Odatv

“Affective polarization”: Duygusal kutuplaşma… İnsanların fikirler üzerinden değil, duygular üzerinden ayrışması demek. Mesele artık, “ne düşünüyorsunuz” sorusu değildir, “kimi seviyorsunuz, kimden nefret ediyorsunuz” tavrıdır. Tartışma atmosferi yaratmak mümkün değildir. “Sen kötüsün ve tehlikesin” kalıbı dışına çıkılamaz. Yalan, karşı tarafı kötü gösteriyorsa sorgulanmaz bile… Muhalif bilgi peşi...

Harry Dexter White, Boston/Massachusetts’te Litvanya’dan göçen yedi çocuklu bir Yahudi ailenin çocuğuydu. Columbia'da siyaset bilimi okudu. Stanford'ta ekonomi dalında yüksek lisans yaptı. Harvard üniversitesinde doktora yapıp ders verdi. Amerikan Hazine Bakanı Henry Morgenthau Jr. onu uluslararası mali işlerde danışmanı yaptı. Ardından bakan yardımcılığına kadar yükseltildi. Kurucusu olduğu IMF'n...

Öcalan'ın dediği; “tarih aydınlandı, Marks eksik kaldı” sözü, Marksist yöntemi yanlış yerden ele almaktır. Kuşkusuz 19’uncu yüzyıl bilgisi sınırlıydı. Fakat Marks’ın yöntemi tarihsel bilgiden değil, üretim ilişkilerinin analizinden türediği için, yöntemin kendisi bilgi artışından bağımsız olarak geçerliliğini korur. Marks, zamana göre değil, toplumların nasıl işlediğine dair genel yasaları ortaya...

Akademisyen Soner Kavuncuoğlu’nun “Asya-Tipi Üretim Tarzı” adlı beş yüz sayfalık kitabını okudum; aydınların, “Osmanlı toplum yapısı neydi”, “Türkiye nasıl kalkınır” gibi sorulara aradıkları yanıtlar ve aralarındaki zengin tartışmaya bir kez daha hayran kaldım… Bu “altın dönemi” kim/kimler “kör bir testere” ile biçti? Entelektüel hafıza nasıl yok edildi? 12 Mart 1971 darbesiyle başlayan düşünsel y...

Kürt sorunu yalnızca bir kimlik meselesi değildir. Salt kimlikçi siyasi bakış; sınıfsal, ekonomik ve bölgesel eşitsizlikleri görünmez kılıyor… Oysa sorun, Türkiye'nin neoliberal sınıf rejiminin tam merkezinde yer alıyor. Kürt sorunu ekonomik, sınıfsal, tarihsel, mekansal, siyasi ve uluslararası boyutları olan çok katmanlı bir olgudur. Ve maalesef “milli çözüm süreci” gündeminde bunlar yok! Aman di...

Prof. Sabahattin Zaim (1926–2007), iktisatçı, akademisyen ve muhafazakâr çevrelerin önde gelen düşünürü idi… “Bir Ömrün Hikayesi” kitabındaki bir sözünü paylaşmak istiyorum: “(Turgut) Özal bizdendir onları idare etmeye çalışıyor, (Süleyman) Demirel onlardandır bizi idare etmeye çalışıyor." “Onlar” ve “Biz” şahıs zamirleri üzerinde duracağım, çünkü bugün yaşadığımız sorunların temelinde bu ikilik v...

Barzani'nin Türkiye'de en güçlü tabanı Şırnak/Cizre... Yıllardır bölgedeki Goyan, Gevdan, Heriyan vb. aşiretler ile dini-siyasi-ticari iş birliği yapıyor. Cizre'ye gelen Barzani, silahlı peşmergeler ile kime ne mesaj veriyor? İlk mesaj Öcalan'a... Sonraki mesaj milli çözüm sürecinden rahatsız Kürtlere ve son mesaj Batı kamuoyuna... Nedir bu mesajlar ve bunun arkasındaki güç kim? İşte Cizre kodları...

Turgut Özal ile başlayıp Erdoğan ile süren muhafazakâr iktidarlar, ahlaki idealizmi erozyona uğrattı. Zenginleşen yeni muhafazakâr elit, siyaseti “çıkar ilişkisi” temelli yaşamaya başladı. Dava unutuldu; “dindarlık” söyleminin içi boşaltıldı. Dindar zenginleşmesinin yarattığı sınıfsal uçurum derinleşmekle kalmadı, maneviyat kullanabilir araca dönüştürüldü! Manevi otoritelerin inandırıcılığı eridi....

Cumartesi yapılan İlim Yayma Ödül töreni boyunca kafamda şu soru oluştu. Ki bunun yanıtı AKP’yi yakından ilgilendiriyor… İlim Yayma Cemiyeti'nin kuruluşunun ardından 75 yıl geçti, bugün “gerçek ödülü” kim kazanmış oldu? Necip Fazıl Kısakürek çizgisi mi Nurettin Topçu çizgisi mi? Kısakürek ve Topçu, devlet bursuyla Fransa'ya gönderilen ekiptendi. Burada yeni bir düşünce ile tanıştılar: Personalizm/...

Gerek CHP’nin, Türk kimliğini yok sayan “kültürel program taslağı”... Gerekse son yıllarda her sorunu “kültüre” bağlayan etnisite ağırlıklı “kimlikçi sol” görüşler… Bitmez tükenmez dindarlık-sekülerlik üzerine yapılan tartışmalar… Epeydir kafamdaki tartışmayı yazmamı zaruri kıldı. Beni "uyandıran" Claude Levi-Strauss oldu!

Kişiliği hedef alan yıkıcı tartışmalardan kurtulamıyoruz. Sorunu çözmeye dönük yapıcı tartışma yapmayı beceremiyoruz. CHP’den örnek vereceğim: Parti yönetimi, yeni program taslağını kamuoyuna tanıttı. Taslak, bu hafta sonu CHP olağan kurultayında delegelerin oyuna sunulacak. Peki, programın tartışıldığına hiç tanık oldunuz mu? Ülkemiz, kavga, kriz, sert açıklama, polemik dışında tartışma yapılamaz...

Kılıçdaroğlu ve arkadaşlarının muhalefete muhalif tavrı Türk siyasetine ayna tutuyor aslında. Bu tavır neoliberal çağın yarattığı ideolojisiz tutarsızlığın sonucu. Parti içi tartışmalar; ilkesel, program, sınıfsal eksenden koparılıp kişisel rekabet, yönetim tarzı, imaj ve teknik yönetim eksenine itildiğinin son örneğini yaşıyoruz: Kim daha iyi iletişim kuruyor? Kim daha az çatışmacı? Kim daha genç...

Hafta sonu arkadaş meclislerinin gündemi Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP’ye yönelik sözleriydi. Herkes kızgındı; muhalefete muhalefet eden tavra... Ben bambaşka açıdan bakıyorum: Selvi Hanım, cuma günü ağır kanser ameliyatı yaşadı. Hemen bir gün sonra Kemal Bey kamera karşısına geçip CHP yönetimine karşı sert açıklamalarda bulundu! Ben artık kimi politikacıların psikolojilerine odaklanma taraftarıyım,...

Son dönemde ne sık duyduk: “Selahattin Demirtaş serbest bırakılsın.” Bu talebin İmralı ya da Kandil’den geldiğini hiç duydunuz mu? Hayır. Peki Öcalan, Demirtaş'a nasıl bakıyor? İtibarıyla Kandil Demirtaş’a nasıl bakıyor? Olumsuz. Peki neden ayrılık yaşanıyor? Demirtaş'ın "siyaseti bıraktım" açıklamasının perde arkasında neler var? PKK'yı kırk yıldır takip eden bir gazeteci olarak yazdım...

İBB/İmamoğlu iddianamesinin “doğruluğu”-“yanlışlığı” veya “niyeti” değil, iddianamelerin toplumu psikolojik olarak nasıl etkilediği üzerinde durmak istiyorum. Bu, doğru-yanlış yorumu değil, hangi toplumsal anlamları güçlendirdiğinin arayışı. Alman Frankfurt Okulu da, iddianamenin hukuki içeriğini değerlendirmez toplum üzerindeki psikolojik-kültürel etkisini analiz ederdi. Dolayısıyla onlar iddiana...

"Türkiye solunun açıkça tartışılmayan, daha doğrusu tartışılmaktan kaçınılan ciddi bir sorunu var: Türk ya da Türklük kompleksi. Bu kompleks, esas olarak 'Türk solu' diyebileceğimiz siyasal ve entelektüel alanda, yakıcı bir sorun haline gelmiş durumda. Öyle ki Türkiye sosyalistleri, neredeyse Türk olmaktan utanıyor, bu kimliğini adeta gizlemeye çalışıyor..." Bu satırları yazan yurtsever solcu Merd...

Türkiye'de iddianameler tarihine bakarsanız; sıklıkla siyasi tartışmaların merkezinde bulunduğunu, toplumsal kutuplaşmanın sembollerine dönüştüğünü, medya üzerinden dolaşıma girerek siyasetin parçası hâline geldiğini görürsünüz... Ülkemizde iddianameler, hukuki olduğu kadar daima siyasal ve kültürel metin olarak ele alındı. Toplumun bir kısmı iddianameyi “hakikatin ifşası” olarak görürken, diğer k...

“Örgüt” dayanağını, Türk Ceza Kanunu 220’nci maddesinden alıyor: “Birden fazla kişi, suç işlemek amacıyla hiyerarşik bir yapı içinde, süreklilik arz eden bir biçimde birleşirse, örgüt kurmuş sayılır.” Yani: Örgütün yapısı hiyerarşik olacak. Örgütün amacı suç işlemek olacak. Örgütün faaliyeti süreklilik gösterecek. Ve örgütte emir-talimat zinciri olacak. Bu dört unsurdan biri eksikse “örgüt” yoktur...

İBB/Ekrem İmamoğlu iddianamesi mahkemeye sunuldu. Şüpheli gazeteciler arasındayım! Suç iddiası; “örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmamakla birlikte örgüte yardım etme” ve “yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak.” Dejavu: 14 yıl önce yaşadığımı bir kez daha yaşıyorum: Benzer iddianameyle karşı karşıyayım: “Örgüt propagandası yapmak.” O dönem “örgüt” Ergenekon idi! Bugün “örgüt” İmamoğlu! Dün “örgüt yok”...

İBB iddianamesini K.Marks ve L.Althusser nasıl değerlendirirdi? Teori, kendi başına soyut kavramsal yapıdır; dünyayı açıklamaya yarar, yerine geçmeye değil… Eğer teori, reel dünyayı açıklamaktan çıkıp, onu nasıl görünmesi gerektiğini dikte ederse, artık gerçeğin değil, inancın dayatma düzeni işler. Mesela: Adalet, reel dünyanın somut gerçeğini değil, teorik inancını doğrulamak için çalışmaya başla...

Köşemde yazmıştım: “Boğucu dar koridordan geçiyoruz/Siyasetçiyi Cezalandırarak Ehlileştirmek”… Emniyette soruldu, “yazdığınızı açıklar mısınız?” Yazarın yazdığını açıklamak zorunda kalması ne kadar acı. “Picasso’yu yakalayıp getirin; Guernica tablosunu niye yapmış, anlatsın bakalım” gibi tavır bu... İfademde dedim ki; “2025 Türkiye’sinde yazarın, ‘bu yazını açıkla’ diye emniyette soruya muhatap ol...

Marks, anarşistler ve ütopik/hayalciler yüzünden lekeli gördüğü “sosyalist” yerine “komünist” adını kullandı! Lenin de partisinin ilk ismine "sosyal demokrat" adını verdi. Ancak "komünist" ve "sosyalist" siyasi kavramlar, 1917-1991 yılları arasında yükselişi ve düşüşü yaşadı. Ardından “sosyal demokrat” ismi yeniden parlamaya başladı! Ancak “neoliberalizm çimentosu” ile sağcı muhafazakâr partilerde...

Bizim gibi kutuplaşmış toplumlarda vatandaşlar, birbirine “insan” olarak değil, “ideolojik temsilci” olarak yaklaşır. Böylece: -Karşı tarafın acısı değersizleşir… -Empati yerine nefret üretilir… -Diyalog “ihanet” olarak algılanır… Merhamet, empati ya da bağışlama söylemi, “zayıflık” gibi sunulur… Bu, etik öznenin yokluğudur. Yani insan, kendi vicdanıyla değil, grubunun onayıyla davranır. Nietzsche...

Arif Erkin'in Teşvikiye Camii’ndeki tabutu başındaki cami imamından devletin Anadolu Ajansı’na kadar hepsi “Memik Dede” diye tanıttı büyük sanatçıyı! Bu hâl, toplumun kültürel hafızasının ne derece kayıp olduğunu gösteriyor. Kültür üretiminin yapısal dönüşümü dün televizyonlar, bugün sosyal medya üzerinden oluyor. Bunlar erişilebilirlik, eğlence ve tüketime dayanıyor. Derinlik, anlam, özgünlük yan...

Siyaset biliminin klasik sorusudur: “Kimi politikacılar koltuğu neden bırakmaz?” Yanıt tek nedene bağlı değil; iç içe geçmiş psikolojik, yapısal ve kültürel faktöre dayanır… Mesela güç isteği; insan beyninde dopamin salgısını artırır fizyolojik haz yaratır. Bağımlılık gibidir; kişi “iktidarda olma hissi” olmadan yaşamakta zorlanır! Sadece psikoloji değil; otoriter eğilimli ülkelerde koltuğu bırakm...