Copernicus

Dlaczego rak prostaty potrafi być tak nieprzewidywalny w swoim przebiegu? Dr Ewelina Górowska-Wójtowicz odkryje przed nami tajemnice przejścia epitelialno- mezenchymalnego (EMT) – kluczowego procesu decydującego o agresywności nowotworu, jego zdolności do metastazowania i oporności na leczenie. Zaczniemy od podstaw – czy powinniśmy mówić o raku czy rakach prostaty? Poznamy epidemiologię, budowę ko...

Zacznijmy od podstaw – czym są komórki macierzyste i jakie wyróżniamy ich rodzaje? Jak powstają indukowane pluripotencjalne komórki (iPSC) ? Poznamy możliwości wykorzystania w medycynie regeneracyjnej, testowaniu leków i modelowaniu chorób. Zagłębimy się w świat pęcherzyków zewnątrzkomórkowych i ich potencjalnej roli terapeutycznej. Mikroskopijne pęcherzyki zewnątrzkomórkowe pochodzące z indukowan...

Depresja nie wybiera – dotyka dzieci, dorosłych i seniorów, a mimo postępu medycyny, wciąż stanowi ogromne wyzwanie terapeutyczne. Dr Monika Głuch-Lutwin z Katedry Farmakobiologii Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawi opowie o badaniach nad związkami, które mogą zmienić perspektywę leczenia tej choroby. Odpowiemy sobie na pytanie, dlaczego potrzebujemy...

Czy życie to nieunikniona konsekwencja praw fizyki działających we Wszechświecie, czy może jesteśmy wyjątkowym przypadkiem w kosmicznej pustce? Dr Michał Gabruk z Zakładu Fizjologii i Biochemii Roślin Wydziału Biochemii Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz członek Polskiego Towarzystwa Astrologicznego zabierze nas w podróż przez fundamentalne pytania astrobiologii – nauki ł...

Dr Ewa Sosin zabierze nas w podróż przez tysiąclecia – od czasów, gdy po europejskich lasach wędrował potężny tur, aż po współczesne wyzwania hodowli bydła. Dowiemy się w jakich regionach świata najwcześniej udomowiono ich przodków i skąd o tym wiemy? Jakie znaczenie miało udomowienie bydła? Szczególną uwagę poświęcimy rasom rodzimym jako genetycznym reliktom – które rasy uznaje się za rodzime i d...

Co łączy aromatyczny cynamon z najnowszymi terapiami onkologicznymi? Dr hab. Paulina Koczurkiewicz-Adamczyk z Zakładu Biochemii Farmaceutycznej Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum UJ odkryje przed nami fascynujące właściwości kwasu cynamonowego – związku roślinnego, którego pochodne mogą zrewolucjonizować chemioterapię poprzez ochronę przed jej niszczycielskimi skutkami ubocznymi. Dowiesz...

Za każdym przełomowym lekiem, szczepionką czy terapią regeneracyjną kryją się hodowle komórek – świat, w którym życie toczy się poza organizmem. Dr Dawid Wnuk z Zakładu Biologii Komórki na Wydziale Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oprowadzi nas przez laboratoria, gdzie komórki przyczyniają się do leczenia oparzeń, tworzenia szczepionek i rewolucyjnych badań. Pozna...

Łuszczyca wydaje się chorobą skóry, ale to tylko wierzchołek góry lodowej. Dr Tomasz Kantyka odkryje przed nami molekularną burzę, która rozgrywa się między komórkami skóry a układem odpornościowym – od keratynocytów i fibroblastów po neutrofile i limfocyty Th17.Zaczniemy od porównania zdrowej i chorej skóry pod mikroskopem – co się zmienia i jakie ma to konsekwencje dla funkcji skóry? Zagłębimy s...

Jak to możliwe, że drobne, twarde nasionka dzikiego teosinte przekształciły się w gigantyczne, soczyste kolby kukurydzy? Dr Paweł Jedynak zabierze nas w podróż przez tysiąclecia udomowienia roślin – od neolitycznej rewolucji rolniczej po współczesne banki genów. Odkryjemy archeobotaniczne tajemnice – skąd wiemy, jak wyglądały i smakowały rośliny naszych przodków? Poznamy najbardziej spektakularne...

Wyobraź sobie farmę na Marsie lub szklarnię na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dr Paweł Jedynak, ekspert od fizjologii roślin, oprowadzi nas przez fascynującą dziedzinę astrobotaniki – od pionierskich eksperymentów Tichowa po współczesne wyzwania upraw pozaziemskich. Poznamy spektakularną historię projektu Biosfera 2 – wielkoskalowego eksperymentu, który miał stworzyć samowystarczalny ekosystem...

W tym odcinku podkastu prowadzonego przez dr. Mariusza Gogóla gości dr Justyna Gogola-Mruk, badaczka z Pracowni Fizjologii i Toksykologii Rozrodu w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmowa dotyczy drugiego najczęstszego nowotworu żeńskich narządów rodnych - nowotworu jajników. To również najgorzej rokujący z nowotworów ginekologicznych. Czym są nowotwory jajn...

Człowieka rozumiemy dziś na dwa sposoby – potocznie i naukowo. Z jednej strony widzimy w nas samych osoby obdarzoną wolną wolą i świadomością, z drugiej zaś nauka opowiada nam o niewidzialnych dla nas procesach zachodzących w naszym mózgu. Jak pogodzić ze sobą te dwie, zdawałoby się, nieprzystające do siebie narracje? W ostatnim odcinku serii z pytaniem tym zmierzy się dr hab. Mateusz Hohol, profe...

Każdego dnia opowiadamy na swój temat jakąś narrację. Co zawierają te opowieści i jakie spełniają funkcje? Czy pomagają nam one zrozumieć samych siebie? W czwartym odcinku serii na powyższe pytania odpowiada dr Jędrzej Grodniewicz, filozof, pracownik Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, który realizuje obecnie grant SONATA 18 pt. „Terapeutyczne samorozumienie” fundowany przez Narodowe Cen...

Trzeci odcinek naszej serii poświęcony jest tematyce narracji obecnych w nauce oraz pseudonauce, a także w teoriach spiskowych. Gość odcinka, dr Szymon Makuła z Uniwersytetu Śląskiego, zajmujący się logiką, metodologią badań oraz myśleniem krytycznym, rzuca światło na problem popularyzacji nauki, a także bierze na warsztat postępującą siłę pseudonauki oraz narracji spiskowych. Czyżby nauka była na...

W drugim odcinku serii rozmawiamy o narracjach o i w grach komputerowych. Czym są „polskie gry wideo”? Co przyciąga graczy do historii przedstawionych na ekranie? Jak prowadzone są narracje w grach? Na te i inne pytania odpowiada dr hab. Tomasz Majkowski, kierownik Ośrodka Badań Groznawczych na Wydziale Polonistyki UJ oraz wiceprezes Digital Games Association, obecnie prowadzący badania w ramach g...

Co mają wspólnego Luke Skywalker, Czarna Wołga i gryzonie? Wygląda na to, że bardzo wiele! Pierwszy odcinek naszej serii podcastów poświęcony jest być może najbardziej pierwotnym z narracji, czyli mitom, których duch - zdaniem niektórych - przenika wszystkie znane nam opowieści. O pochodzeniu, strukturze oraz funkcjach mitu opowiada dr hab. Maciej Czeremski, pracownik Instytutu Religioznawstwa Uni...

Powszechna cyfryzacja ma wpływ na sztukę i pojęcia z nią związane, takie jak: piękno, artysta czy dzieło. Obecnie twórcze algorytmy i sposób zapisu prac za pomocą tokenów NFT stanowią nie lada wyzwanie dla tradycyjnych definicji tych pojęć. Czy jednak wirtualne galerie i zawarte w nich obrazy mogą wzbudzić takie same wrażenia estetyczne, jak tradycyjne obcowanie ze sztuką? O tym rozmawiamy z artys...

Potrzeba obcowania z pięknem to chleb powszedni kolekcjonerów, którzy realizują ją “za wszelką cenę”. Pasję kolekcjonowania, budowanie zbiorów i ich wpływ na kształtowanie trendów rozumie doskonale nasz kolejny gość, Pani Anna Muszyńska, kuratorka Spectra Art Space Fundacji Rodziny Staraków i Starak Collection. To właśnie pod jej bacznym okiem powstają wystawy oparte o kolekcję rodziny Staraków a...

W ostatnich latach rynek sztuki stał się jednym z najbardziej rozwijających się rynków inwestycyjnych. Czy spowodowała to potrzeba obcowania z pięknem, czy też może rynek ten jest niedocenionym sektorem? Jakimi prawami rządzi się rynek aukcyjny? Czy występują na nim uniwersalne trendy? Co wpływa na cenę dzieła? Czy wartości estetyczne mogą być wymierzone za pomocą pieniędzy? A także - czy piękno d...

Dawniej pojęcie piękna należało do kanonu cnót moralnych a ideał człowieka oparty był o regułę kalos kagathos - piękny i dobry. Z kolei u Platona spotykamy piękno jako jedną z najwyższych wartości, które łączy się nie tylko z dobrem, ale także prawdą. Dlaczego piękno było tak ważne dla starożytnych greków? Czy dzisiaj jesteśmy w stanie zrozumieć antyczne ideały? O tym porozmawiamy z Profesorem Pio...

Kolory i składniki potrzebne do ich stworzenia dziś pomagają nam w datowaniu obrazów, badania z zakresu optyki pozwalają zrozumieć procesy stojące za naszym postrzeganiem barw a konserwatorzy często korzystają z wiedzy ekspertów z zakresu chemii, aby przywrócić dziełom dawny blask. Czy na pewno widzimy to samo? Czy kolor różowy istnieje? Jak otoczenie naturalne wpływa na dzieła sztuki? Na te i inn...

Na pojęcie piękna wpływ miała historia, dana epoka i jej kultura, która określała kanon sztuki. Artyści jednak doskonale wiedzieli o tym, że najlepiej sprzedaje się kontrowersja i przekraczanie granic. Tematem odcinka będzie oparty o klasyczne reguły renesans i rewolucyjny manieryzm, oparcie o złotą proporcję a deformacja. Jak manieryzm wpłynął na przyjęte zasady renesansowej sztuki? Czy wraz ze z...

O tym, jak sztuka wpływa na człowieka a także jak komunikują się przez nią osoby zaburzone psychicznie rozmawiamy w czwartym odcinku. Dzięki sztuce potrafimy lepiej przedstawić uczucia i doświadczenia. Jednak, co jeśli nasze postrzeganie rzeczywistości jest zaburzone? Jak postrzegają świat osoby cierpiące na chorobę dwubiegunową albo schizofrenię? Jak interpretować prace tworzone przez artystów za...

Dzisiejszy ewolucjonizm w naukach humanistycznych opiera się o ponad stulecie badań nad zapoczątkowaną przez Darwina teorią. Nie jest to tylko język „kłów i pazurów” ale także najnowsze odkrycia z zakresu estetyki ewolucyjnej, która dowodzi, że piękno to pojęcie, które możemy rozumieć przez pryzmat rozwój człowieka jako gatunku. Jak ewolucja tłumaczy popularność Mona Lisy? Czy sztuka i piękno odeg...

Proces powstawania dzieł sztuki a także wszelkie formy artystycznego wyrazu od zawsze budziły zainteresowanie psychologów. Aktywna potrzeba przekształcania rzeczywistości i tworzenie artystycznych interpretacji towarzyszą nam od dziecka - malujemy, lepimy i rysujemy coś, co jest wyrazem naszej indywidualności. Dlaczego kreatywność jest dla nas niemalże naturalna? Co stoi za potrzebą tworzenia? Tym...