się treściami rozpowszechnianymi w interne...

Tematem rozmowy są „Leśni Bracia” na Litwie – uczestnicy powojennej partyzantki antykomunistycznej, którzy po 1944 roku podjęli walkę z sowiecką okupacją. Omówione zostają motywy oporu, struktura podziemia oraz skala represji stosowanych przez władze ZSRR. Rozmowa przybliża także znaczenie tego ruchu dla litewskiej pamięci historycznej i współczesnej tożsamości narodowej.#historiabezkituZapraszamy...

Służba zdrowia w PRL-u była systemem w pełni państwowym i zapewniała powszechny, bezpłatny dostęp do opieki medycznej. Mimo problemów organizacyjnych, niedoborów sprzętu i leków oraz długich kolejek, w tym okresie nastąpiła wyraźna poprawa stanu zdrowia społeczeństwa, m.in. dzięki szeroko zakrojonym programom profilaktycznym i skutecznej walce z chorobami zakaźnymi, takimi jak gruźlica. Rozbudowa...

Historia Węgier w XX wieku obejmuje rozpad Austro-Węgry, trudny okres międzywojenny oraz doświadczenia II wojny światowej. Po jej zakończeniu kraj znalazł się w strefie wpływów Związek Radziecki, co doprowadziło do wieloletnich rządów komunistycznych.zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Robertem Rajczykiem z Uniwersytetu Śląskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej dzi...

Od kulis polityki sowieckiej w epoce Leonid Breżniew po krwawy konflikt po rozpadzie ZSRR, rozmowa prowadzi przez narastający spór o Górski Karabach i jego przejście w wojnę ormiańsko-azerbejdżańską. Odcinek kończy się rozejmem z 1994 roku, podpisanym w Biszkek.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Bartłomiejem Krzysztanem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz...

Kazachstan jest kilka razy większy od Polski i leży głównie w Azji. To państwo wielonarodowe, którego struktura została silnie ukształtowana przez kolonizację rosyjską i sowiecką politykę XX wieku. Jego historia łączy tradycję koczowniczą, modernizację oraz doświadczenie terroru i głodu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitriy Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojn...

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. – jak grzyby po deszczu, zarówno pod okupacją niemiecką, jak i sowiecką – zaczęły wyrastać organizacje konspiracyjne. Jedną z nich w październiku 1939 r. w Warszawie założył inżynier Stefan Witkowski – postać niezwykle barwna i zarazem tajemnicza. „Muszkieterzy”, bo taką nazwę przyjęła organizacja, zajmowali się głównie działalnością wywiadowczą i funkcjonowali...