Rozmawiamy

Siedemdziesiąt lat temu, jesienią 1956 roku, rozstrzygało się, ile Polska może sobie wywalczyć wewnątrz bloku radzieckiego. Nie niepodległość — na to nikt wtedy nie liczył — ale autonomię: prawo do tego, by o składzie własnego kierownictwa decydowała Warszawa, a nie Moskwa. Gościem Roberta Walenciaka — dziennikarza i historyka, autora książki „Polska Ludowa. Rozmowy z Karolem Modzelewskim i Andrze...

Czy ezoteryka naprawdę porusza wielką polityką — czy tylko jej towarzyszy? Tematem nowego odcinka "Rozmawiamy" są okultystyczne i ezoteryczne zaplecza ideologii: od loży Thule i „newage'owych kazań" Heinricha Himmlera, przez wyprawy Ahnenerbe, po Aleksandra Dugina, transhumanizm miliarderów i teorię o adrenochromie. Przemysław Witkowski, zastępca dyrektora Instytutu Narutowicza,...

Skąd wzięło się słowo „Ukropolin" i dlaczego opowieść, którą streszcza, ma ponad sto lat i rosyjski rodowód? Tematem odcinka jest teoria spiskowa mówiąca, że współpraca Polski z Ukrainą to plan wymiany ludności, za którym stoją Żydzi — i jej droga z zakamarków internetu do języka polskiej polityki. Marek Głuziński rozmawia z dr Katarzyną Kwiatkowską-Moskalewicz o jej raporcie „Kto straszy »Uk...

In this episode, hosts Bartek Buśnowski (University of Warsaw) and Piotr Kuligowski (Tadeusz Manteuffel Institute of History, Polish Academy of Sciences) engage in a wide-ranging discussion with renowned historian Prof. Dipesh Chakrabarty (University of Chicago). Reflecting on 25 years since the publication of his landmark book 'Provincializing Europe', Prof. Chakrabarty traces his intelle...

Jakiej Polski chcieli Polacy w czasie okupacji – i dlaczego niemal wszyscy byli zgodni, że do przedwojennego państwa nie ma powrotu? Tematem odcinka jest szeroki wachlarz koncepcji politycznych wypracowanych przez polskie podziemie oraz rząd na uchodźstwie, od socjalistów po narodowców. Prof. Adam Leszczyński, rozmawia z prof. Andrzejem Friszke o książce prof. Kazimierza Przybysza „Wizje Polski po...

Maj 1926 roku to nie tylko data w podręcznikach – to trzy dni krwawych walk na ulicach Warszawy, w których zginęło 379 osób, a ponad 900 zostało rannych. W tym odcinku podcastu Rozmawiamy odwracamy perspektywę: zamiast spojrzeć na przewrót majowy oczami zwycięzców, oddajemy głos ofiarom tamtych wydarzeń. Rozmawiamy z prof. Urszulą Glensk z Uniwersytetu Wrocławskiego m.in o tym jak Piłsudski sprawn...

W kolejnym odcinku cyklu „Rozmawiamy” wracamy do 4 lipca 1946 roku - dnia pogromu kieleckiego, jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w powojennej historii Polski. Gościnią odcinka jest prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir, badaczka przemocy antyżydowskiej, autorka książki „Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego”. Rozmawiamy o tym, jak mogło dojść do zbrodni na ocalałych z Zagłady: o pow...

W kolejnym odcinku naszego podcastu Adam Leszczyński rozmawia z Karoliną Olejak — dziennikarką i autorką książki „Nienawidzę ich! To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju”. Rozmowa dotyczy polaryzacji, która przestała być tylko hasłem z debaty publicznej, a coraz częściej niszczy prywatne relacje: przyjaźnie, związki, rodziny i miejsca pracy. Karolina Olejak opowiada o emocjach...

W nowym odcinku Adam Leszczyński rozmawia z Konradem Bielińskim — matematykiem, działaczem opozycji demokratycznej w PRL, współpracownikiem KOR i członkiem KSS „KOR”. Rozmowa dotyczy powstania Komitetu Obrony Robotników, realiów życia w Polsce lat 70. oraz sposobów przełamywania społecznego strachu i izolacji. Konrad Bieliński opowiada o protestach Czerwca 1976 roku, represjach wobec robotników z...

12 maja 1926 roku w Warszawie rozpoczęły się walki między wojskami rządowymi a oddziałami wiernymi Józefowi Piłsudskiemu. Zginęło 379 osób. Trzy dni, które zakończyły epokę rządów parlamentarnych w Polsce. Historycy do dziś nie mogą się zgodzić nawet co do tego, jak te wydarzenia nazywać — przewrót, zamach, pucz, a może wojna majowa? Piłsudski uratował państwo czy je zawłaszczył? W setną rocznicę...

In this episode, philosopher and sociologist Michał Kozłowski speaks with Professor Andrea Pető, one of the leading scholars of gender, memory politics, and illiberalism, to explore contemporary Hungary as a political laboratory of the 21st century. The conversation offers a deep analysis of Viktor Orbán’s regime, understood not as a coherent ideological project, but as a system driven by what Pet...

W podcaście zatytułowanym "Matka ze stali. Jak upadła Stocznia Gdyńska?", prowadzonym przez Adama Leszczyńskiego, goście analizują historię, rozwój i dramatyczny upadek jednego z najważniejszych polskich zakładów przemysłowych w kontekście premiery książki "Dwie Stocznie". Stocznia Gdyńska przez dekady była symbolem nowoczesności, ambicji i społecznego awansu. Dla wielu nie był...

W dwudziestym odcinku podcastu Rozmawiamy Adam Leszczyński rozmawia z prof. Mikołajem Cześnikiem o klasowej pogardzie w Polsce i o tym, jak współczesne elity patrzą na resztę społeczeństwa. Punktem wyjścia jest pytanie, czy pogarda to trwała cecha polskiego życia publicznego, czy raczej powracający mechanizm, uruchamiany w momentach społecznych i politycznych napięć. Rozmowa dotyczy także źródeł n...

W aktualnym odcinku Rozmawiamy" Adam Leszczyński rozmawia z dr. Mateuszem Ratyńskim – autorem książki „Walka o nową Polskę. Stanisław Miłkowski i jego agraryzm” – o Stanisławie Miłkowskim (1905–1945), jednym z najbardziej oryginalnych i zapomnianych polskich myślicieli politycznych XX wieku. Czym był jego nowoczesny agraryzm: „trzecią drogą” między kapitalizmem a komunizmem, opartą na demokra...

W nowym odcinku „Rozmawiamy” Przemysław Witkowski rozmawia z Krzysztofem Łukszą o tym, jak działa radykalizacja: bańki informacyjne, presja środowiska, spiskowe narracje (także pandemiczne) i moment, kiedy zaczynają pękać „pewniki”. Rozmowa nawiązuje do wywiadu naszego gościa z Rafałem Pankowskim, który znajdziecie w najnowszej książce instytutu: „Im ostrzej, tym lepiej. Do i od radykalizacji” Ksi...

Najnowszy odcinek podcastu Instytutu Narutowicza to rozmowa Adama Leszczyńskiego z Bronisławem Wildsteinem o sporze wokół diagnozy współczesnego Zachodu i sensu konserwatywnego projektu. Punktem wyjścia jest przedstawiana przez gościa wizja „świata na opak” oraz teza o dominacji tzw. „ideologii emancypacji” , rozumianej jako postmarksistowski nurt dążący do osłabienia tradycyjnych tożsamości narod...

W najnowszym odcinku podcastu „Rozmawiamy” prof. Adam Leszczyński rozmawia z Sylwią Czubkowską o władzy, jaką globalne firmy technologiczne sprawują nad państwami, gospodarką i codziennym życiem obywateli. Punktem wyjścia do rozmowy jest książka książka naszej gościni „Bóg techy. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem”.

W najnowszym odcinku podcastu Rozmawiamy pochylamy się nad jednym z najbardziej kontrowersyjnych i zarazem najbardziej wpływowych zjawisk politycznych PRL: środowiskiem tzw. „partyzantów” Mieczysława Moczara. Punktem wyjścia jest najnowsza książka prof. Pawła Machcewicza „Narodowy komunizm po polsku. ‘Partyzanci’ Moczara” – pierwsza pełna, syntetyczna i krytyczna analiza fenomenu, który próbował p...

W najnowszym odcinku prof. Adam Leszczyński rozmawia z Aleksandrą Jakubczak, autorką książki „Przewodnik po Warszawie czasów rewolucji 1905 roku”, o jednym z najważniejszych – a wciąż zbyt słabo obecnych w zbiorowej pamięci – momentów polskiej nowoczesności. Rewolucja 1905 roku była pierwszym masowym zrywem politycznym, który łączył walkę o niepodległość z walką o prawa społeczne. To czas wielkich...

Gender. Bestia w lekarskim kitlu czy prawicowe oszustwo? W rozmowie Dominika Puchały z dr Ludmiłą Janion – kulturoznawczynią, adiunktką w Ośrodku Studiów Amerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego i członkinią Pracowni Gender/Sexuality – podejmujemy temat znaczenia pojęcia gender w nauce i debacie publicznej. Rozmowa analizuje, jak termin z obszaru humanistyki i nauk społecznych został przekształcon...

W najnowszym odcinku podcastu Rozmawiamy zastanawiamy się, jak mówić o wojnie — bez paniki, ale też bez naiwności. Punktem wyjścia do rozmowy jest książka Agnieszki Lichnerowicz „Idzie wojna? Spodziewaj się najlepszego, przygotuj na najgorsze” , będąca jednym z najważniejszych głosów o bezpieczeństwie społecznym we współczesnej Polsce. Agnieszka Lichnerowicz – dziennikarka, znana z programów i rep...

W najnowszym odcinku podcastu „Rozmawiamy” dr dr Roland Zarzycki rozmawia z Filipem Konopczyńskim – analitykiem i publicystą zajmującym się polityką cyfrową, regulacją Big Tech i wpływem nowych technologii na demokrację. Punktem wyjścia do rozmowy jest pytanie o to, jak sztuczna inteligencja i cyfryzacja kształtują nasze życie polityczne i społeczne. Dyskutujemy o iluzjach związanych z „cyfrową de...

Punktem wyjścia do dyskusji prof. Adama Leszczyńskiego z dr Jarosławem Kuiszem jest analiza lęków, które towarzyszą polskiej debacie publicznej – strachu przed utratą niepodległości, obaw o tożsamość narodową czy nieufności wobec integracji europejskiej. Kuisz pokazuje, że polska polityka i kultura od dekad funkcjonują w cieniu doświadczeń historycznych, które wciąż wpływają na nasze myślenie o pa...

W najnowszym odcinku podcastu „Rozmawiamy” dr Przemysław Witkowski rozmawia z Adamem Traczykiem, dyrektorem More in Common Polska, o rosnącej sile skrajnej prawicy w Niemczech. Punktem wyjścia do dyskusji jest nasza najnowsza publikacja, która stanowi wyczerpującą analizę radykalnie prawicowego populizmu u naszych zachodnich sąsiadów. Omawiamy trzy najważniejsze organizacje kształtujące ten nurt:...

Mikołaj Winiewski – adiunkt na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, affiliate assistant professor na University of Delaware, członek Instytutu Studiów Społecznych UW. Główne pola zainteresowań to zagadnienia związane z przemocą kolektywną, szeroko rozumiana psychologia stosunków międzygrupowych, antysemityzm oraz zagadnienia związane z metodologią badań i pomiarem zmiennych psychologic...