Spacerkiem po mieście

Przez wiele lat radomscy Żydzi nie mieli swojego cmentarza. Grzebani byli na żydowskich nekropoliach w Przytyku i Kozienicach. Dopiero w 1831 roku, gdy w mieście wybuchła epidemia cholery, dla wyznawców religii mojżeszowej wyznaczono miejsce pochówku przy trakcie kozienickim na terenie ówczesnej wsi Gołębiów. Czyta Dorota Rokita.

Ten najbardziej znany, a w swoim czasie najelegantszy w mieście to Hotel Europejski. Otwarty 1 grudnia 1898 roku przez Karszów, w należącej do nich kamienicy przy ówczesnym Placu Cerkiewnym, dziś Plac Konstytucji 3 Maja. Równie wielkim zainteresowaniem przyjezdnych cieszył się hotel rzymski przy ulicy Lubelskiej 15, obecnie ulica Czeromskiego 15. Czyta Dorota Rokita.

Budynek przy ulicy Lubelskiej 37, obecnie ulicy Żeromskiego, został wzniesiony w latach 1866-1867 według projektu budowniczego gubernialnego radomskiego, architekta Antoniego Kacpra-Wąsowskiego dla Andrzeja i Teofili Podworskich, właścicieli apteki pod Białym Orłem. Czyta Dorota Rokita.

W 1914 roku przy obecnej ulicy Sienkiewicza 12 stanął nowy dom ówczesnego wiceprezydenta Radomia Macieja Glogiera 1869-1940. Wybitnego prawnika, działacza społecznego, senatora II RP, wieloletniego prezesa Radomskiego Towarzystwa Dobroczynności, skrzypka i wiolon czelisty. Glogier po powrocie ze studiów w Warszawie, w kamienicy Balińskich i Heplów przy ulicy Lubelskiej 46, obecnie Żeromskiego, zał...

W latach 60. XIX wieku we wszystkich guberniach Królestwa Polskiego, na podstawie carskiego ukazu i na wzór rosyjski, powoływano Izby Skarbowe. Izba Skarbowa Radomska w miejsce zlikwidowanej Warszawskiej Komisji Skarbowej powstała 13 lipca 1869 roku. Jej siedzibą od początku była dwukondygnacyjna kamienica o bogatym wystroju elewacji z ornamentem okuciowym przy ulicy Lubelskiej 41, obecnie ulica Ż...

Hotel Rzymski, jeden z najstarszych i najwytworniejszych hoteli w Radomiu, został otwarty przy ulicy Lubelskiej 15, obecnie ulica Żeromskiego 15, w budynku wzniesionym w pierwszej połowie XIX wieku. Miał pierwszą kategorię – rząd. Początkowo był to zajazd prowadzony przez Jana Wróblewskiego. W 1875 roku obiekt przejął, wyremontował i przebudował zięć właściciela A. Obrębski. Czyta Dorota Rokita.

Jednoosobowa firma Fabryka drutu i gwoździ Eliasz Tenenbaum została zarejestrowana w sądzie w styczniu 1922 roku. Jej siedzibą były trzy budynki przy ulicy Miłej 10. Tenenbaum produkował tu gwoździe, drut i hacele. Hacel hak wkręcany w podkowę zapobiegający ślizganiu się konia, a jego wyroby były znane i cenione w całej Polsce. Czyta Dorota Rokita.

Elektrownia miejska przy ulicy Traugutta, obecnie Kopernika 1, która została wybudowana na początku XIX wieku, była ważną inwestycją z punktu widzenia rozwoju Radomia. Nie wiadomo, kto zaprojektował obiekt. Budynek został wybudowany w stylu neogotyckim, z dekoracyjnej cegły, styl tzw. robau. Hale produkcyjne powstały według jednolitych norm, z zachowaniem ceglanego detalu ozdobnego. Umowa na jej b...

Pusty plac przy obecnej ulicy Struga Wojska Rosyjskiego zaborcy wykorzystywały od połowy XIX wieku do nauki jazdy konnej. Stąd zapewne wzięła się jego nazwa, popularna wśród Radomian jeszcze na początku drugiej połowy XX wieku – Rajtschula albo Rajszula – Szkoła Jazdy Konnej. W latach 70. XIX wieku miasto wykupiło od władz carskich Niewykorzystywany już tereniu rządziło drugie w Radomiu targowisko...

18 lutego 1792 roku Komisja Policji Obojga Narodów wydała uniwersał dla miast wolnych o przeniesieniu cmentarzy poza obręb miast. Nasze miasto miało wtedy cztery cmentarze. Dwa dla Starego Radomia przy Kościele Świętego Wacława i na dawnym Grodzisku Piotrówka. i dwa dla Nowego Radomia przy Kościele Świętego Jana i w pobliżu klasztoru na Przedmieściu Jedlińskim, zlokalizowany przy nieistniejącym ju...

Centralne magazyny Polskiego Monopolu Tytoniowego. Stefan Schiller zaprojektował je dla PMT w kwietniu 1929 roku. Budowane były w latach 1929-30. Magazyny są żelbetowe o konstrukcji szkieletowej, budowane na planie wydłużonego prostokąta. Pięciokondygnacyjne z użytkowym poddaszem w piwnicach mieściły się kotłownie. Od początku wyposażono je w windy. Czyta Dorota Rokita.

Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowano w rejestrze handlowym 12 grudnia 1921 roku. Zajmowała część pomieszczeń w Pałacu Kieszkowskich przy ulicy Lubelskiej 36, obecnie ulica Żeromskiego 36. Była to pierwsza tego typu firma przemysłu budowlanego w Radomiu. Pion na zlecenie robił plany, kosztorysy i rysunki budowlane, ale także zajmował się robotami techniczno-budowlanymi oraz wyrobe...

Bloki Towarzystwa Osiedli Robotniczych 1 listopada 1934 roku uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów zostało powołane w Warszawie Towarzystwo Osiedli Robotniczych. Spółka miała budować mieszkania dla robotników i pracowników umysłowych, zarabiających do 250 zł miesięcznie. Dotychczasowe budownictwo mieszkań dla robotników za mało liczyło się z siłą płatniczą robotnika. Budowano dla robotnikó...

Początki związanej z motoryzacją działalności w Radomiu sięgają kwietnia 1952 roku, kiedy to na bazie Ośrodka Szkolenia Motorowego utworzono oddział Polskiego Związku Motorowego. W pierwszych latach zajmował się on głównie sportem motorowym i turystyką. 15 grudnia 1955 r. nastąpiło połączenie oddziału PZMOT i OSM w Automoto Club Radom. Dwa lata później walny zjazd Polskiego Związku Motorowego zdec...

Najwybitniejszy pod względem artystycznym nagrobek nekropolii przy ulicy Limanowskiego, stojący na osi głównej Alei Cmentarnej. To mocno rozbudowana kompozycja architektoniczno-rzeźbiarska z czerwonego piaskowca, nawiązująca do staroegipskiej bramy Niszy, do której prowadzą schody. U szczytu schodów stoi secesyjna w formie rzeźba Anioła Ciszy. Czyta Dorota Rokita.

Przez wiele lat radomscy Żydzi nie mieli swojego cmentarza. Grzebani byli na żydowskich nekropoliach w Przytyku i Kozienicach. Dopiero w 1831 roku, gdy w mieście wybuchła epidemia cholery, dla wyznawców religii mojżeszowej wyznaczono miejsce pochówku przy trakcie kozienickim na terenie ówczesnej wsi Gołębiów. Sześć lat później sytuacja prawna ułożyła się tak korzystnie, że teren można było uznać z...

W 1931 roku przy ulicy Kościuszki 2 Państwowa Fabryka Broni wybudowała dla swoich pracowników tzw. kasyno robotnicze. W budynku zaprojektowano salę teatralno-kinową, salę gimnastyczną i sale odczytowe. Bardzo szybko powstała tu także biblioteka wraz z czytelnią. W kasynie zorganizowano też ochronkę dla dzieci pracowników, a nawet kuchnię z jadłodajnią. Nic dziwnego, że tak wyposażone kasyno stało...

Dworzec kolejowy powstał w latach 1882-1885 poza ówczesnymi granicami miasta na gruntach wsi Prędocinek i został zlokalizowany na szlaku Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej na zlecenie Towarzystwa Akcyjnego Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Do inwestorów dworca należał m.in. pochodzący z Radomia Jan Bogumił Bloch, przemysłowiec zwany Królem Polskich Kolei. Projekt obejmował kompleks bud...

W 1938 roku zakończyła się budowa czterokondygnacyjnej kamienicy przy ulicy Mickiewicza 11. Właścicielką posesji była Franciszka Grobelska, a mieszkania w budynku przeznaczyła na wynajem. Autorem modernistycznego projektu był znakomity radomski architekt Kazimierz Prokulski, żyjący w latach 1880-1952. Założony na planie zbliżonym do prostokąta. Czyta Dorota Rokita.

W 1895 roku na Glinicach, przy ulicy nazwanej później Dolną, obecnie ulica Mazowieckiego, Mojżesz Pfeffer i Marek Forster uruchomili tartak parowy. Już dwa lata później był jedynym właścicielem i rozpoczął produkcję mebli giętych, czyli tzw. wiedeńskich. Tak rozpoczyna się historia fabryki mebli giętych Johann Koch i spółka. Mojżesz Pfeffer produkował m.in. podkłady, słupy i inne materiały dla kol...

Wybudowanie domu, w którym starzy i kalecy radomscy Żydzi znaleźliby opiekę i pomoc lekarską szczególnie leżało na sercu Samuelowi i Sarze Beckermanom. W 1893 roku postanowili w testamencie przeznaczyć na utrzymanie placówki 600 rubli rocznie. W 1912 roku ich syn, Rufin, utworzył Fundację Beckermanów dla wybudowania i zarządzania domem starców i kalek. Fundacja dysponowała kwotą 30 tys. rubli. Czy...

W 1868 roku przy ulicy Stare Miasto 4 przez 5, naprzeciwko nieczynnego kościoła św. Wacława, Teodor Karsz, syn Ludwika, uruchomił garbarnię. Karszowie na Starym Mieście mieli już wtedy ustaloną pozycję. Tuż obok działała taka sama firma, należąca do starszego brata Teodora, Wilhelma Fryderyka. Przejął ją po ojcu, który właścicielem garbarni stał się przez małżeństwo. Czyta Dorota Rokita.

Dom robotniczy, obecnie teatr powszechny, musieli mieć miejsce, gdzie można byłoby organizować zebrania, wiedzę, odczyty. Więc w 1919 roku zaanektowali na swoje potrzeby resursę obywatelską, przemianowując ją na Dom Ludowy. Rozwiązanie okazało się tymczasowe. Na rok. i znów prężnie działające w Radomiu związki zawodowe, a także działacze Polskiej Partii Socjalistycznej musieli wynajmować sale w ca...

W maju 1822 roku zatwierdzony został Plan Regulacyjny, którego zapisy miały doprowadzić do uporządkowania i rozbudowy Radomia. Wzdłuż ulicy Lubelskiej, dzisiejszej ulicy Żeromskiego i kilku Przecznic została wytyczona Reprezentacyjna Dzielnica Miasta. Wszystkie drogi prowadzące do Radomia wyprostowano i wybrukowano, a na ich krańcach zlokalizowano szpital, ogród spacerowy i stajnie wojskowe. Te na...

Niedostateczne rozpowszechnienie elementarnych zasad żywienia niemowląt jest jedną z najważniejszych przyczyn chorób i olbrzymiej śmiertelności w okresie pierwszego dzieciństwa, stwierdziła w 1869 roku w specjalnym oświadczeniu Akademia Paryska. By ten stan rzeczy zmienić i pomóc matkom, francuscy działacze społeczni zaczęli zakładać instytucje propagujące zasady właściwego żywienia dzieci, tak zw...