Levenssloop Radio

Tijd bestaat niet. Er is geen verleden om te missen en geen toekomst om naar te verlangen. Alleen een bewustzijn zonder geschiedenis, gewichtloos in het onmetelijke. Alsof het universum heel even inhoudt wat het weet. Wachtend op dat ene ogenblik waarop een paar ogen opengaan en een leven begint.

Tussen de andere kinderen bouwt hij zwijgend verder. De torens zijn klein, maar gehoorzamen tenminste. Buiten het glas gelden andere regels. Daar bepalen volwassenen wanneer iemand mag blijven. En wanneer iemand weg moet. Wat er in die tien dagen precies verloren ging, zal hij pas veel later proberen te begrijpen.

Nog weet niemand wat er onderweg verzameld zal worden. Geen herinneringen. Geen verhalen. Geen verbanden. Alleen een kleine Jelle die de wereld tegemoet loopt. En een wereld die, zonder het te beseffen, ruimte maakt voor de eerste stappen van iemand die later overal betekenis zal zoeken.

Groene zeep. Een gang vol echo’s. Twee oude zusters die denken dat orde belangrijker is dan begrip. Een vierjarige jongen met te veel vragen en woorden die niet voor kinderen bedoeld zijn. Eén uitbarsting. Eén vernedering. En een smaak die nooit meer verdwijnt. Sommige herinneringen laten zich niet uitwassen. Zelfs niet met groene zeep.

Achter de flats lagen weilanden. In de remise stonden de trams voor de nacht. De bunkers waren er gewoon. Het V2-platform ook. Frank zond Radio Worst uit vanuit zijn slaapkamerraam. Zijn stem hing tussen de flats, de slootjes en de bouwterreinen. Bram had dagelijks schijt aan alles. Dat vond Jelle mooi. Dat vindt hij nog steeds mooi.

Sommige mensen leren door te luisteren. Anderen door te kijken. Jelle leek vooral te leren door geregeld in de penarie te komen. Alsof er ergens achter de zichtbare wereld nog een deur zat die open moest. Niet uit roekeloosheid, maar uit een hardnekkige behoefte om te weten wat erachter lag. Meestal leverde dat meer vragen op dan antwoorden. En af en toe een reddingsactie.

Tussen ruis, reclames en verre radiostations duiken soms boodschappen op uit een onbekende wereld. Een telefoonnummer. Een belofte van geluk. Een stem die haast heeft. Voor je het begrijpt is het alweer verdwenen. Toch blijft er iets achter. Alsof zelfs deze toevallige uitzending deel uitmaakt van Het Groot Verband.

Sommige dingen laten zich niet verklaren. Ze verschijnen, verdwijnen, en laten iets achter wat je jaren later nog niet kunt benoemen. Geen antwoord, geen duiding. Alleen de herinnering dat ze er waren. En een blik op de wereld die nooit meer dezelfde werd.

Tussen regen, krijt en aardrijkskunde ontstaat een wereld die nergens hoort te bestaan. Eerst een grap. Dan een geheim. Dan iets dat zich niet meer laat uitgummen. Sommige tekeningen verdwijnen. Andere blijven rondzingen, lang nadat de schoolbel is verstomd.

Tussen aardrijkskunde, regen en verboden slappe lach ontstaat een wereld met eigen wetten. Bevolkt door Hartepik en zijn steeds uitdijende familie. Wat begint als een geheim tussen twee elfjarige schooljongens achter in de klas, groeit uit tot Jelles eerste liedje. Kennelijk had niemand Hartepik verteld dat het voorbij was.

Een schoolhoofd voorspelt mislukking en krijgt gelijk, school na school, tot de bodem toe. Geen zelfmedelijden, geen triomf — gewoon de feiten op een rij, droog opgesomd als een ambtelijk dossier. Het leven is niet gebaat bij een planmatige vorm van succes. Daar is de hele wereld al mee bezig.

Volwassenen lijken precies te weten hoe de wereld werkt. Dat maakt hem wantrouwig. Juist de dingen waar niemand aandacht aan besteedt, blijven hangen. Een blik. Een gewoonte. Een vreemde samenloop. Alsof de werkelijkheid af en toe iets verklapt en daarna weer snel doet alsof er niets gebeurd is.

Achterin de klas begon het. Niet met een antwoord, maar met een vermoeden. Dat mensen, plaatsen en gebeurtenissen elkaar bleven kruisen, ook wanneer niemand dat zag. Terwijl anderen de les volgden, volgde Jelle de draad. Jaren later bleek die nog steeds nergens te beginnen en nergens te eindigen.

Met vrienden, muziek en een hoofd vol rook lijkt alles ineens op zijn plek te vallen. Een geniaal inzicht dient zich aan. Dit moet onthouden worden. Alleen blijkt de afstand tussen een briljant idee en een pen soms net iets groter dan gedacht. En tegen de tijd dat er een pen is, is het weg.

Jelle leert de Dikke van Dale kennen — beter bekend als de Tank. Dat had hij beter moeten dubbelchecken, want dat blijkt later echt geen goed plan. De Tank rijdt door en vraagt geen weg. Alles wat mooi is krijgt een klap. Je denkt dat je vliegt, je denkt dat je veilig bent, maar de Tank heeft altijd het laatste woord.

Jelle verschijnt voor de keuringscommissie met een volledig uitgewerkt manifest over zijn weerzin een ander mens in opdracht te vermoorden. Hij reciteert monotoon zijn bezwaren. De commissie gaat door zijn hoeven. Hij krijgt de S5 — de hoogste ongeschiktheidsverklaring — de “platina wisselbeker.” Hij verlaat het gebouw zonder medelijden voor zijn lotgenoten die wél worden goedgekeurd.

Jelle is twintig. De wereld ligt nog open. Een scooter. Een heuvel. Nog een heuvel. Daarna vliegt hij stuurloos door de lucht. Sommige lessen duren slechts enkele seconden. Andere blijven een leven lang nagalmen. Tussen opstijgen en neerkomen past soms een complete toekomst.

Voordat er geschiedenis was, waren er kabels, rook en eindeloze gesprekken. In een bovenkamer ergens in Den Haag werden verbindingen gelegd die pas jaren later zichtbaar zouden worden. De stad bestond al. Het Groot Verband ook. Die avond leek zelfs het toeval een plan te volgen.

Diep in de duinen van Wassenaar stond een half vergeten huisje waar muziek, vriendschap en vrijheid samenkwamen. Tussen helmgras, bandruis en strandwandelingen ontstonden ideeën die een leven zouden kleuren. Voordat de bulldozers kwamen, leek daar even alles mogelijk. Alleen de bakfiets bleef achter.

Na herhaalde acties en het spannen van spandoeken zwichtte de gemeente voor de druk om verdere overlast in het dorpscentrum te voorkomen. De spanning in het dorp liep al weken op, en de roep om ingrijpen werd steeds luider. Uiteindelijk kon het bestuur niet langer om de situatie heen.

Begin jaren tachtig. Repetitieruimtes, kraakpanden, nachten zonder plan. Grote woorden werden slogans, slogans werden liedjes. Tussen vrijheid, waarheid, morgen en verband ontstond iets dat groter leek dan een punkband. De wereld werd besproken in refreinen, herhalingen en veel te grote conclusies.

Mensen doken op zonder uitnodiging. Ideeën landden zonder plan. Muziek, gesprekken en toevalligheden stapelden zich op en niemand wist waar het heen ging. De dagen waren voller dan de agenda’s. De nachten langer dan verstandig was. Iets hing in de lucht dat groter was dan iedereen afzonderlijk. Alsof het al begonnen was voordat iemand het doorhad.

Tussen ruis, echo’s en vervormde signalen klinkt een bericht dat nergens vandaan lijkt te komen. Woorden veranderen in codes. Herinneringen worden transmissies. Alsof iemand van ver probeert te zeggen dat niets verloren gaat. Misschien lukt het Jelle om de code te kraken. Misschien ontdek hij dan wat er altijd al stond: Alles hangt samen.

Na optredens in Paradiso, de Melkweg en een groeiende reeks festivals ontvangt het inmiddels vijfkoppige Ensemble Pittoresque een uitnodiging voor het Autumn Colours Festival in Berlijn. Zoeklichten trekken banen door de nacht. De Muur werpt lange schaduwen over nat beton. Alles op scherp. De verwachtingen reiken verder dan de stad.

De creatieve klik tussen Bob en Jelle leverde door de jaren talloze sporen op. Niet elk spoor kreeg een vorm. Deze track is een obscure bewerking, bron duister, oorsprong onbekend — ontstaan tussen idee en uitvoering, blijven liggen, en nu weer opgedoken. Geen eindpunt, geen oordeel. Alles hangt samen.