වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)

අසංඛත ධර්ම සහ නිවනෙහි විවිධ පැතිකඩ මෙම දේශනය මගින් අසංඛත ධර්ම සහ නිවනෙහි විවිධ පැතිකඩ පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: සංඛත සහ අසංඛත ධර්මයන්හි මූලික වෙනස්කම් සහ ලක්ෂණ. නාම-රූප ධර්මයන් හටගැනීමට බලපාන ප්‍රත්‍ය පහ පිළිබඳ විස්තරය. හේතු (අවිද්‍යාව, තණ්හාව, කර්මය) පවතින තාක් දුක හටගන්නා ආකාරය සහ හේතු ඉවත් කිරීමෙන් දුක නිරුද්ධ වන ආකාරය. විමුක්තිය යනු...

අසංඛත පරමත්ථ ධර්ම සහ නිවන පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන අසංඛත පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ නිවන පිළිබඳවයි. දේශනය තුළ සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: සංඛත සහ අසංඛත ධර්ම අතර පවතින මූලික වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීම. අසංඛත ධර්ම කාලයෙන් මිදුණු (කාලමුත්තක) ස්වභාවයක පවතින ආකාරය පැහැදිලි කිරීම. නිවන අවබෝධ කරගැනීම සඳහා පවත...

පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ පවතින ස්වභාවය පිළිබඳ විග්‍රහය මෙම දේශනය මගින් පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ පවතින ස්වභාවය (Existing nature) පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදුකරනු ලබයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: පරමත්ථ සහ පඤ්ඤත්ති අතර වෙනස සහ පරමත්ථ ධර්මයක තිබිය යුතු මූලික ලක්ෂණයක් වන ස්වභාව ලක්ෂණය (Intrinsic quality) පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම. සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන් පරමත්ථ ධම්ම, උප්පාදිනෝ ධම්ම, පරමත්ථජාතිකා ස...

අනුප්පන්න ධර්ම සහ නිර්වාණය පිළිබඳ විග්‍රහය මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් යටතේ එන 'අනුප්පන්න ධර්ම' පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: අනුප්පන්න ධර්ම යනු මොනවාද සහ ඒවා සංඛත පරමත්ථ ධර්ම යටතේ වර්ගීකරණය වන ආකාරය. උප්පාදිනෝ ධර්ම, පරමත්ථජාතික ධර්ම සහ අනුප්පන්න ධර්ම අතර පවතින අන්තර් සම්බන්ධතාවය. නිර්වාණය යනු අනුප්පන්න දුක්ඛයන්ගෙන්...

අන්තර්ජාතික ථේරවාද ආයතනය (IIT) පිළිබඳ හැඳින්වීමක් මෙම වීඩියෝව මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ කරුවලගස්වැව පිහිටි අන්තර්ජාතික ථේරවාද ආයතනය (International Institute of Theravada - IIT) පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක හැඳින්වීමක් සිදු කරයි. ථේරවාද බුදුදහමේ පිරිසිදු ඉගැන්වීම් ආරක්ෂා කරමින්, භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහ ගිහි පින්වතුන්ට ධර්ම විනය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දීම මෙම ආයතනයේ ප්‍රධාන අරමුණයි. මෙහි ඇතුළත් ප්‍රධාන කරුණු: ථේර...

උප්පාදිනෝ ධම්ම පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන 'උප්පාදිනෝ ධම්ම' (Uppadino Dhamma) යන සංකල්පය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: පරමත්ථ ධර්ම සටහන තුළ උප්පාදිනෝ ධම්ම පිහිටන ස්ථානය සහ එහි මූලික ලක්ෂණ. කර්මයක් සිදු කළ පසු සිතේ තැන්පත් වන 'කම්ම සත්ති' හෙවත් කර්ම ශක්තිය පිළිබඳ විග්‍රහය. කර්මයක් විපාක දීමට අවස්ථාව ලබා ගැනීම (ලද්...

පරමාර්ථ ධර්ම: රූප (පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ) මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීමක් වන පරමාර්ථ ධර්මයන්හි 'රූප' කොටස පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: පෙර දේශනාවලදී සාකච්ඡා කළ සිත සහ චෛතසික පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක්. රූපය යනු කුමක්ද සහ එය පරමාර්ථ ධර්මයක් ලෙස හඳුනාගන්නා ආකාරය. භෞතික වස්තූන් (උදාහරණයක් ලෙස මේසයක්) බුද්ධිමය විශ්ලේෂණයකට...

රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්‍රහය මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: ත්‍රිවිධ ශික්ෂාව (සීල, සමාධි, ප්‍රඥා) සහ චිත්තයේ දියුණුව අතර පවතින සම්බන්ධය. සමථ භාවනාව මගින් ධ්‍යාන මට්ටම් කරා යන ආකාරය සහ පංච ධ්‍යාන අංග (විතක්ක, විචාර, පීති, සුඛ, ඒකග්ගතා) පිළිබඳ විස්තරය. විපස්සනා භාවනාව...

චිත්ත වර්ගීකරණය සහ අභිධර්ම මූලික කරුණු මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන චිත්ත වර්ගීකරණය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් පහත කරුණු ආවරණය වේ: පරමත්ථ ධර්ම (චිත්ත, චෛතසික, රූප) පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්. චිත්ත 89 ක්ෂේත්‍ර හෙවත් භූමි අනුව කොටස් හතරකට බෙදා දැක්වීම (කාමාවචර, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර). ලෞකික සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත අතර පවතින වෙනස. කාමාවචර චිත්ත 54 පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විග්‍රහ...

අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ විග්‍රහය මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ සඳහන් වන පරමාර්ථ ධර්මයන් අතරින් චෛතසික සහ සිත් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳවයි. චෛතසික වර්ගීකරණය: අන්‍යසමාන, අකුසල සහ සෝභන ලෙස චෛතසික බෙදා දක්වන ආකාරය. අන්‍යසමාන චෛතසික 13: කුසල් සහ අකුසල් යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ යෙදිය හැකි චෛතසි...

චෛතසික සහ අකුසල චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන චිත්ත සහ චෛතසික අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය සහ චෛතසික වර්ගීකරණය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරනු ලබන කරුණු පහත පරිදි වේ: චිත්තය යනු අරමුණක් දැනගැනීමේ මූලික ක්‍රියාවලිය (Focus) බවත්, චෛතසික යනු ඒ හා බැඳී පවතින විවිධ මානසික ස්වභාවයන් බවත් පැහැදිලි කිරීම. චෛතසික 52 ප්‍රධාන කොටස් තුනකට...

පරමාර්ථ ධර්ම, නාම-රූප සහ චිත්ත-චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් කිහිපයක් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ පරමාර්ථ ධර්මයන්හි වර්ගීකරණය සහ නාම-රූප ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පිළිබඳවයි. පරමාර්ථ ධර්ම සහ පඤ්ඤත්ති අතර වෙනස. නාම (සිත) සහ රූප (කය) යන පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ. විද්‍යාත්මක මතවාද සහ බුදුදහමට අනුව විඤ්ඤාණය සහ මොළය අතර පවතින සම්බන්ධය. චිත්ත සහ...

සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ කාලත්‍රය පිළිබඳ විග්‍රහය මෙම දේශනය මගින් සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික ලක්ෂණ සහ කාලය පිළිබඳ බෞද්ධ දර්ශනයේ ඉගැන්වීම් ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත දැක්වේ: පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ සහජ ස්වභාවය සහ ඒවා ප්‍රඥප්තිවලින් වෙන්කර හඳුනාගන්නා ආකාරය පිළිබඳ පුනරීක්ෂණය. සංඛත ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව සංඛත ධර්මයක පවතින උප්පාද, වය සහ ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්ත යන ලක්ෂණ තුන. පරමත්ථ...

පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ ස්වභාවය මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික ලක්ෂණ සහ ඒවායේ ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: සංඛත සහ අසංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ වෙනස සහ ඒවායේ පොදු ලක්ෂණ. පරමත්ථ ධර්මයක පවතින ස්වභාවික ලක්ෂණ (Intrinsic Nature) සහ ඒවා අනෙකුත් ධර්මයන් හා සහජාතව හටගන්නා ආකාරය. පරමත්ථ ධර්මයන් පංචේන්ද්‍රියන්ට සහ මනසට ගෝච...

ථේරවාද ධර්මයේ මූලික කරුණු සහ පරමාර්ථ ධර්ම මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් සහ පරමාර්ථ ධර්මයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු පහත පරිදි වේ: පරමාර්ථ ධර්ම යනු මොනවාද යන්න සහ ඒවායේ ස්වභාවය. සිත (Citta), චෛතසික (Cetasika) සහ රූප (Rupa) යන මූලික පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය. නාම සහ රූප ධර්මයන් කලාප වශයෙන් හටගැනීම සහ ක්ෂණිකව නිරුද්ධ වී...