Premiera Pisma

Nowa wersja kinowa  Lalk i i serial Netflixa. Marcin Bosak jako Wokulski na deskach Teatru Dramatycznego. Do tego masowe, hollywoodzkie powroty do mitów i klasyki (widzieliście  Odyseję ?). Ostatnio (ale czy rzeczywiście to nowy trend?) wracamy do tego, co już dobrze znamy –  jednak czy na pewno z braku wyobraźni? A może po prostu w świecie podlegającym ciągłym zmianom potrzebujemy stabilnych, dob...

Każde nasze kliknięcie, polubienie zdjęcia, relacja z wakacji czy post tworzą w sieci cyfrowy ślad. Dziś przestał on być wyłącznie biernym archiwum wspomnień, a stał się atrakcyjnym towarem, na którym zarabiają inni, w tym wielkie korporacje. W czasach generatywnej sztucznej inteligencji jest też darmowym budulcem, na którym algorytmy uczą się klonować nasze wizerunki, twarze i głosy. Narzędzia AI...

Teraz wszyscy coś mają” versus „kiedyś nikt nie miał orzeczenia o”. Między tymi dwiema skrajnościami rozciąga się dziś nasza rzeczywistość. Dostęp do diagnozowania jest większy niż w przeszłości, a jednocześnie wielu wystarczy wypełnienie krótkiego, internetowego testu, by jego wynik natychmiast uczynić fundamentem własnej tożsamości. Z jednej strony półki w księgarniach uginają się od poradników...

Rynek suplementów diety bije rekordy – w Polsce wydajemy na nie już miliardy złotych rocznie. Coraz więcej płacimy również za wszelkiego rodzaju produkty kultury wellness – od świec zapachowych i kul do kąpieli, które mają wprowadzić nas w nastrój hygge, poprzez poradniki i dzienniki wdzięczności aż po weekendowe wyjazdy rozwojowe, treningi uważności i jogi z udziałem młodych kóz. Wszystko to robi...

Fakty są od dawna znane, zbadane i opisane: przy uwzględnieniu wpływu na człowieka i jego otoczenie alkohol to najbardziej szkodliwa substancja psychoaktywna, a zarazem łatwo dostępna, kulturowo akceptowana i powszechnie stosowana. Chociaż oficjalne spożycie w Polsce systematycznie spada - obecnie to około 12 litrów czystego alkoholu na osobę rocznie - wciąż jesteśmy krajem o jednym z najwyższych...

Żyjemy w stanie permanentnej czujności i niepokoju, od którego, śledząc codzienne doniesienia medialne, trudno uciec. Poradnik bezpieczeństwa w skrzynce pocztowej, wieści z frontu w Ukrainie, eskalacja napięć na Bliskim Wschodzie czy niepewność płynąca zza oceanu, gdzie decyzje prezydenta Stanów Zjednoczonych z dnia na dzień, a czasem z godziny na godzinę przestały być niepokojącymi nagłówkami w g...

Podczas spotkania wokół 100. numeru „Pisma”, w którym piszemy o współczesnych elitach, wracamy do tematu, nad którym pochylaliśmy się podczas pierwszej Premiery Pisma: skąd wiemy to, co wiemy? Czy prawda w spolaryzowanym społeczeństwie jest jeszcze komukolwiek potrzebna? Czy dziennikarz powinien się dostosowywać do przekonań adresatów swojego przekazu, czy też ma ich wybijać ze strefy komfortu? Sp...

Coraz więcej i częściej mówi się o dojrzałych kobietach i o tym, co ich dotyczy, również w obszarze zdrowia. W ostatnich latach menopauza przestaje być tabu, ukazało się kilka książek poświęconych temu procesowi, a rynek zalały produkty mające łagodzić jego skutki. Ale czy ta nagła widoczność to faktyczny triumf inkluzywności i zrozumienia, czy może jedynie pragmatyczna odpowiedź producentów na de...

Rynek muzyczny przechodzi właśnie największą rewolucję od czasu powstania formatu MP3. Podczas spotkania zastanowimy się nad tym, jak wpływa ona nie tylko na artystów tworzących muzykę, na ich otoczenie (kiedyś byli to producenci, agenci, wytwórnie, dziś zalicza się do niego również platformy streamingowe i big techy), lecz także na nas – odbiorców i odbiorczynie. Czy wiemy, dzięki komu, a może cz...

Raport Polska za filtrem 2025 pokazuje, że ponad jedna trzecia Polek i Polaków myślała w ciągu ostatnich pięciu lat o zabiegu z dziedziny medycyny estetycznej. Jest to przejaw wciąż zauważalnego wzrostu zainteresowania poprawą swojego wyglądu. Jak ta sytuacja ma się do równolegle nasilającego się trendu ciałopozytywności? Gdzie jesteśmy w dyskusji o tym, czy medycyna estetyczna to dowód na opresję...

We współczesnej kulturze terapeutycznej coraz częściej mówi się o świadomym rodzicielstwie, porozumieniu bez przemocy czy radzeniu sobie z  międzypokoleniowymi traumami. Tymczasem do arsenału wyzwań w systemach rodzinnych dołączyły nowe: uzależnienie od technologii, wzmożone tempo życia, brak czasu i uważności. Prawie 40 procent rodziców w Polsce nie rozmawia ze swoimi dziećmi o bezpieczeństwie w...

Ile prawdy jest w twierdzeniach, że lewica nie potrafi mówić do elektoratu, na którym najbardziej jej zależy? Kto i dlaczego głosuje dziś na lewicę? O tym rozmawialiśmy podczas listopadowej Premiery Pisma.  W dyskusji wzięli udział: Dr hab. Elżbieta Korolczuk – profesorka UW, socjolożka, pracuje na Uniwersytecie Södertörn w Sztokholmie i w Ośrodku Studiów Amerykańskich na Uniwersytecie Warszawskim...

Połapanie się w labiryncie żywieniowych trendów i ogromie doniesień na temat zdrowego jedzenia stanowi prawdziwe wyzwanie. Oddzielenie mody i marketingu od prawdziwej wiedzy to jedynie część bardziej złożonego problemu, na który składa się wiele pytań. Czym jest ekologiczna żywność? Co oznaczają drukowane na opakowaniach certyfikaty? Kogo stać dziś na naprawdę zdrowe jedzenie? Czy wiemy, co jemy,...

W jakim stopniu wprowadzenie zakazu używania telefonów w szkołach może wpłynąć na dobrostan dzieci i młodzieży oraz poziom ich uzależnienia od sieci? O tym rozmawialiśmy podczas wrześniowej Premiery Pisma. Przeciętny polski uczeń tygodniowo spędza w sieci tyle czasu, ile wynosi pełnoetatowa praca osób dorosłych. Według badania „Internet dzieci. Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w i...

Z czego wynika obecna kondycja polskiego sportu? Jakie najpilniejsze wyzwania stoją przed polskimi komitetami i organizacjami sportowymi oraz jakie pomysły na usprawnienie związanego z nimi systemu leżą na stole? O tym rozmawialiśmy podczas sierpniowej Premiery Pisma. Narzekanie na wyniki polskich sportowców i największe sportowe organizacje stało się już niemal naszą oddzielną narodową dyscypliną...

Jak to się stało, że big techy nie tylko przestały służyć procesom demokratycznym, ale wręcz zaczęły im zagrażać? W jaki sposób cyfrowi giganci wpływają obecnie na geopolitykę? O tym rozmawialiśmy podczas lipcowej Premiery Pisma. Usługi wielkich firm technologicznych miały nas połączyć. Ułatwić rozmowę, wesprzeć oddolne organizowanie się w grupy, poszerzyć dostęp do informacji. Wybuchy takich afer...

Tylko między latami 2023 a 2024 liczba wniosków o ochronę międzynarodową składanych na naszych granicach wzrosła o 81 procent – i to przy nieuniknionym zaniżeniu statystyk w związku z praktykowaniem pushbacków. Większość imigrantów ubiegających się o azyl w Polsce to obywatele Ukrainy, Białorusi i Rosji, ale przybywa również migrantów spoza Europy – o 700 procent zwiększyła się liczba wniosków skł...

„Większość leków, których używamy, jest przeznaczona dla 80-kilogramowych białych mężczyzn” – powiedziała w jednej z rozmów profesorka Uniwersytetu w Zurychu Carolin Lerchenmüller, zajmująca się wpływem płci na dostęp do skutecznego leczenia. W efekcie, jak pisze w książce Niewidzialne kobiety Caroline Criado Perez, na przykład „analiza danych pozyskanych od 22 milionów mieszkańców Ameryki Północn...

Według danych zebranych przez „Guardiana” niemal cała Europa oddycha zanieczyszczonym powietrzem. Smog odpowiada już za ponad 400 tysięcy zgonów na kontynencie rocznie – a co ósmy z tej liczby przypada na Polskę. W rankingu Światowej Organizacji Zdrowia polskie miejscowości od lat znajdują się w czołówce europejskich miast, w których odnotowuje się najwyższy stopień zanieczyszczenia powietrza. Odp...

Już w 2018 roku (według badań CBOS-u) prawie połowa Polek i Polaków deklarowała czytanie horoskopów, a 15 procent odwiedzenie wróżki lub wróża. Obecnie wartość polskiego rynku usług ezoterycznych szacuje się na około 2-3 miliardy złotych. Wiara w astrologię i przepowiednie wciąż przybiera na sile. Ale czy rosnące zainteresowanie ezoteryką daje się wytłumaczyć wyłącznie kryzysem zinstytucjonalizowa...

Jak pokazują badania przeprowadzone na użytek kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”, 69 procent Polek i Polaków potwierdza, że było świadkami przemocy słownej wobec osoby z otyłością, a co trzecia osoba chorująca na otyłość spotkała się z dyskryminacją słowną w gabinecie lekarskim. Obecnie na otyłość choruje w Polsce co czwarta osoba dorosła, a ponad połowa kobiet i dwie trzecie mężczyzn ma...

Wnioski z rozmaitych badań i raportów na temat naszej seksualności są spójne: stajemy się coraz bardziej otwarci na eksperymentowanie w seksie. W „Narodowym Raporcie o Seksualności 2024” 80 procent badanych zadeklarowało potrzebę pozbywania się tabu w życiu seksualnym. Badania przeprowadzone na potrzeby raportu „Zdrowie, życie seksualne i funkcjonowanie w związkach w okresie pandemii COVID-19” pok...

„Bezdzietne lambadziary”, „dzieciowolni”, „prokreosceptycy”, „antynatalistki” – to zaledwie kilka z szerokiej palety określeń, którymi nazywa się osoby nieposiadające potomstwa. Od ponad trzydziestu lat wysokość współczynnika dzietności w Polsce nie gwarantuje zastępowalności pokoleń. Polki i Polacy rezygnują z rodzicielstwa, choć dzieje się tak z różnych przyczyn – od coraz częściej występującej...

Lubimy nazywać Morze Bałtyckie polskim morzem do czasu, gdy rozmowa schodzi na temat realnych działań na rzecz jego ochrony. Czy „nasze” morze nas w ogóle obchodzi poza sezonem? Kto odpowiada za Bałtyk wraz z jego fauną i florą? Co morzu zagraża i jak na te zagrożenia możemy odpowiedzieć? O tym rozmawialiśmy podczas listopadowej Premiery Pisma. W dyskusji wzięli udział: Olga Sarna – działaczka śro...

Czym grozi nadużywanie pojęć z zakresu psychologii i odłączenie ich od oryginalnego znaczenia? Czym tak naprawdę jest trauma i jak można z nią bezpiecznie pracować? Ile prawdy jest w teorii o dziedziczeniu traumy z pokolenia na pokolenie i skąd wzięła się moda na szperanie w rodzinnej genealogii i szukanie tam odpowiedzi na bolączki współczesności? O tym rozmawialiśmy podczas październikowej Premi...