Ceteris Paribus

Wyższa cena zmniejsza popyt, edukacja podnosi zarobki, stopy procentowe wpływają na inflację, a dobre instytucje sprzyjają rozwojowi. Skąd ekonomiści wiedzą, że to prawda? I jak sprawdzają, czy jeden czynnik rzeczywiście wpływa na drugi, a nie tylko występuje obok? Tym razem na warsztat bierzemy ekonometrię jako jedno z najważniejszych narzędzi współczesnej ekonomii. To dzięki niej ekonomiści prób...

Nie każda nierówność jest widoczna na pierwszy rzut oka. Czasem kryje się w nieopłaconym rachunku, braku własnego pokoju do nauki albo w tym, że jedna osoba dziedziczy mieszkanie, a druga zaczyna dorosłość od czynszu, kredytu i dużej dozy niepewności. Dlatego dziś przyglądamy się temu, jak naprawdę dzieli się dobrobyt. Wyjaśniamy, czym różnią się nierówności od ubóstwa, dlaczego dochód nie jest to...

Handel jest tak oczywistą częścią naszego życia, że prawie go nie zauważamy. Poranna kawa, telefon w kieszeni, samochód, ubrania, elektronika - za każdym z tych produktów stoi sieć wymiany, która łączy ludzi, firmy i państwa z różnych części świata. W nowym odcinku „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii” opowiadamy o tym, dlaczego ludzie i państwa w ogóle handlują. Wracamy do Adama Smitha i podziału...

Dlaczego jedni wysyłają dziesiątki CV i nie dostają odpowiedzi, a inni prowadzą firmy i mówią, że nie ma ludzi do pracy? Rynek pracy pełen jest takich pozornych sprzeczności. Tu nie wystarczy, że popyt spotka się z podażą. Praca nie jest zwykłym towarem, a do powstania zatrudnienia potrzebujemy czegoś więcej. W nowym odcinku sprawdzamy, jak naprawdę działa rynek pracy. Wyjaśniamy, czym jest bezrob...

Budżet państwa to nie tylko arkusz z liczbami. To opowieść o tym, jakie państwo budujemy w krótkiej i długiej perspektywie. Bo za każdą pozycją w ustawie budżetowej kryje się decyzja, czy więcej stawiamy na zdrowie czy może obronność, obniżamy podatki czy zwiększamy wydatki, stawiamy inwestycje już dziś czy wolimy mniejsze zadłużenie jutro. Budżet pokazuje, gdzie kończą się polityczne obietnice, a...

W trzeciej części serii o pieniądzu przyglądamy się euro - projektowi, który miał być czymś więcej niż wygodną walutą na wakacje. Euro to obietnica stabilności, głębszej integracji i większego zaufania między państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Ale też historyczny eksperyment, w którym jedna polityka pieniężna musi pasować do gospodarek o różnej produktywności, poziomie zadłużenia, historii...

Skoro pieniądz nie opiera się już na złocie ani srebrze, to co właściwie sprawia, że nadal mu ufamy? Odpowiedzi na to pytanie szukamy pośród współczesnych instytucji, które stoją na straży jego stabilności: banku centralnego, Rady Polityki Pieniężnej i narzędzi polityki pieniężnej.  To odcinek, w którym jasno wskazujemy, że decyzje o stopach procentowych, celu inflacyjnym czy płynności systemu fin...

Co łączy starożytną Lidię, Grecję i Rzym, a także rody Medyceuszy, Fuggerów i Mikołaja Kopernika? Odpowiedź brzmi: pieniądz. A dokładniej historia tego, jak ludzie nauczyli się nadawać wartość metalowi, papierowi i dobrze nam dziś znanemu czystemu zapisowi. W tym odcinku cofamy się do świata pierwszych monet, pierwszych wielkich wymian i bankierów, żeby opowiedzieć, skąd właściwie wziął się pienią...

Kryzysy gospodarcze nie spadają z nieba. One dojrzewają. W nowym odcinku bierzemy pod lupę momenty, w których gospodarka przestaje wierzyć w przyszłość, a wraz z nią przestają wierzyć banki, firmy, inwestorzy i konsumenci. To odcinek o tym, że kryzysy nie są tylko sprawą rynków finansowych i czerwonych wykresów. Za każdym wielkim załamaniem stoją też ludzkie emocje, nadmierny optymizm, dług, pękaj...

Giełda to jedyne miejsce, gdzie handluje się… przyszłością. Nie kupujemy tam tego, czym firma jest dziś. Kupujemy to, czym w naszym przekonaniu może być jutro. I właśnie dlatego na giełdzie obok liczb zawsze są emocje: nadzieja, strach, euforia, panika. W nowym odcinku zgłębiamy historię tej niezwykłej instytucji: od kupców spotykających się w Brugii, przez narodziny nowoczesnej giełdy w Amsterdam...

Każdego dnia podejmujemy dziesiątki decyzji: kupujemy, sprzedajemy, rezygnujemy, czekamy, zmieniamy zdanie. I robią to także  miliony innych ludzi - często nie znając się nawzajem, mając różne potrzeby, dochody i oczekiwania. Brzmi chaotycznie, ale działa. I to całkiem sprawnie. A mowa o rynku. W nowym odcinku zaglądamy "pod maskę" rynku i analizujemy, co tak naprawdę stoi za tym mechanizmem. Czym...

Przez tysiące lat historia gospodarki była historią… stagnacji. Ludzie pracowali więcej, ale nie żyli lepiej. Gdy pojawiał się postęp, znikał w tłumie wraz ze wzrostem liczby ludności. I nagle, mniej więcej 200 lat temu, coś się zmieniło. Świat przyspieszył. W najnowszym odcinku „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii” zagłębiamy się w przyczyny wzrostu gospodarczego. Od świata Malthusa, w którym rozw...

Gospodarka nie działa dlatego, że ludzie są doskonali – to już wiemy. Działa, ponieważ istnieją reguły, które pozwalają nam sobie ufać. Codziennie zawieramy dziesiątki umów i porozumień. Często z ludźmi, których nigdy nie spotkamy. Kupujemy, sprzedajemy, inwestujemy. I zakładamy, że druga strona dotrzyma słowa. To założenie nie bierze się znikąd. W nowym odcinku „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii...

W drugim odcinku serii Architekci gospodarki podcastu „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii” przenosimy się do tętniącego życiem Londynu przełomu XVIII i XIX wieku - świata giełdy, finansów i rodzącego się kapitalizmu. To właśnie tam poznajemy Davida Ricardo, człowieka, który nie był ani profesorem, ani akademikiem, a mimo to stworzył jedne z najważniejszych teorii w historii ekonomii. W audycji poz...

W najnowszym, nieco krótszym niż zwykle odcinku mam dla Was wyjątkową rozmowę i ważną wiadomość: Ceteris Paribus dołącza do społeczności think tanku Grape i gościnnie będzie udostępniany także na kanałach audycji „Tłoczone z danych”. Co to oznacza? Bez zmian zostaje niedzielny rytm na moich kanałach — nowe odcinki podstawowego cyklu Ceteris Paribus nadal będą pojawiać się w każdą niedzielę. Premie...

Czy jest lepszy moment na zaprzyjaźnienie się z legendą ekonomii niż niedzielne przedpołudnie? W marcu tego roku mija równo 250 lat od wydania biblii ekonomistów, czyli „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów”. Z tej okazji przygotowałem dla Was pierwszy odcinek nowej serii - Architekci Gospodarki - dostępnego w ramach mojego podcastu „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii”.  Wyobraźcie so...

Czy człowiek w ekonomii to chłodny kalkulator zysku? A może istota pełna emocji, skrótów myślowych i społecznych norm? W drugim odcinku podcastu „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii” bierzemy pod lupę jeden z najważniejszych mitów nowoczesnej ekonomii, czyli mit racjonalności. Od Adama Smitha, przez Herberta Simona, aż po Kahnemana i Tversky’ego. To opowieść o tym, jak ekonomia najpierw uprościła c...

Czy ekonomia naprawdę zaczyna się od inflacji, stóp procentowych i skomplikowanych wykresów? A może od dużo prostszego pytania: co wybrać, gdy nie możemy mieć wszystkiego? W premierowym odcinku wyruszamy w podróż od ogniska pierwszych wspólnot, przez narodziny własności i pierwsze długi, aż po idee, które ukształtowały współczesny kapitalizm. Poznasz historię ekonomii, zanim stała się „ekonomią”,...