De energietransitie uitgelegd

In de nieuwe Energiewet (1 januari 2026) worden energiegemeenschappen als partij aangemerkt in de energietransitie. Wat kunnen zij bijdragen aan de energietransitie? Julia Jansen en Annemarie Mink, beiden wetenschapper sociale innovatie bij TNO, leggen uit wat een energiegemeenschap precies is, welke activiteiten ze ontplooien en hoe ze ook kwetsbare huishoudens kunnen meenemen. Ze bespreken hoe s...

Kritieke materialen zoals kobalt, lithium en nikkel zijn essentieel voor de ontwikkelingen van windmolens, zonnepanelen, batterijen en dus voor de energietransitie. De materialentransitie en energietransitie zijn daardoor onlosmakelijk met elkaar verbonden. Elmer Rietveld (senior onderzoeker bij TNO op het gebied van kritieke ruwe materialen) en Francesco dalla Longa (senior wetenschapper bij TNO)...

Kernenergie is complex: het heeft veel voordelen, maar er zijn zeker ook nadelen te benoemen. De energietransitie en de discussie over onze afhankelijkheid van buitenlands gas en olie hebben de bouw van nieuwe kernreactoren in Nederland weer bespreekbaar gemaakt. Kevin Broecks (innovatiewetenschapper bij TNO) en Aart Kooiman (adviseur energietransitie bij TNO) verkennen de verschillende dimensies...

In 2030 moet de 16% slechtst presterende utiliteitsbouw verduurzaamd zijn. Denk aan scholen, kantoren, winkels, horeca en musea. Een concrete, maar ook uitdagende opgave. Marijke Menkveld (senior onderzoeker klimaatbeleid bij TNO) en Maarten van Schie (consultant warmtetransitie in de gebouwde omgeving bij TNO) gaan in op het aandeel van utiliteitsbouw in de uitstoot in Nederland en op de huidige...

Als beleidsmakers beleidsmaatregelen willen introduceren die de levens van mensen beïnvloeden, of het nou om belastingmaatregelen, eigen risico in de zorg of om klimaatmaatregelen gaat, dan moet je dat goed kunnen uitleggen. Klimaatcommunicatie richt zich op die vraag: op welke manier kunnen we klimaatmaatregelen dusdanig communiceren, dat deze maximaal begrepen, en geaccepteerd worden?   Geerte P...

Door systeemintegratie verloopt de energietransitie sneller, beter en goedkoper. Joris Koornneef van TNO en Floris Taminiau van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) leggen uit waarom systeemintegratie belangrijk is, op welke vlakken dit speelt en hoe dat er in de praktijk uit kan zien. "Het gaat over de vorm, de tijd en de ruimte". Idealiter zwemmen we synchroon naar een nieuw energies...

Wie betaalt de prijs van de energietransitie en wie profiteert ervan? In deze aflevering gaan we in gesprek over verdelingsvraagstukken die opduiken als gevolg van de energietransitie.   Is het eerlijk als één buur rijk wordt van een windmolen op zijn land, terwijl de ander zonder eigen grond met lege handen staat? En wat nu als je voor de verduurzaming vanje huis afhankelijk bent van een huisbaas...

Waterstof als alternatieve energiedrager kent een lange geschiedenis, maar uiteindelijk kwam het nooit echt van de grond. In de energietransitie krijgt waterstof inmiddels een belangrijke rol toegeschreven, onder andere als brandstof voor productieprocessen en als buffer. In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' vertellen René Peters (business director energy infrastructure b...

Energieopslag is een essentieel onderdeel van een energiesysteem dat werkt met hernieuwbare energie. Om de momenten van veel of juist weinig energieopwek te overbruggen zijn niet alleen batterijen, maar ook grotere energiereserves in de vorm van warmte en waterstof nodig. Hoeveel opslag hebben we het eigenlijk nodig? En wie gaat ervoor zorgen dat die opslag er komt? In deze aflevering van 'De...

Nu steeds meer energie uit wind en zon komt, is het nodig om de beschikbare energie anders te gebruiken. Dus de wasmachine aan als de zon schijnt. Maar ook dan zijn er momenten waarop een disbalans ontstaat tussen vraag en aanbod. Flexibiliteit kan helpen om pieken, maar ook tekorten af te vlakken. Hoe kan flexibiliteit worden geleverd vanuit de gebouwde omgeving? Hanna van Sambeek (senior consult...

Hoe kunnen we de energietransitie voltooien en klimaatdoelen behalen? Oftewel: welke wegen leiden naar Rome? In scenariostudies worden verschillende opties berekend. Daarmee vormen scenariostudies belangrijke input voor beleidsontwikkeling, maar ook netbeheerders en de industrie maken gebruik van scenariostudies om investeringsbeslissingen te nemen. Bert Daniëls van het Planbureau voor de Leefomge...

Elektrische auto's zijn niet nieuw. En ook de technieken voor emissievrij wegtransport zijn al bijna concurrerend met de fossiele varianten. Maar al die auto's en vrachtauto's moeten ook opgeladen worden. De techniek is er dus al, maar qua uitvoering zijn er nog wel wat hobbels op de weg. En hoe zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen aan deze transitie? Maarten Verbeek is senior consultant duu...

Lange tijd was er maar weinig aandacht voor de verduurzaming van bedrijventerreinen, maar zeker met de vollopende elektriciteitsnetten komen er initiatieven op gang, en wordt het een onderwerp van gesprek.   Laurens Nordkamp (propositiemanager net-zero energy solutions) en Vincent Kamphuis (onderzoeker en projectleider energietransitie) van TNO vertellen hoe samenwerkingen vorm kunnen krijgen en w...

Warmtenetten worden als een belangrijke schakel gezien in het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Het tempo waarmee woningen worden aangesloten, is echter lang niet voldoende om de doelstelling van 500.000 in 2030 te realiseren. Wat is de toekomst van warmtenetten in Nederland? Annelies Huygen (hoogleraar ordening van energiemarkten aan de Universiteit van Utrecht en principal consultant e...

Bij ‘de energietransitie’ denken we in eerste instantie vaak vooral aan het plaatsen van windturbines, het aanpassen van het energiesysteem om bijvoorbeeld netcongestie te voorkomen, of het aardgasvrij maken van woningen. Allemaal technologische kanten van de energietransitie, maar de energietransitie wordt alleen een succes als mensen meedoen. Hoe maken we dat tot een succes waarin iedereen op zi...

Energiedelen is een vrij nieuw concept, dat in Nederland nog niet in de praktijk mogelijk is, maar dat er zeker aan gaat komen. Wat is energiedelen? Waarom is energiedelen een goed idee? En wat moet er gebeuren voordat dit in Nederland mogelijk is? In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' leggen Aliene van der Veen (IT architect duurzame energiesystemen) en Eva Winters (Senio...

Waarom willen we CO2 opslaan, hoe werkt het en wat zijn eventuele risico's? In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' spreken we met Martin Scheepers (senior consultant bij TNO) en Filip Neele (senior consultant Carbon Capture and Storage bij TNO) over het onderwerp CO2-opslag. Zij vertellen meer over hoe CO2-afvang en -opslag werkt, hoeveel we tot 2050 verwachten op te sl...

Elektrificatie is één van de manieren om de industrie te verduurzamen. Hoever zijn we in dit proces? En wat moet er gebeuren om verdere stappen te zetten? In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' spreken we met Frank Wubbolts (Senior Scientist bij TNO Energietransitie studies) over de elektrificatie in de industrie. Hij onderzoekt de gevolgen van hernieuwbare elektriciteit vo...

Welke rol kan aardwarmte spelen in de energietransitie? En in hoeverre wordt het al toegepast? In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' gaan we in gesprek met Maurice Hanegraaf (Director Geo Energie bij TNO) over het onderwerp aardwarmte, of geothermie... wat is het nu eigenlijk? Laten we met die vraag beginnen. De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar ⁠. Verdiepi...

Welke vormen van samenwerking kunnen bijdragen aan het verminderen van netcongestie? En wat heeft een zwembad met netcongestie te maken? In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' spreken we met Eva Winters (Senior consultant energie en recht bij TNO) over het onderwerp netcongestie. Deze jurist vertelt ons meer over de juridische kant van netcongestie, maar we vragen haar ook...

In deze aflevering van 'De energietransitie uitgelegd' spreken we met Koen Straver (Senior Onderzoeker Sociale Innovatie Energietransitie bij TNO) over het onderwerp energiearmoede. We vragen hem onder andere naar het verschil tussen armoede en energiearmoede, de omvang van energiearmoede in Nederland waar TNO een inschatting van maakte op basis van cijfers van het CBS en de uitdagingen in...