ANLAT HOCAM

Hiç ihtiyacınız yokken kendinizi durduramadığınız o zincirleme alışveriş sarmallarının, 'bunu aldım ama yanına şu da lazım' dediğiniz o dijital ekosistem tuzaklarının suçlusu siz değilsiniz; 260 yıl önce yaşamış bir Fransız filozofu! Bugün pazarlamacıların bizi parmağında oynattığı, insan bedenini bile bir tüketim nesnesine dönüştüren o en sinsi psikolojik tuzağın, yani Diderot Etkisi'...

Tarihin Ters Köşeleri Platon yazının hafızayı öldüreceğini söylemişti, ama biz o sözü… yazıdan öğrendik. Vikinglerin boynuzları yoktu, Napolyon aslında kısa değildi, Fransız İhtilali’nin sloganıysa “Özgürlük” değil “Ekmek!”ti. Peki tüm bu yanlışlar nasıl oldu da “gerçek” gibi hafızamıza kazındı? Bu bölümde, tarihin bize attığı en zeki ters köşeleri konuşuyoruz. Bazılarını duyunca “nasıl yani?” diy...

Bir milletin kaderi, bir gecede değişti. 28 Ekim 1923 akşamı, Çankaya Köşkü’nde söylenen o tek cümleyle: “Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.” O gece yazılan birkaç satır, sadece bir rejimi değil, bir halkın ruhunu değiştirdi. Bu bölümde seni o gecenin içine götürüyorum — Ankara’nın soğuk rüzgârını, Meclis’in uğultusunu, sabaha karşı atılan 101 pare topun sesini birlikte duyacağız. Cumhuriyet’in nas...

GÜLMENİN CİDDİYETİ Bir fıkraya kahkaha atarken aslında bastırdığın duygularını mı salıyorsun? Gülmek gerçekten “neşenin sesi” mi, yoksa beynimizin hayatta kalmak için geliştirdiği en sofistike savunma mekanizması mı? Bu bölümde , Freud’dan Aziz Nesin’e, Nasreddin Hoca’dan Charlie Chaplin’e uzanan bir yolculukta gülmenin gizli anatomisini çözüyorum. Bir kahkahanın içinde hem psikoloji hem felsefe h...

Frigya Kralı Midas’ın kulaklarını toprağa fısıldayan o berberden bugünün WhatsApp gruplarına uzanan bir yolculuğa hazır mısın? Bu bölümde dedikodunun “ayıp” olmaktan çok daha fazlası olduğunu keşfedeceksin. İlk insanların mağara başında fısıldadığı sözlerden sosyal medyanın dijital linç kültürüne kadar; dedikodu nasıl bir bağ kurma aracı , nasıl bir güç göstergesi , nasıl da bazen sessiz bir diren...

🎙️ DÜŞÜNCELERİMİZİ KİM TASARLIYOR? Bir fikrin gerçekten sana mı ait olduğundan hiç emin oldun mu? Reklamlar, medya, ideolojiler, hatta algoritmalar... Belki de zihinlerimiz çoktan “tasarlanmış ürünlerdir.” Bu bölümde, propaganda ustası Edward Bernays ’ın yöntemlerinden başlayarak bugünün “influencer ekonomisine” uzanıyoruz. Rızanın nasıl inşa edildiğini, duyguların nasıl yönlendirildiğini ve moder...

Tartışırken kurduğumuz kelimeler bir duvar mı örüyor, yoksa bir köprü mü kuruyor? Marshall Rosenberg’in “Şiddetsiz İletişim” felsefesinden yola çıkarak çakal ve zürafa dilinin hayatımıza nasıl yansıdığını konuşuyoruz. Trafikte, evde, okulda, iş yerinde… Öfkenin ardındaki ihtiyaçları nasıl görebiliriz? Empati gerçekten şiddetin panzehiri olabilir mi? Bu bölümde; Çakal ve Zürafa dili arasındaki fark...

🎙️ Parayı Veren Düdüğü Çalar mı? Bir tabak menemen yüzünden kırılan kalpler… Kasada sabırla bekleyen ama göz göze bile gelmediğimiz çalışanlar… “Müşteri her zaman haklıdır” klişesinin aslında kime zarar verdiğini hiç düşündünüz mü? Bu bölümde hizmet sektöründe görünmez emeğin gölgesine ışık tutuyoruz. Garsondan kuryeye, kasiyerden baristaya kadar hepimizin hayatına dokunan o insanları ve onlara ka...

Hayatınızdakisorunların kaynağı dışarıda değil, kendi içinizde olabilir deseydim? 🌺 Hawaii’nin kadim sırrı Ho’oponopono, sadece dört cümleyle hem içsel dünyanızı hem de dışarıdakigerçekliği değiştirebileceğinizi söylüyor.  Bu bölümde, zincirli akıl hastalarının bulunduğu bir koğuşu sessizce şifalandıran Dr. Hew Len’in inanılmaz hikâyesinden, Joe Vitale’nin “evsizlikten milyonerliğe” uzanan yolcul...

Yalnızlık... Sessiz bir salgın. Telefonun ışığında parlayan bir çığlık. Ve bazen birinin yokluğu, ancak çürümeye başlayan cesediyle fark ediliyor... Bu bölümde size sıradan bir yalnızlıktan değil, Japonya'da 30 yıldır odasından çıkmayan insanlardan, İngiltere’de doktorların reçeteye "sohbet" yazdığı sistemlerden, yalnız ölenlerin hikâyesinden bahsediyorum. “Yalnız Kalınca Devlet Gelir mi?” sorusun...

Çocuğunuzu sabah öpüp okula yolluyorsunuz. Peki, gerçekten neye yolluyorsunuz? Bir bilgi yuvasına mı? Yoksa itaat etmeyi öğreten, düşünmeyi unutturan, merakı körelten bir sisteme mi? Bu bölümde, Amerika’da 30 yıl öğretmenlik yapmış John Taylor Gatto’nun “Eğitim: Bir kitle imha silahı” kitabını masaya yatırıyorum. Gatto diyor ki: “Okullar, çocukları özgür bireyler değil, yumuşak başlı tüketiciler y...

🎙️ Kanla Yazılan Destan: 30 Ağustos’un Beş Günü 30 Ağustos Zaferi sadece bir meydan muharebesi değildir. Bu zafer, borcunu düşünerek ölüme giden bir neferin onuru , bebeğini değil cephaneyi yorganla örten bir annenin imanı , oyun çağında tankın altına atlayan bir çocuğun cesareti , “Vatan sağ olsun” diyerek toprağa düşen genç subayların fedakârlığı ve son olarak, son yudum suyunu düşmanla paylaşan...

Hiç “Bu kadar da özgüven fazla değil mi?” dediğiniz birine denk geldiniz mi? Hatta bazen kendi kendinize, “Acaba ben de mi bilmediğimi fark etmiyorum?” diye düşündünüz mü? Bu bölümde sizi, yüzüne limon suyu sürüp banka soyan bir adamın trajikomik hikâyesinden alıp; Dunning-Kruger etkisinin karanlık dehlizlerine götürüyorum. Cahil cesaretinin ardındaki psikolojik mekanizmaları, tarihten ve günümüzd...

İstifçiliği yalnızca bir “bozukluk” değil, toplumsal hafızamızın çığlığı , yoksulluğun tortusu , göçün, kaybın, travmanın bir dışavurumu olarak inceliyorum. Çöp evlerin içindeki eşyalar değil, susturulmuş hayatlar konuşuyor bu kayıtta. Minimalizmle istifçilik arasındaki görünmeyen savaşı, belleğin raflara nasıl istiflendiğini ve bir fincan çayın bazen bir çöp kamyonundan daha büyük bir “yardım” ol...

Bir mutfak düşünün; içinde 10.000 kişilik yemek pişiyor, her kaşık bir güç simgesi, her tarif bir şifa reçetesi..." Bu bölümde sizi sadece lezzetli bir tarihe değil, adeta bir imparatorluğun kalbine davet ediyorum. Osmanlı saray mutfağının kapılarını aralıyor , Matbah-ı Âmire’nin devasa organizasyonundan , Kuşhane’nin gizemine , Helvahane’nin ilaç gibi kazanlarına ve kaşıkla yazılan görgü kurallar...

Bu yaştan sonra ne yapacağım?” diye soruyorsan, bu bölüm tam sana göre! Yaş sadece bir sayı mı, yoksa görünmez bir bariyer mi? Peki 35 yaş artık "yaşlılık" sayılıyor mu? Bu bölümde yaş ayrımcılığının bilinmeyen yüzünü, gündelik hayattaki sinsiliğini ve toplumdaki etkilerini tüm boyutlarıyla konuşuyoruz. Bu bölümde “Ageism” kavramının altını çiziyor, bilimsel veriler, gerçek hikâyeler ve bolca miza...

Batıl mı, Gerçek mi? Kara Kediler, Nazar Boncukları ve Tahtaya Vurmak… Hepsi Neden? Hiç düşündünüz mü, neden hiç sorgulamadan bazı şeyleri yapıyoruz? Kara kedi görünce neden yolumuzu değiştiriyoruz? Ya da neden nazar boncuğu takıyoruz? Bu bölümde, batıl inançların görünmeyen dünyasına iniyoruz: – Psikolojimizin hangi boşluğunu dolduruyorlar? – Bu inançlar bize neyin ipuçlarını veriyor? – Gerçekten...

DİKKATİNİZ ÇALINIYOR MU? Uyanın! Günde binlerce kez telefona dokunup bir kitaba 19 saniye odaklanamıyorsak, bu bir tesadüf mü? Yoksa dikkatimiz kasıtlı olarak mı çalınıyor? Johann Hari'nin "Çalınan Dikkat" kitabından yola çıkarak, bu krizin ardındaki sistemik nedenleri ele alıyoruz. Bu bölümde şaşıracaksınız: 19 saniye odaklanma süresi ve çoklu görevde düşen IQ'lar... Sosyal medya algoritmalarının...

Seyfi Dursunoğlu… Nam-ı diğer Huysuz Virjin. Sahneye çıktığı anda kahkaha tufanı başlatan, ama her esprisine yılların birikimini, her mimik ve her şarkısına Türkiye’nin çelişkilerini sığdıran bir efsane. Bu bölümde sadece bir sanatçıyı değil; bir dönemin mizah anlayışını, cinsiyet rolleriyle dans eden performansını ve sahne üzerindeki cesaretini konuşuyoruz. Ajda’yı nasıl överdi, Zeki Müren’e ne d...

Her gün önünden geçtiğiniz o tabela... Sadece bir isimden mi ibaret? Ya ardında unutulmuş bir efsane, bir şehzadenin gözyaşları ya da bir padişahın nişan aldığı bir hedef varsa? Bu bölümde İstanbul'un makyajını siliyor, ruhunun en derinlerine iniyoruz. Kadıköy'e neden "Körler Ülkesi" dendiğini , Cihangir'in adının ardındaki trajik hikayeyi , Taksim'de aslında neyin "taksim edildiğini" ve bir şairi...

Kokular sadece burnumuza değil, hafızamıza, kültürümüze ve hatta medeniyetlere kazınır. Bu bölümde, bir parfümün ardında gizlenen sosyal tarih, Vedat Ozan’ın izinden giderek kültürel kokular atlasına dönüşüyor. Peki, neden bazı milletler belli kokulardan hoşlanmazken, bazıları için o koku adeta bir kimliktir? Bir kokunun, imparatorlukları, dinleri, cinsellik algısını ve sınıf ayrımını nasıl etkile...

Bu kelime nereden çıktı ya? dediysen, doğru yerdesin. Kimi zaman bir hakaretin asaletle yazılmış hâli, kimi zaman mutfağımızdan çıkıp Latin'e kadar yürümüş bir sözcük... Bu bölümde kelimelerin soyunu sopunu araştırıyor, geçmişini kurcalıyoruz. Yani biraz dedikodu, biraz etimoloji. Kulak ver, başlayalım.