Ratio viva | Stan umysłu

Dostęp do wiarygodnych źródeł informacji to coraz większy problem; internet tylko zmienił jego wymiar. W tym odcinku podejmujemy problem wpływu długiej ekspozycji na newsy, obowiązku bycia poinformowanym oraz tego, jak krytycznie podchodzić do swojego zdrowia informacyjnego, aby nie stracić krytycznego myślenia. Na te pytania spróbuje odpowiedzieć zawodowy filozof Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:...

Terapeuci posiedli w Polsce monopol na pozycję mędrca. Czy słusznie? W tym odcinku przyglądamy się mądrości jako jej miłośnicy, poszukujemy archetypów mędrca, omawiamy badania nad mądrością oraz przyglądamy się dzisiejszym mędrcom. Okazuje się, że dyplom z psychologii czy ukończenie szkoły psychoterapii nie są do tego potrzebne. Na te pytania spróbuje odpowiedzieć zawodowy filozof Nikodem Lewandow...

Serce vs. rozum to opozycja, z którą możemy się często spotkać w popowo rozumianym namyśle filozoficznym. Zazwyczaj jest zadawane w kontekście podejmowania decyzji przy użyciu intuicji lub logicznej analizy. Które stanowisko jest bardziej użyteczne? I czy ta opozycja ma jakikolwiek sens? Na te pytania spróbuje odpowiedzieć zawodowy filozof Nikodem Lewandowski, prezentując starożytne modele obrazuj...

Filozofia to znacznie więcej niż umiłowanie mądrości. Redukowanie filozofii do tego, co kto kiedyś powiedział, jest nieporozumieniem. Filozofia jest z swojej natury odmienna od historii czy innych nauk, a kategoryzowanie jej jako nauki wrzuca ją w niepotrzebne ramy. W tym odcinku rozmawiamy o tym, czym filozofia nie jest i czym jest, oraz po co ktokolwiek ma ją uprawiać.. Tym i innym pytaniom przy...

Przedmioty otaczają nas zewsząd. W tym odcinku poddajemy pod namysł relację człowieka z przedmiotami. Dlaczego niektóre przedmioty darzymy wartością, nawet jeśli nie ma to odbicia w wartości materialnej przedmiotu? Czy powinniśmy się wyzbyć wszystkiego i żyć w beczce jak Diogenes, aby być wolnymi? Czy może dzięki akumulacji przedmiotów kreujemy własną tożsamość i projektujemy ją na zewnątrz siebie...

Przemijanie jest stanem naturalnym. Zmieniają się pory roku, odhaczamy pewne etapy naszego życia, a także tracimy bliskich. Często przemijaniu towarzyszy żal, często też obarczamy się tym, że zrobiliśmy za mało. Czy przemijanie ma sens? Co człowiek może zrobić wobec przemijania? O tych wątkach opowiem w tym odcinku Stanu umysłu. Gorąco zapraszam do wysłuchania. Całość prowadzi zawodowy filozof, Ni...

"Pieniądze szczęścia nie dają." To frazes, pieniądze są w życiu potrzebne. Problemem jest jednak traktowanie pomnażania kapitału materialnego jako celu samego w sobie, a nie narzędzia do osiągania celów. W tym odcinku analizujemy rolę pieniędzy w naszym życiu oraz przyglądamy się rozróżnieniu na 4 rodzaje kapitału stworzonym przez Pierra Bourdieu: kapitał materialny, kapitał kulturowy, kapitał spo...

"Muszę odkryć, kim naprawdę jestem." "Szukam siebie." "To nie ja." Znasz te zdania? Całe życie próbujesz znaleźć swoje prawdziwe ja, być sobą, żyć autentycznie - i ciągle ci nie wychodzi. W tym odcinku Stan umysłu #20 tłumaczę, dlaczego nigdy nie znajdziesz siebie przez szukanie w środku - bo tam nie ma gotowego "prawdziwego ja" do odkrycia. Autentyczność to nie odkrywanie siebie. To coś zupełnie...

Traktujemy szczęście jak pogodę: przyjdzie albo nie przyjdzie. Wmawiamy sobie "będę szczęśliwy, kiedy..." - kiedy zarobię, kiedy znajdę partnera, kiedy skończę studia. A gdy to "kiedy" nadchodzi, szczęścia nie ma, bo od razu pojawia się kolejne. Ale jest w tym pułapka głębsza, niż się wydaje - bo szczęścia, jak pokazuje Viktor Frankl, w ogóle nie da się ścigać wprost. Z tego od...

Ktoś pyta Cię "czego właściwie chcesz od życia?" i czujesz pustkę. Albo zdobywasz cel, o którym marzyłeś - pracę, mieszkanie, związek - i po tygodniu czujesz to samo co przedtem. Znasz to? W tym odcinku Stan umysłu #18 tłumaczę, dlaczego nie wiesz, czego naprawdę chcesz - i dlaczego to nie jest Twoja słabość, tylko problem, którego większość ludzi nawet nie potrafi nazwać. Wyjdziemy od m...

Znajomi z pracy to nie przyjaciele, starzy kumple się rozjechali, a nowych jakoś nie da się zawiązać. To nie twoja wina, że nie masz przyjaciół, w dużej mierze jest to wynik problemu społecznego. Odsetek ludzi bez ani jednego bliskiego przyjaciela wzrósł czterokrotnie od 1990 roku. Czas spędzany z przyjaciółmi spadł z 6,5 do czterech godzin tygodniowo. Nastolatki socjalizują się dziś jedną trzecią...

Podróże kształcą i rozwijają. Tak przynajmniej zwykło się mawiać. Jednak czy każdy nasz wyjazd wypoczynkowy nosi znamiona podróży? Jaka podróż jest w stanie nas zmienić, a jaka jest tylko ucieczką od tego, co tak naprawdę jest dla nas istotne, a co tymczasowo nas przerasta? W tych rozmyślaniach towarzyszy nam cytat z Seneki: „animum debes mutare, non caelum", masz zmienić duszę, nie niebo. Ca...

Stoicyzm to filozofia, którą tworzyli zarówno dręczony niewolnik, jak i rzymski cesarz. Dzisiaj trwa moda na popstoicyzm - jednak często taki stoicyzm pozostaje niezrozumiały dla osób, które go głoszą. W tym odcinku pomówimy o tym, czym stoicyzm jest dzisiaj, czym jest naprawdę, jak powstał i jak ty możesz go praktykować. Prowadzi zawodowy filozof, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:22 St...

Bądź lepszą wersją siebie! Ale co to w ogóle znaczy? Biznes samorozwojowy ma na to wiele odpowiedzi, każda dobrana dokładnie tak, aby móc Ci coś sprzedać: książkę, kurs przemiany, coaching itd. W tym odcinku bierzemy na warsztat pytania, czym samorozwój jest, jaką wypaczoną wizję samorozwoju wciskają Ci internetowi guru oraz skąd się bierze potrzeba rozwoju i jak rozpoznać odpowiedni kierunek. Cał...

Dyskurs, który możemy obserwować, traktujący o wielkiej strategii, strategii czy racji stanu, w swoim założeniu bazuje na obowiązku dbania o interes państwa. Na czym jednak obowiązek ten ma bazować? Czy jest to wymóg moralny? Dlaczego ludzie czują potrzebę troszczenia się o państwo, a kiedy czują, że państwo jest ich wrogiem? U podstaw tego stoi opozycja kolektywizmu oraz indywidualizmu. Chapters:...

Na pracę poświęcamy dużą część naszego życia i niemniej energii oraz uwagi. Tymczasem wielu postrzega pracę jako przykry obowiązek umożliwiający przetrwanie, inni integralną część ich życia, praca dla nich nierzadko jest pasją. Problem zaczyna się, gdy sfera której nie uważamy za najważniejszą zaczyna przeciekać do tego co nazywamy właściwym życiem. ------------- Chapters: 0:00 Intro 1:30 Work-lif...

Albert Camus uważał, że istnieje tylko jedno naprawdę poważne pytanie filozoficzne: czy warto żyć dalej, skoro życie nie ma obiektywnego sensu. Jego odpowiedź - mit Syzyfa, absurd i bunt - to jeden z najciekawszych systemów filozoficznych XX wieku. I co ważne: nie jest to filozofia rozpaczy. Jest to filozofia świadomego, dorosłego istnienia. Z tego odcinka dowiesz się: ▸ Czym jest absurd w sensie...

Pytanie "po co żyję?" wraca w piątkowe wieczory, niedzielne popołudnia, nocą gdy nie możesz zasnąć. Większość ludzi powie Ci, że to brak wdzięczności, kryzys ćwierćwiecza albo że "potrzebujesz terapii". Ja Ci powiem coś innego. To pytanie jest źle zadane — i dlatego nie znajdziesz odpowiedzi, nawet jeśli będziesz szukał całe życie. W tym odcinku Stan umysłu pokazuję: ✓ dlaczego...

Po co ufać nauce, skoro tylekroć się myliła? Po co słuchać "niezależnych ekspertów", skoro większość z nich coś sprzedaje? W tym odcinku Stanu Umysłu pokazuję - co jest dla nas najbardziej racjonalne. Konsensus naukowy nie jest dowodem prawdy. Margaryny i tłuszcze trans, lobotomia, kryzys opioidowy, helicobacter pylori — historia nauki to ciąg konsensusów, które okazały się katastrofą. Ale "niezal...

Coachowie biznesu w Polsce zarabiają miliony na 5 mechanizmach, które wyłączają Twój zdrowy rozsądek. Rozkładam je na czynniki pierwsze. W tym filmie pokazuję jak rozpoznać szarlatana coachingu w 5 minut — zanim wpłacisz 10, 20 albo 30 tysięcy złotych za "kurs, który zmieni Ci życie". Każdy mechanizm to konkretna technika manipulacji, której używają polscy "mentorzy biznesu", coachowie sukcesu i g...

Dlaczego nie potrafisz podjąć decyzji? (Paradoks Wyboru i Zmęczenie Decyzyjne) 🤯 Przebodźcowanie opcjami nas wykańcza, a strach przed podjęciem "złej" decyzji paraliżuje nasze działania. W tym odcinku bierzemy pod lupę psychologię podejmowania decyzji. Omawiamy słynny Paradoks Wyboru (Barry Schwartz), sprawdzamy, dlaczego ewolucyjnie Twój mózg nie jest przystosowany do wybierania spośród 30 rodza...

W tym odcinku bierzemy na warsztat fenomen relacji opartych wyłącznie na wiadomościach. Zadamy pytanie czy są to relacje parasocjalne. Z perspektywy filozofii sprawdzimy, czy po drugiej stronie ekranu wciąż jest prawdziwy człowiek, czy już tylko nasze idealne wyobrażenie o nim. Porozmawiamy o tym, dlaczego Messenger stał się dla nas bezpieczną kryjówką i jak odróżnić prawdziwą bliskość od cyfroweg...

Dlaczego samotność i nagłe poczucie pustki uderzają najmocniej, gdy nie masz komu opowiedzieć o swoim dniu? To nie jest potrzeba atencji, uzależnienie od telefonu ani narcyzm. Psychologia tłumaczy ten brak sensu jako lęk przed nicością. Zobacz, dlaczego ewolucyjnie potrzebujemy "świadka" naszego życia, skąd bierze się to dziwne uczucie i dlaczego w erze social mediów czujemy się jeszcze...

Wychowano nas na disnejowskich bajkach, w których drugą połówkę po prostu się "znajduje". Prawda jest jednak znacznie bardziej brutalna: w XXI wieku aplikacje randkowe zamieniły nas w towary na wirtualnej półce. Skrolujemy twarze jak asortyment w supermarkecie i dziwimy się, że cierpimy na chroniczną samotność. W czwartym odcinku podcastu "Stan Umysłu" bezlitośnie rozbijamy rom...

Jeśli kiedykolwiek w internetowej dyskusji zarzuciłeś komuś, że jest ofiarą Efektu Dunninga-Krugera... najprawdopodobniej sam wpadłeś w jego pułapkę. Internet wmówił nam, że słynna "Góra Głupoty" to naukowy fakt, a ignoranci zawsze są pewni siebie. Prawda jest jednak znacznie bardziej mroczna i dotyczy również Ciebie. W trzecim odcinku podcastu "Stan Umysłu" bierzemy pod lupę jedno z najczęściej c...