TẢN MẠN NINH BÌNH

“Đó là mùa của những tiếng chim reo/Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả/Đất thành cây, mật trào lên vị quả/Bước chân người bỗng mở những đường đi”. (Mùa hạ, Xuân Quỳnh).

Sáng Chủ nhật nơi quê nhà, Hạnh thức dậy với mùi khói khen khét từ cành cây, lá khô mẹ đốt và tiếng còi kem mút giòn tan phát ra từ chiếc loa tự động. Theo thói quen, cô chạy ào ra ngõ. Không còn cảnh lũ trẻ vây quanh xe kem, háo hức, rộn ràng, mắt ánh lên vẻ lấp lánh của ngày xưa cũ.

Trưa hè đổ lửa, ngọn tre đầu ngõ tắt gió đứng im phăng phắc; hơi nóng từ trên trời đổ xuống, từ mặt đất bốc lên bỏng rát mặt người. Ấy vậy mà giữa trưa, một đám trẻ lêu nghêu, đen nhẻm, đầu trần vẫn dong nhau chạy hết nhà nọ, xó kia.

Giống như sân gạch, hàng cau, giậu găng, vườn cây ăn trái xum xuê..., ao làng là một mảnh ghép không thể thiếu tạo nên cảnh làng quê Đồng bằng Bắc Bộ. Quê tôi, đồng chiêm trũng, để lập làng, lập ấp, người dân đã phải đào đất, đắp cốt, đắp nền dựng nhà cửa. Ao làng vì thế nối nhau hình thành nên nét quê hương thuần mộc, đậm sâu trong ký ức bao người.

Trong ký ức sâu thẳm của những người sinh ra, lớn lên từ làng, lối ngõ quê nhà luôn là một hình bóng thật gần gũi, thân thương. Chỉ cần mỗi khi những bàn chân xa xứ chạm vào lối ngõ thân quen, lại như thấy cả tuổi thơ, cả một miền nhung nhớ ùa về.

Lâu lắm rồi, Hoài mới về quê thăm mẹ, sau một giấc ngủ êm đềm trong tiếng mưa tí tách gõ trên mặt lá. Cô chợt tỉnh giấc khi nghe bầy chim sẻ ríu rít trên mái hiên, buổi sớm mùa hè nơi quê nhà thật mát lành, trong trẻo...

Tháng Năm về, mang theo cái nắng đầu hạ vàng óng và những cơn gió mát nhẹ làm lòng người chợt xao xuyến. Đó là khoảng thời gian đất trời như dịu dàng hơn, khi khắp các con đường, góc phố bắt đầu ngập trong sắc hoa quen thuộc.

Đêm tháng 5, trời lồng lộng gió đẩy mây bay dạt cả về một góc. Trong những đêm hè như thế thích nhất là khoảnh khắc được ngửa mặt lên trời nhìn ngắm trăng sao. Hàng triệu vì tinh tú lấp lánh đang thi nhau dệt gấm thêu hoa cho trời đêm huyền bí, rộng lớn. Để mỗi vì sao lại kể một câu chuyện, một ước vọng, mong ngóng…

Tháng Năm, không chỉ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, hay được tô thắm bằng sắc đỏ rực rỡ của hoa phượng, mà với những tâm hồn lãng mạn, ưa chút lặng lẽ, tháng Năm còn về trên những cánh hoa mỏng manh, trong sắc tím dịu dàng của loài hoa mùa Hạ: Hoa bằng lăng.

Dòng sông giờ vẫn còn trong ký ức tuổi thơ tôi, sông như một dải lụa mềm vắt qua làng. Mùa hạ nước sông cuồn cuộn trĩu nặng phù sa, sang thu nước sông trong vắt lặng lẽ hiền hòa.

“Người về hò hẹn cùng ai/ Bao năm rời quê tha phương lưu lạc ở đâu/ Tận cuối trời phải cách rời quê xưa/ Quê nhà khuất nẻo hoàng hôn/ Hỏi mây hỏi mây bay sao tới/ Mây nơi nào ở đâu/ Nơi đâu quê nhà"… (Mơ quê - Nguyễn Tài Tuệ).

Tháng Tư về, mang theo cái nắng đầu hạ trong trẻo, tươi mới, đánh dấu sự giao thoa dịu dàng giữa hai mùa Xuân và Hạ. Lòng người cũng bất chợt thấy xao xuyến, lâng lâng khi nghe lời bài hát “Tháng Tư về” của nhạc sĩ Dương Thụ: “Tháng Tư về, gió hát mùa hè/ Có những chân trời xanh thế/ Mây xa vời, nắng xa vời/ Con sông xa lững lờ trôi/ Nắng nhẹ nhàng, mây trắng nhẹ nhàng…”. Lời ca, ý nhạc thanh thoá...

Tháng ba như thể dậy thì / Lửa hoa gạo sáng cả khi tối trời / Cánh hoa như thể làn môi / Muốn dâng tất cả cho người nụ hôn - Tháng ba hoa gạo (Đặng Bá Tiến)

Bao năm qua, chiếc nón lá luôn gắn với hình ảnh người phụ nữ nông thôn tảo tần, chịu thương, chịu khó. Đó là chiếc nón mê của bà, dù đi qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, vành đã tụt, chóp đã thủng, lá nón đã ngả màu thâm đen... nhưng bà vẫn tiếc không nỡ bỏ đi. Hằng ngày, đi chợ, ra đồng, quét vườn, quét sân... bà vẫn đội chiếc nón mê trên chóp thủng khâu thêm lớp ni lông trắng để tránh ướt... C...

“Mùa xuân là cả một mùa xanh. Giời ở trên cao, lá ở cành” (Mùa xuân là cả một mùa xanh - Nguyễn Bính), xuân về nghe trong không gian tiếng chim ríu rít gọi bầy, tiếng chồi non cựa mình tách vỏ sau giấc ngủ đông dài.

Tháng Giêng về, mang theo chút dịu dàng, êm ái của đất trời sau những ngày Tết rộn ràng. Khắp không gian bừng lên màu xanh mơn mởn, thanh tân của chồi non lộc biếc đang cựa mình trỗi dậy, của cỏ cây hoa lá vừa được tắm đẫm mưa xuân.

Sân ga những ngày cuối năm tấp nập hơn hẳn, người đến kẻ đi ồn ào, náo nhiệt. Nhà ở gần ga, những lúc rỗi rãi Hằng thường vào ga chơi, nói chuyện cùng mấy cô chú làm ở ga. Không hiểu sao Hằng rất thích vào sân ga chơi. Hằng có thể ngồi yên lặng hàng giờ trên những băng ghế ở phòng chờ nhìn ra nơi đoàn tàu đỗ, nhìn ngắm những gương mặt xa lạ lên tàu, xuống tàu và cả những người đến đưa, đón. Mỗi ng...

Giếng làng tôi nằm ngay đầu đình, bên cạnh gốc đa cổ thụ. Ngày trước, quê nghèo, không đào được giếng dùng riêng, phần lớn các hộ dân trong làng phải ra giếng gánh nước về nấu ăn. Giếng làng bốn mùa nước trong mát, đầy ăm ắp vào mùa hè. Đáy giếng in rõ nền trời cao xanh điểm tô mây trắng mỗi khi thu về.

Sau ba năm sang Úc lập nghiệp, dịp Tết này, Hân mới được về thăm bố mẹ. Bao nhiêu hồi hộp, háo hức, mong chờ tràn ngập trong lòng cô gái trẻ. Khi xe vòng lên đê, cô nhờ anh tài xế hạ cửa kính, để được hít hà thỏa thích mùi hương đồng bãi và ngắm trọn ngôi làng nhỏ bên sông của mình. Thu vào tầm mắt Hân, xen giữa những cánh đồng ngô xanh mướt là cả một vùng bãi bồi rưng rức màu vàng hoa cải. Những...

Sáng mai, tôi được theo bà đi chợ. Chỉ nghĩ thôi mà lòng đã háo hức. Suốt buổi chiều ấy, tôi ríu rít như chú chim non, lăng xăng giúp bà thu hoạch hoa trái trong vườn để cho phiên chợ sớm mai.

Đã bao năm trôi qua, nhưng hình ảnh bếp lửa ấm áp trong chái bếp đơn sơ nơi quê nhà yêu dấu luôn đậm sâu trong ký ức tôi.

Trong nhịp sống hối hả, đôi khi bắt gặp bông hoa tím mỏng như hơi thở, những chấm hoa vàng như giọt nắng rơi bên vệ đường, cánh hoa trắng rung rinh trong gió… Đó là những loài hoa dại, những mầm xanh không tên. Không cần bàn tay chăm bẵm, những loài hoa dại vẫn mạnh mẽ sinh tồn và khiêm nhường tỏa sắc.

Bố tôi là người rất kiệm lời, hầu như ông không nói quá ba câu liên tục. Vì quá ít nói nên thậm chí tôi nghĩ, hàng ngày những tiếng động phát ra từ việc bố làm đang “đại diện” cho sự hiện diện của ông.

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại háo hức, bình yên đến lạ. Cái háo hức, bình yên ấy không chỉ đến từ cánh cổng cũ rêu phong, hay ánh mắt mừng vui của mẹ ở khoảnh sân nhỏ. Nó đến từ thứ hương thơm quen thuộc, vượt lên trên mọi hỗn tạp mùi vị của phố thị, len lỏi vào từng tế bào, khơi dậy cả miền ký ức sâu thẳm. Đó là mùi của bếp củi ấm nồng, hòa quyện cùng vị thanh mát của lá - hương vị duy nhất mà thờ...

Cuối tuần rảnh rỗi, tôi cho bọn trẻ về quê chơi. Bước qua lối ngõ xanh mát bóng cây, hai bên thơm ngát những chùm hoa ngâu nở muộn, lòng chợt bồi hồi khi bàn chân chạm vào khoảng sân gạch cũ thân thương.