Sakatat Hariç Her Şey

Besin takviyeleri gerçekten gerekli mi, yoksa sadece iyi bir pazarlamanın ürünü mü? Bu bölümde bilimsel kanıt düzeyi yüksek olan ve belirli durumlarda faydası güçlü çalışmalarla gösterilmiş beş besin takviyesini konuşuyoruz. Hangi takviyeler kimler için uygun olabilir, hangi durumlarda gereksizdir ve takviye seçerken nelere dikkat edilmelidir? Güncel bilimsel veriler ışığında, abartıdan uzak ve ka...

Karın şişkinliği, gaz, ishal veya kabızlık yaşıyor ve "FODMAP diyeti"ni sık sık duyuyorsanız bu bölüm tam size göre. FODMAP nedir, neden bazı kişilerde belirtileri azaltabilir, kimler için uygundur ve en sık yapılan hatalar nelerdir? İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) ve FODMAP diyetini bilimsel kanıtlar ışığında, sade ve anlaşılır bir dille ele alıyoruz. Ayrıca FODMAP diyetinin kalıcı bir...

Bazı besinler sağlıklı görünse de kullandığınız ilaçların etkisini azaltabilir, artırabilir ya da beklenmeyen yan etkilere yol açabilir. Greyfurt, süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, kahve, alkol ve bitkisel takviyeler bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. Bu bölümde “masum” sandığımız gıdaların ilaçlarla ilişkisini, nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve beslenmenin tedavi sürecindeki önemini sa...

Menopoz sonrası dönemde kilo vermek neden zorlaşır? Hormonlardaki değişim, kas kütlesindeki azalma, insülin direnci, uyku kalitesi ve stres metabolizmayı nasıl etkiler? Bu bölümde menopoz sonrası inatçı kiloları yalnızca “az ye, çok hareket et” kalıbıyla değil, bilimsel ve bütüncül bir bakışla ele alıyoruz. Beslenme, egzersiz, protein alımı, kas korunumu ve sürdürülebilir yaşam tarzı değişiklikler...

Kolesterol yıllardır sağlığın en çok tartışılan konularından biri. Peki gerçekten her kolesterol yüksekliği tehlikeli mi? Yumurta, tereyağı, kırmızı et ve genetik yatkınlık bu tabloda nerede duruyor? Bu bölümde kolesterol hakkındaki yaygın efsaneleri, genetik faktörlerin önemini ve beslenmenin sanıldığından daha karmaşık rolünü bilimsel ama anlaşılır bir dille ele alıyoruz. Kısacası: kolesterolü ş...

Bu bölümde akıllı saatlerin sağlık takibindeki yerini, gerçekten neyi ölçebildiklerini ve hangi noktalarda sınırlı kaldıklarını konuşuyoruz. Kalp atım hızı, uyku, stres, oksijen satürasyonu, kalori harcaması ve ritim takibi gibi popüler özellikler ne kadar güvenilir? Akıllı saatler bir erken uyarı sistemi olabilir mi, yoksa tıbbi değerlendirme yerine geçmeleri riskli mi? “Sakatat Hariç Her Şey”in...

Bu bölümde, çoğu zaman sadece "kilo problemi" denilerek geçiştirilen ancak aslında genetik ve hormonal kökenli bir yağ dokusu bozukluğu olan lipödem konusunu uzman görüşleriyle ele alıyoruz. Neleri Konuşuyoruz? Lipedem Nedir? Lenfatik bir sorun olan lenfödemden ve genel obeziteden farkları nelerdir?. Neden Sadece Kadınlarda Görülür? Hormonların (özellikle östrojenin) lipedem üzerindeki t...

“Yemek gürültüsü” bazen açlıktan çok daha baskın bir şey: gün boyu zihnin arka planında dönen atıştırma düşünceleri, can çekmeleri ve “aklım hep yemekte” hissi. Bu bölümde GLP-1 ilaçlarının bu zihinsel gürültüyü neden azalttığını bilimsel ama anlaşılır şekilde ele alıyorum. Bu bölümde neler var? Food noise nedir? Açlıktan farkı ne? GLP-1’ler tokluk merkezleri ve ödül sistemi üzerinde nasıl çalışır...

Kalsiyum deyince akla sadece süt geliyorsa bu bölüm tam size göre. Kalsiyumun en iyi 10 besinsel kaynağını tek tek konuşuyoruz ve ‘kalsiyum alıyorum ama neden işe yaramıyor?’ sorusunun cevabı olan emilim sırlarına giriyoruz: D vitaminiyle ilişki, fazla tuz/kafein etkisi, bazı besin bileşenlerinin (oksalat/fitat) emilimi azaltması ve günlük hayatta yapılan yaygın hatalar. Bölüm sonunda, kendi rutin...

Kenevir “doğal” olduğu için masum mu, yoksa tıbbi vaatlerin gölgesinde görünmeyen riskler mi var? Bu bölümde CBD–THC ayrımını, potansiyel tıbbi kullanım alanlarını (ağrı, epilepsi, kemoterapiye bağlı bulantı vb.) ve kanıt düzeylerini tartışıyoruz. Aynı zamanda bağımlılık potansiyeli, anksiyete/psikoz riski, bilişsel performans ve genç beyinde etkiler, araç kullanımı, kalp-damar etkileri, hiperemez...

Dondurulmuş = sağlıksız” klişesi doğru mu? Bu bölümde dondurmanın besin değerine etkisini, koruyucu (konservan) efsanesini ve meşhur “lapalaşma” sorununu konuşuyoruz. Hangi gıdalar dondurulmaya daha uygun, hangilerinde doku ve lezzet kaybı artıyor? Markette etiket okurken nelere bakmalı, evde nasıl dondurup çözdürmeli, bir kez daha dondurulur mu? Gıdayı israf etmeden, güvenli ve lezzetli tutmak iç...

Avokadoyu hepimiz “sağlıklı” etiketiyle sevdik. Peki bu popüler meyvenin çevreye faturası ne? Bu bölümde avokadonun su ayak izini, ormansızlaşma ve monokültür risklerini, üretim bölgelerinde ortaya çıkan sosyo-ekonomik baskıları ve karbon maliyetini konuşuyoruz. Tabağımızdaki “yeşil”in her zaman sürdürülebilir olmadığını veriler ve örneklerle tartışıyor; yerel ve mevsimsel alternatifleri, pratik i...

Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan’ın literatüre kazandırdığı bir kavramı konuşuyoruz: “Sedatik Açlık.” Yani yemek yemenin keyiften çıkıp “görev”e dönüştüğü, alışkanlık, sosyal baskı, yoğun tempo ya da duygusal yüklerle tetiklenen durumlar. Peki Sedatik Açlığı nasıl tanırız? Hızlı belirtiler: tadı fark etmeden yemek, “yemeliyim” iç sesi, saati bekleyip otomatik yemek, doygunluk sinyallerini kaçırmak...

“Sedat Arslan’la Sakatat Hariç Her Şey”in bu bölümünde, Prof. Dr. Ayşe Baysal’ın yaşam öyküsünü, Türkiye’de beslenme ve diyetetik bilimine öncülük eden çalışmalarını ve ardında bıraktığı güçlü mirası ele alıyorum. Kökleri, kırılma anları, yetiştirdiği kuşaklar, toplum sağlığına bakışı ve genç diyetisyenlere ilham veren çalışma disiplini… Ayşe Hoca’nın vizyonundan çıkarılacak dersleri, kendi saha d...

Antibiyotik direnci yükseliyor. Neyi yanlış yapıyoruz ve hâlâ neleri düzeltebiliriz? Korku değil, çözüm konuşuyoruz. Sakatat Hariç Her Şey ’de bu bölümde antibiyotik direnci ni masaya yatırıyoruz: neden “sessiz pandemi” deniyor, yanlış/erken kesilen tedaviler nasıl direnç yaratıyor, tarım ve atık suların görünmeyen etkisi ne? Akılcı antibiyotik kullanımı ve antimikrobiyal yönetim in (doğru ilaç, d...

Kuduz %100 ölümcül ama %100 önlenebilir. Bu bölümde ısırık sonrası ilk yardım, aşı–immünoglobulin, mitler ve sahada güvenli davranışları konuşuyoruz. “Sakatat hariç her şey”in bu bölümünde kuduzu tıbbi gerçekleriyle ve sahadan pratiklerle ele alıyoruz. Neden hâlâ hayatî bir halk sağlığı sorunu? Isırıldığınızda ilk dakikalarda ne yapmalısınız? (En az 15 dakika sabun–su ile yıkama, hızla sağlık kuru...

Tereyağı mı yoksa margarin mi daha sağlıklı? Bu bölümde, iki popüler yağ kaynağını bilimsel veriler ışığında inceliyoruz. Beslenme ve sağlık üzerindeki etkilerinden çevresel boyutuna kadar geniş bir perspektifle ele aldığımız bu tartışmada, hangi seçimin sizin için daha doğru olduğuna dair ipuçları bulacaksınız. Bilimsel araştırmalar, sağlık trendleri ve çevresel etkiler üzerinden bilinçli tercihl...

Filtre kahveden enerji içeceklerine, günlük yaşantımızın vazgeçilmezi haline gelen kafein... Ama ne kadar masum? Bu bölümde, kafeinin zihinsel performansa etkilerinden kalp sağlığına, bağımlılık riskinden uyku kalitesine kadar tüm yönlerini bilimsel verilerle ele alıyoruz. Kafeinle ilişkinizi gözden geçirmeye hazır mısınız?

ChatGPT, diyet yazabilir mi? Beslenme önerilerini artık makineler mi yapacak? Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan, yapay zekânın beslenme bilimi ve diyetetik pratiğine etkilerini ele alıyor. AI ile kişiselleştirilmiş diyet mümkün mü? Diyetisyenlerin rolü teknolojiyle nasıl dönüşüyor? Veri temelli beslenme önerileri sağlıklı mı, riskli mi? Geleceğin beslenme yaklaşımlarını merak edenler için hem düşün...

Yumurtadan korkmalı mıyız? Her kolesterol kötüdür demek doğru mu? Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan, kolesterol hakkında kafanızı karıştıran sorulara bilimsel ama anlaşılır yanıtlar veriyor. LDL ve HDL kolesterol ne anlama gelir? Kolesterol düşürücü diyetler ne kadar işe yarar? Beslenmeyle kolesterol düzeyleri nasıl yönetilir? Kalp sağlığınızı korumak ve kolesterol hakkındaki efsaneleri gerçeğinden...

Alkolle antibiyotik birlikte alınır mı? Karaciğerimiz bu yükle nasıl başa çıkar? Tıp dünyasında sıkça tartışılan bu konuyu sade ve bilimsel bir dille ele alıyoruz. Yanlış bilinenleri düzeltiyor, doğruyu bilimle açıklıyoruz. Bu bölümde hem sağlığınızı hem de merakınızı besleyecek bilgiler bulacaksınız.

Bazı sebzeler sağlığa zararlı olabilir mi? Oksalatlar neden böbrek taşı riskini artırıyor? “Sebzeler Zararlı mı?” sorusunu bu bölümde bilimsel olarak masaya yatırıyoruz. Ispanaktan bademe, yeşil smoothielerden çikolataya kadar birçok besinde bulunan oksalatlar hakkında doğru bilinen yanlışları konuşuyoruz. Beslenmenizi düzenlerken oksalat içeriğini nasıl dengeleyebilirsiniz? Kimler dikkat etmeli?...

Güzellik sadece dıştan sürülenlerle mi olur? Ya da beslenme gerçekten cildinizi ve saçınızı etkiler mi? Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan, beslenme ile cilt ve saç sağlığı arasındaki ilişkiyi bilimsel verilerle açıklıyor. Cildin elastikiyetini ve parlaklığını artıran besinler Saç dökülmesini azaltan vitamin ve mineraller Kollajen, biotin, omega-3, çinko ve daha fazlası İçten dışa güzelliğin sırrını...

Tansiyonunuz yüksek mi? İlaç dışında doğal çözümler arıyorsanız bu bölüm tam size göre! Doç. Dr. Sedat Arslan, kan basıncını dengelemeye yardımcı 10 besini , bilimsel dayanaklarıyla birlikte anlatıyor. Hangi meyve veya sebzeler doğal tansiyon düşürücü etki gösterir? Tuz yerine ne kullanılabilir? Magnezyum, potasyum gibi minerallerin rolü nedir? Doğru yiyeceklerle kan basıncınızı doğal yollarla nas...

Herkes “protein al” diyor… Peki ne kadar? Herkes için aynı mı? Fazlası gerçekten böbreklere zarar mı verir? Bu bölümde Doç. Dr. Sedat Arslan, vücudun protein ihtiyacını ve bu ihtiyacın: Yaşa, kiloya ve fiziksel aktiviteye göre nasıl değiştiğini Bitkisel ve hayvansal proteinler arasındaki farkları Popüler protein mitlerini sade, anlaşılır ve bilimsel bir bakış açısıyla açıklıyor. Kas yapanlar, diye...